← Ana Rapor / MİNEL KARAKADILAR / Oturum Detayları

AI Etüt Oturumu

Oturum Bilgileri

Başlangıç
02 November 2025, 15:31
Bitiş
02 November 2025, 15:42
Süre
10 dakika
Durum
Tamamlandı

📜 Oturum Detayları

15:32:09
Öğrenci
Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
15:32:09
💭 AI Öğretmen
Hemen başlıyoruz
15:32:09
Görsel
Görsel
15:32:12
AI Öğretmen
Eş anlamlı (anlamdaş) sözcükler, yazılışı ve okunuşu farklı olan ama aynı anlamı taşıyan kelimelerdir.
15:32:13
AI Öğretmen
Türkçede bu tür eş anlamlı kelime çiftlerinden genellikle birisi yabancı kökenlidir.
15:32:14
AI Öğretmen
Örneğin, bellek ve hafıza kelimeleri aynı anlama gelir ama bellek Türkçe, hafıza ise Arapça kökenlidir.
15:32:16
AI Öğretmen
Başka örneklere bakarsak, deprem ile zelzele, acele ile çabuk ya da ivedi, akıl ile us, eş anlamlı sözcüklerdir.
15:32:18
AI Öğretmen
Eş anlamlı sözcükler aynı cümle içinde gereksiz yere birlikte kullanılırsa anlatım bozukluğu olur.
15:32:21
AI Öğretmen
Mesela, "Ayağı iyileşene dek istirahat edip dinlenmesi gerekiyormuş." cümlesinde hem istirahat hem dinlenmek aynı anlama gelir ve bu yanlış bir kullanımdır.
15:32:22
AI Öğretmen
Ama eş ya da yakın anlamlı kelimeler ikileme şeklinde kullanılırsa, yani peş peşe getirilirse, anlatımı güçlendirir ve anlatım bozukluğu sayılmaz.
15:32:24
AI Öğretmen
Örneğin, "Eş dost herkesi burada görmek beni mutlu etti." cümlesinde "eş dost" bir ikilemedir ve burada anlatımı pekiştirir.
15:32:25
AI Öğretmen
Anlattığım eş anlamlı sözcüklerle ilgili kısım senin için anlaşılır oldu mu?
15:33:19
Öğrenci
Evet oldu.
15:33:21
💭 AI Öğretmen
Şimdi soruya geçelim
15:33:21
❓ Soru medium
Eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılmasının anlatımı pekiştiren bir ikileme oluşturmasıyla gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğuna yol açması arasındaki temel fark nedir? Açıklayınız.
15:33:52
Öğrenci
Bir ipucu verir misiniz hocam?
15:33:53
💭 AI Öğretmen
Bir bakalım
15:33:55
AI Öğretmen
Eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılmasının hangi durumda cümlede gereksiz yere tekrar gibi görünebileceğini düşündün mü?
15:33:56
AI Öğretmen
İkilemelerde ise bu tekrarın anlatımı nasıl güçlendirdiğini fark edebiliyor musun?
15:33:58
AI Öğretmen
Bu iki farklı kullanımın cümledeki anlamı ve ifadeyi nasıl etkilediğini karşılaştırabilir misin?
15:34:22
Öğrenci
Bir ipucu verir misiniz hocam?
15:34:29
💭 AI Öğretmen
Bir dakika bakalım
15:34:32
AI Öğretmen
Merhaba, bir bakalım. Eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanıldığı cümlede, bu kelimelerin anlam açısından birbirini tamamlayıp tamamlamadığına nasıl karar verirsin?
15:34:33
AI Öğretmen
İkilemelerde kullanılan eş anlamlı sözcüklerin, cümlede anlamı genişletip genişletmediğini nasıl anlayabilirsin?
15:34:34
AI Öğretmen
Bir cümlede gereksiz sözcük kullanımı olduğunda, bu durumun cümlenin netliği ve akıcılığı üzerindeki etkileri ne olabilir?
15:35:14
Öğrenci
Anladım hocam, teşekkürler.
15:35:15
💭 AI Öğretmen
Maalesef.
15:35:20
AI Öğretmen
Cevabınız doğru değil, çünkü soruyu yanıtlamamışsınız ve temel farkı açıklamamışsınız.
15:35:21
AI Öğretmen
Eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılmasının anlatımı pekiştiren ikileme oluşturması ile gereksiz sözcük kullanımı nedeniyle oluşan anlatım bozukluğu arasındaki temel fark, kelimelerin cümledeki işlevi ve anlam katkısıdır.
15:35:24
AI Öğretmen
Gereksiz sözcük kullanımı durumunda, eş anlamlı iki kelime aynı anlamı tekrarlayarak cümlenin anlamını zayıflatır ve cümlede gereksiz yere fazladan yer kaplar. Örneğin, "istirahat edip dinlenmek" ifadesinde her iki kelime de aynı şeyi ifade ettiği için biri çıkarılabilir.
15:35:26
AI Öğretmen
Öte yandan, anlatımı pekiştiren ikilemeler, kalıplaşmış ve anlamı güçlendiren ifadelerdir. Mesela "eş dost" ifadesi sadece "dost" demekten daha geniş bir anlam taşır ve cümleye zenginlik katar.
15:35:28
AI Öğretmen
Yani, gereksiz sözcük kullanımı anlatım bozukluğudur çünkü anlamda tekrar ve fazlalık vardır; ikilemeler ise anlamı pekiştirir ve anlatımı güçlendirir.
15:35:28
AI Öğretmen
Bu yüzden doğru cevap, kelimelerin cümledeki işlevi ve anlam katkısına göre bu iki durumun ayrılmasıdır. Öğrenmeye devam edin, böylece benzer soruları daha kolay anlayabilirsiniz!
15:35:29
AI Öğretmen
Bu nedenle doğru cevap, eş anlamlı kelimelerin kullanım amacına göre gereksiz tekrar mı yoksa anlam pekiştirme mi yaptıklarının ayırt edilmesidir.
15:35:30
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
15:36:40
Öğrenci
Olur, devam edelim
15:36:41
💭 AI Öğretmen
Harika, devam ediyoruz
15:36:47
Görsel
Görsel
15:36:50
AI Öğretmen
Yakın anlamlı sözcükler, tam olarak aynı anlama gelmeseler de, anlamları birbirine oldukça yakın olan kelimelerdir.
15:36:51
AI Öğretmen
Bu tür sözcüklerin arasında genellikle küçük ve ince farklar bulunur.
15:36:51
AI Öğretmen
Yakın anlamlı sözcüklere örnek olarak "dost" ve "ahbap" gösterilebilir.
15:36:53
AI Öğretmen
Dost; güçlü, güvenilir bir arkadaş anlamına gelirken, ahbap ise daha çok samimi bir tanıdık anlamını taşır.
15:36:54
AI Öğretmen
Bir diğer örnek de "beklemek" ve "durmak" kelimeleridir.
15:36:55
AI Öğretmen
Beklemek; bir olayın gerçekleşmesini istemek ve bunun için zaman geçirmek anlamındadır, durmak ise herhangi bir hareketi kesmek ve o anda kalmak anlamına gelir.
15:36:56
AI Öğretmen
Bu bölümde anlattıklarımı anladın mı?
15:37:29
Öğrenci
Anladım
15:37:31
💭 AI Öğretmen
Şimdi sonraki konuya geçiyoruz
15:37:32
Görsel
Görsel
15:37:34
AI Öğretmen
Zıt anlamlı veya karşıt anlamlı sözcükler, anlamlarıyla birbirinin tam tersi olan kelimelerdir.
15:37:35
AI Öğretmen
Bazı örnek zıt anlamlı kelime çiftleri şunlardır: maddi–manevi, çabuk–yavaş, alt–üst, ağır–hafif.
15:37:38
AI Öğretmen
Bunlara ek olarak kısa–uzun, ölü–diri, ince–kaba, açık–kapalı; aç–tok, alçak–yüksek, ihtiyar–genç, iyi–kötü; bol–dar, sıcak–soğuk, büyük–küçük de zıt anlamlı kelime çiftleridir.
15:37:39
AI Öğretmen
Zıt anlamlı kelimelerle olumsuzluk birbirine karıştırılmamalıdır.
15:37:42
AI Öğretmen
Mesela çekmek kelimesi bir şeyi kendine doğru almak anlamındayken, itmek ise karşı tarafa doğru kuvvet uygulamak demektir; bu iki kelime zıt anlamlıdır.
15:37:43
AI Öğretmen
Ancak çekmemek, yalnızca bir işi yapmamak demektir ve zıt anlamlı değildir.
15:37:44
AI Öğretmen
Zıt anlamlı sözcüklerle ilgili anlattıklarımı anladın mı?
15:38:22
Öğrenci
Anladım
15:38:25
💭 AI Öğretmen
Şimdi yeni konuya geçiyoruz
15:38:25
Görsel
Görsel
15:38:28
AI Öğretmen
Eş sesli ya da diğer adıyla sesteş sözcükler, yazılışları ve okunuşları tamamen aynı olan, fakat birbirinden tamamen farklı anlamlara gelen kelimelerdir.
15:38:29
AI Öğretmen
Sesteş sözcüklerin her biri kendine özgü temel anlamlar taşır, yani iki anlamı arasında bağlantı yoktur.
15:38:31
AI Öğretmen
Mesela "çay" kelimesi hem bir içecek çeşidi olarak hem de küçük dere anlamında kullanılır ve bu iki anlam arasında hiçbir bağlantı yoktur.
15:38:33
AI Öğretmen
"Bağ" kelimesini de hem "üzüm yetiştirilen alan" hem de "iki şeyi birbirine bağlayan ilişki" anlamında görebiliriz.
15:38:35
AI Öğretmen
Ayrıca, "dolu" kelimesi yağış türü olan dolu ile "burası tamamen doldu" gibi tamamı dolmuş anlamında kullanılabilir.
15:38:37
AI Öğretmen
Eğer bir kelimenin birden fazla, birbirinden tamamen ayrı temel anlamı varsa, bu kelimeler arasında sesteşlik ilişkisi vardır.
15:38:38
AI Öğretmen
Düzeltme işareti, yani şapka (^) ile yazılan sözcükler sesteş olmaz, çünkü yazılışları farklıdır.
15:38:40
AI Öğretmen
Örneğin, "hala" (baba veya annenin kız kardeşi anlamındaki akraba) ile "hâlâ" (bugüne kadar, henüz anlamında) sesteş değildir, çünkü biri düz, diğeri şapkalıdır.
15:38:43
AI Öğretmen
Aynı şekilde, "alem" (bayrak) ile "âlem" (dünya, evren) sözcüklerinin yazılışı farklı olduğu için sesteş sayılmazlar.
15:38:44
AI Öğretmen
Okunuşları birbirine yakın olup yazılışları farklı olan kelimeler de sesteş değildir; mesela "ad" (isim) ile "at" (hayvan) arasında sesteşlik bulunmaz.
15:38:45
AI Öğretmen
Çok anlamlılık ile sesteşlik birbirine karıştırılmamalıdır.
15:38:46
AI Öğretmen
Çok anlamlı sözcüklerde bir kelimenin temel anlamı bulunur ve diğer anlamları bu temel anlamdan türemiş olan yan veya mecaz anlamlardır.
15:38:46
AI Öğretmen
Ancak, sesteşlikte bir sözcüğün taşıdığı anlamlar tamamen birbirinden ayrı ve ilişkisizdir.
15:38:49
AI Öğretmen
Aynı kökten türeyip isim, fiil veya zamir olarak kullanılan ortak köklü sözcükler ise sesteş değildir, çünkü aralarındaki anlam ilişkisi devam eder.
15:38:52
AI Öğretmen
Mesela "boyayla" (isim, duvarı boyamada kullanılan madde) ile "boyadı" (fiil, duvarı boyamak eylemi) aynı kökten gelir ve anlam ilişkileri vardır; bu nedenle sesteş olmazlar.
15:38:53
AI Öğretmen
Bu kısmı anladın mı, yoksa açıklamamı istediğin bir yer var mı?
15:40:24
Öğrenci
Çok anlamlılık ve sesteşlik neden karıştırılmamalıdır?
15:40:26
💭 AI Öğretmen
Konuyu tekrar gözden geçiriyorum
15:40:28
AI Öğretmen
Çok anlamlılık ve sesteşlik arasındaki temel fark, kelimelerin anlamlarının birbirine bağlı olup olmamasıdır.
15:40:29
AI Öğretmen
Çok anlamlılıkta bir kelimenin temel anlamından türemiş yan anlamlar vardır; yani anlamlar arasında bağlantı bulunur.
15:40:30
AI Öğretmen
Sesteşlikte ise aynı yazılış ve okunuşa sahip kelimelerin anlamları tamamen farklı ve birbirinden bağımsızdır.
15:40:32
AI Öğretmen
Örneğin, "çay" kelimesi hem içecek hem de dere anlamında kullanılır; bu sesteşliktir çünkü anlamlar birbirinden bağımsızdır.
15:40:33
AI Öğretmen
Oysa çok anlamlı bir kelimede, örneğin "yazmak" fiilinde, temel anlamdan farklı ama ilişkili yan anlamlar vardır.
15:40:35
AI Öğretmen
Bu yüzden çok anlamlılık ve sesteşlik karıştırılmamalıdır; biri anlam ilişkisi içerirken diğeri tamamen farklı anlamları kapsar.
15:40:36
AI Öğretmen
Anlatabildim mi? Başka bir yerde açıklama ister misin?
15:41:14
Öğrenci
Anladım
15:41:16
💭 AI Öğretmen
Şimdi yeni konuya geçiyoruz
15:41:24
AI Öğretmen
Bu derste eş anlamlı, yakın anlamlı, zıt anlamlı ve eş sesli (sesteş) sözcükler konularını ele aldık. Eş anlamlıların gereksiz kullanımı ile ikilemeler arasındaki farkı, yakın anlamlı kelimelerin küçük anlam farklılıklarını, zıt anlamlıların tam karşıtlıklarını ve eş sesli kelimelerin aynı yazılış ama farklı anlamlarını inceledik. Bu konular hakkında soruların var mı?
15:41:58
Öğrenci
Yok.
15:42:01
AI Öğretmen
Bir sonraki derste görüşmek üzere!

Voltran Okul Analiz Sistemi