← Ana Rapor / DORUK KİL / Oturum Detayları

AI Etüt Oturumu

Oturum Bilgileri

Başlangıç
27 November 2025, 14:50
Bitiş
Devam ediyor
Süre
6 dakika
Durum
Devam Ediyor

📜 Oturum Detayları

14:50:28
Öğrenci
Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
14:50:29
💭 AI Öğretmen
Hemen başlıyoruz
14:50:29
Görsel
Görsel
14:50:32
AI Öğretmen
Eş anlamlı ya da anlamdaş sözcükler, yazılışı ve okunuşu farklı olmasına rağmen aynı anlamı taşıyan kelimelerdir.
14:50:33
AI Öğretmen
Bu sözcüklerin kullanımıyla ilgili, Türkçede genellikle eş anlamlı ikili kelimelerden birinin yabancı kökenli olduğu görülür.
14:50:34
AI Öğretmen
Örneğin, bellek ve hafıza kelimeleri aynı anlamı taşır ama biri Türkçe, biri Arapça kökenlidir.
14:50:36
AI Öğretmen
Aynı şekilde deprem ile zelzele, acele ile çabuk veya ivedi, akıl ile us da eş anlamlı sözcüklere örnektir.
14:50:37
AI Öğretmen
Eş anlamlı kelimeleri gereksiz yere aynı cümle içinde birlikte kullanmak anlatım bozukluğuna neden olur.
14:50:40
AI Öğretmen
Örneğin, "Ayağı iyileşene dek istirahat edip dinlenmesi gerekiyormuş." cümlesinde istirahat ve dinlenme aynı anlama geldiği için gereksiz tekrar yapılmış olur.
14:50:43
AI Öğretmen
Fakat, eş veya yakın anlamlı sözcüklerle yapılan ikilemelerde bu durum olmaz ve bu ifadeler anlatımı güçlendirir.
14:50:45
AI Öğretmen
Örneğin, "Eş dost herkesi burada görmek beni mutlu etti." cümlesinde anlatım pekiştirilmiştir ve anlatım bozukluğu oluşmaz.
14:50:47
AI Öğretmen
Eş anlamlı sözcükler konusunu anladın mı?
14:51:34
Öğrenci
Anladım
14:51:36
💭 AI Öğretmen
Şimdi bir soru soracağım
14:51:36
❓ Soru medium
Eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılmasının anlatımı pekiştiren bir ikileme oluşturmasıyla gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğuna yol açması arasındaki temel fark nedir? Açıklayınız.
14:53:16
Öğrenci
Cevabım: biri bir anlamlı bir anlamsız sözcük mesela abur cubur, biri ise çabuk çabuk gibi ikisi de anlamlı sözcüklerden oluşur
14:53:17
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
14:53:23
AI Öğretmen
Cevabınız doğru değil, çünkü soruda anlatım bozukluğu ile anlatımı pekiştiren ikileme arasındaki temel fark soruluyor ve bu farkı açıklamanız bekleniyor.
14:53:25
AI Öğretmen
Anlatım bozukluğunda eş anlamlı iki sözcük aynı anlamı tekrar ettiği için gereksiz olur ve cümlenin anlamını zayıflatır. Örneğin, "istirahat edip dinlenmek" ifadesinde iki kelime aynı şeyi söylediği için biri çıkarılabilir.
14:53:27
AI Öğretmen
İkilemelerde ise kelimeler anlamı güçlendirmek, daha etkili ve zengin bir ifade oluşturmak için birlikte kullanılır. Mesela "eş dost" ifadesi sadece "dost" demekten daha geniş bir anlam taşır ve anlatımı zenginleştirir.
14:53:29
AI Öğretmen
Yanlış anlamaya neden olan nokta, "abur cubur" gibi örneklerin eş anlamlı olmaması ve sorunun istediği temel farkı açıklamamanızdır.
14:53:31
AI Öğretmen
Bu yüzden doğru cevap, kelimelerin birlikte kullanılış amacının ve anlam kattığı değerin farklı olmasıdır; gereksiz kullanım anlatım bozukluğu yaratır, pekiştiren ikilemeler ise anlatımı güçlendirir.
14:53:32
AI Öğretmen
Bu nedenle doğru cevap, anlatım bozukluğu ile pekiştiren ikilemenin amacındaki ve anlamdaki farktır.
14:53:33
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
14:54:35
Öğrenci
Olur, devam edelim
14:54:36
💭 AI Öğretmen
Devam ediyoruz hemen
14:54:44
Görsel
Görsel
14:54:47
AI Öğretmen
Yakın anlamlı sözcükler, tam olarak aynı olmasalar da birbirlerine çok yakın anlamları olan ve aralarında küçük farklar bulunan sözcüklerdir.
14:54:49
AI Öğretmen
Bu sözcükler günlük dilde bazen birbirlerinin yerine kullanılabilir, ancak taşıdıkları anlamlarda ince farklar bulunur.
14:54:52
AI Öğretmen
Örneğin, "dost" ve "ahbap" kelimeleri her ikisi de arkadaş anlamına gelir, fakat "dost" daha güçlü ve güvenilir arkadaşlığı, "ahbap" ise daha samimi bir tanıdıklığı ifade eder.
14:54:53
AI Öğretmen
Bir diğer örnek ise "beklemek" ve "durmak" sözcükleridir.
14:54:54
AI Öğretmen
"Beklemek" bir şeyin olmasını isteyip onun için zaman geçirmek anlamına gelirken, "durmak" ise herhangi bir hareketi kesmek anlamına gelir.
14:54:55
AI Öğretmen
Bu örneklerde olduğu gibi, yakın anlamlı kelimeler arasında küçük ama önemli nüanslar vardır.
14:54:56
AI Öğretmen
Yakın anlamlı sözcükler konusunu anladın mı?
14:55:35
Öğrenci
Anladım
14:55:37
💭 AI Öğretmen
Şimdi yeni konuya geçiyoruz
14:55:37
Görsel
Görsel
14:55:40
AI Öğretmen
Zıt anlamlı ya da karşıt anlamlı sözcükler, birbirine tamamen ters anlamlara sahip olan kelimelerdir.
14:55:43
AI Öğretmen
Mesela “maddi” ve “manevi” kelimeleri birbirinin tam tersi anlamı taşır.
14:55:44
AI Öğretmen
“Çabuk” sözcüğünün zıttı “yavaş”tır, “alt” kelimesinin zıttı ise “üst”tür.
14:55:46
AI Öğretmen
Diğer örnekler arasında “ağır–hafif”, “kısa–uzun”, “ölü–diri”, “ince–kaba”, “açık–kapalı” bulunur.
14:55:47
AI Öğretmen
“Aç” kelimesinin zıttı “tok”, “alçak” ise “yüksek” ile karşıt anlamlıdır.
14:55:49
AI Öğretmen
Aynı şekilde “ihtiyar–genç”, “iyi–kötü”, “bol–dar”, “sıcak–soğuk”, “büyük–küçük” de zıt anlamlı kelime çiftlerine örnektir.
14:55:50
AI Öğretmen
Karşıt anlamlılık ile olumsuzluk birbiriyle aynı şey değildir ve birbirine karıştırılmaması gerekir.
14:55:52
AI Öğretmen
Örneğin, “çekmek” bir şeyi kendine doğru almak iken, “itmek” ise tam tersi, bir şeyi karşıya doğru kuvvet uygulamaktır; bu iki kelime birbirinin zıttıdır.
14:55:53
AI Öğretmen
Ama “çekmemek” sadece “çekmek” fiilinin yapılmaması anlamına gelir ve zıt anlamlı değildir.
14:55:54
AI Öğretmen
Zıt anlamlı kelimeler konusunu anladın mı?
15:14:24
Öğrenci
Anladım
15:14:26
💭 AI Öğretmen
Şimdi diğer konuya geçiyoruz
15:14:27
Görsel
Görsel
15:14:30
AI Öğretmen
Eş sesli yani sesteş sözcükler farklı anlamlara sahip olmalarına rağmen yazılışları ve okunuşları aynıdır.
15:14:32
AI Öğretmen
Bu sözcüklerin her bir anlamı temel ve bağımsızdır, yani birbirinden tamamen farklı kavramları ifade ederler.
15:14:34
AI Öğretmen
Örneğin, "çay" kelimesi hem içecek olarak kullanılan bir anlam taşır hem de coğrafi bir terim olan "küçük dere" anlamındadır.
15:14:37
AI Öğretmen
Bir diğer örnekte, "bağ" kelimesi hem üzüm yetiştirilen arazi için hem de iki nesnenin veya kavramın birbirine bağlı olduğu ilişkiyi anlatmak için kullanılabilir.
15:14:39
AI Öğretmen
"Dolu" sözcüğü ise bir taraftan gökten yağan buz tanecikleri anlamındayken, aynı zamanda bir şeyin tamamen dolduğu durum için de kullanılır.
15:14:41
AI Öğretmen
Bir kelimenin birden fazla farklı ve bağımsız anlamı varsa, bu anlamlar arasında sesteşlik ilişkisi vardır.
15:14:44
AI Öğretmen
Üzerinde düzeltme işareti (şapka ^) bulunan sözcüklerde sesteşlik bulunmaz, çünkü yazılışları birbirinden farklıdır.
15:14:47
AI Öğretmen
Örneğin, "hala" ailede bir akraba olarak kullanılırken, "hâlâ" "şimdiye kadar" anlamına gelir ve aralarında sesteşlik ilişkisi yoktur.
15:14:49
AI Öğretmen
Aynı şekilde, "alem" (bayrak) ile "âlem" (dünya, evren) arasında da sesteşlik yoktur.
15:14:51
AI Öğretmen
Yazılışı farklı, okunuşu yakın olan kelimeler de sesteş değildir. Örneğin, "ad" (isim) ile "at" (hayvan) bu gruba girerler ve sesteş sayılmazlar.
15:14:53
AI Öğretmen
Çok anlamlılık ile sesteşlik birbirine karıştırılmamalıdır. Çok anlamlılıkta bir sözcüğün diğer anlamları onun temel anlamından türemiştir.
15:14:54
AI Öğretmen
Sesteşlikte ise kelimenin farklı anlamları tamamen birbirinden bağımsızdır ve aralarında temel bir anlam ilişkisi yoktur.
15:14:56
AI Öğretmen
Aynı kökten türeyen ama fiil, isim veya zamir olarak kullanılan ortak köklü sözcükler sesteş değildir, çünkü aralarındaki anlam ilişkisi devam eder.
15:14:58
AI Öğretmen
Mesela, "boyayla" (duvarı boyamak için kullanılan madde) ve "boyadı" (duvarı boyamak eylemi) kelimeleri ortak köklüdür, ama sesteş değillerdir.
15:14:59
AI Öğretmen
Anlattığım sesteş sözcükler konusu senin için anlaşılır oldu mu?
15:26:29
Öğrenci
Anladım hocam.
15:26:31
💭 AI Öğretmen
Şimdi diğer konuya geçelim
15:26:36
AI Öğretmen
Bu derste eş anlamlı, yakın anlamlı, zıt anlamlı ve eş sesli sözcükler konularını öğrendik. Eş anlamlıların aynı cümlede gereksiz kullanımı anlatım bozukluğuna yol açarken, ikilemeler anlatımı güçlendirir. Yakın anlamlı kelimeler birbirine çok benzeyen ama küçük anlam farkları taşıyan kelimelerdir. Zıt anlamlılar ise tamamen karşıt anlamlara sahip kelimelerdir. Eş sesli sözcükler ise yazılış ve okunuşları aynı olup farklı anlamlar taşıyan kelimelerdir. Bu konularla ilgili herhangi bir sorunuz var mı?

Voltran Okul Analiz Sistemi