AI Etüt Oturumu

Oturum Bilgileri

Başlangıç
18 February 2026, 18:13
Bitiş
22 February 2026, 19:03
Süre
28 dakika
Durum
Tamamlandı

📜 Oturum Detayları

18:13:49
Öğrenci
Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
18:13:51
💭 AI Öğretmen
Harika, başlıyorum
18:13:54
AI Öğretmen
Fiil kök veya gövdelerinden türemiş, ancak fiiller gibi kip ve kişi ekleriyle çekimlenemeyen, buna karşılık cümlede isim, sıfat ve zarf görevlerinde kullanılabilen sözcüklere fiilimsi (eylemsi) denir.
18:13:57
AI Öğretmen
Fiilimsiler, fiil kök ya da gövdelerine getirilen eklerle oluşturulur ve bu eklerin tamamı yapım ekidir; bu nedenle fiilimsiler yapıca türemiş sözcüklerdir.
18:13:58
AI Öğretmen
Fiilimsiler fiil çekim eklerini alamaz, buna karşın fiiller gibi olumsuzluk eki alabilmekte ve isimler gibi çokluk, hâl, iyelik ve tamlama ekleriyle çekimlenebilmektedir.
18:13:59
AI Öğretmen
Cümle içinde isim, sıfat veya zarf görevi üstlenebilen fiilimsiler, yüklem de dâhil olmak üzere cümlenin her tür ögesi konumunda bulunabilir.
18:14:00
AI Öğretmen
Fiilimsiler kullanıldıkları cümlede anlamca tamamlanmış birer yan cümle kurar ve bu yan cümle temel cümleyle birlikte daha karmaşık bir cümle yapısı oluşturur.
18:14:01
AI Öğretmen
Ayrıca fiilimsiler ek eylem alarak yüklem görevinde de kullanılabilir.
18:14:01
AI Öğretmen
Fiilimsilerle ilgili bu kısmı anladın mı?
19:39:30
Öğrenci
Evet, kaldığımız yerden devam edelim hocam!
19:39:35
AI Öğretmen
Peki, o zaman kısa bir özet yapalım. Fiilimsiler, fiillerden türeyen ama fiil gibi çekimlenemeyen sözcüklerdir. Cümlede isim, sıfat ya da zarf görevi üstlenirler.
19:39:36
AI Öğretmen
Bir örnek verelim: "Koşmak yorucu bir aktivitedir." cümlesinde "koşmak" sözcüğü fiilden türemiş ama cümlede isim gibi görev yapıyor. İşte bu bir fiilimsidir.
19:39:38
AI Öğretmen
Anlattıklarım senin için anlaşılır oldu mu?
19:40:00
Öğrenci
Evet, çok net!
19:40:03
AI Öğretmen
Süper, o zaman devam edelim!
19:40:04
Görsel
Görsel
19:40:07
AI Öğretmen
Şimdi fiilimsilerle ilgili çok önemli bir konuya geçiyoruz: eklerin görevlerini ayırt etmek.
19:40:10
AI Öğretmen
Fiilimsiler önce yapım ekiyle fiilden türer, ama sonrasında üstlerine isim çekim ekleri de gelebilir. Mesela "susma-yı sen seçtin" cümlesinde "susma" bir fiilimsidir, üzerine gelen "-yı" ise belirtme hâl ekidir. Yani fiilimsi olan kısım "susma", ek olan kısım ayrıdır.
19:40:12
AI Öğretmen
Bunu bilmek neden önemli? Çünkü sınavda "bu ek yapım eki mi, çekim eki mi?" diye sorulabilir ve karıştırmamak gerekir.
19:40:14
AI Öğretmen
Buraya kadar her şey net mi?
19:40:42
Öğrenci
Evet, gayet net!
19:40:45
AI Öğretmen
Çok iyi! O zaman birkaç örnek üzerinden pekiştirelim.
19:40:48
AI Öğretmen
"Susma-y-ı sen seçtin." cümlesine bakalım. Burada "susma" fiilimsidir, üzerine gelen "-yı" ise belirtme hâl ekidir. Yani fiilimsiyi yapan ek ayrı, sonradan gelen çekim eki ayrıdır.
19:40:49
AI Öğretmen
Bir tane daha: "Bulunmak-tan mutluluk duydum." cümlesinde "bulunmak" isim-fiildir, "-tan" ise ayrılma hâl ekidir.
19:40:51
AI Öğretmen
Bu kısımla ilgili aklına takılan bir şey var mı?
19:41:28
Öğrenci
Her şey net!
19:41:31
AI Öğretmen
Süper! O zaman devam edelim.
19:41:35
AI Öğretmen
Harika, o zaman devam edelim!
19:41:36
AI Öğretmen
Fiilimsiler üç ana gruba ayrılır: **isim-fiil**, **sıfat-fiil** ve **zarf-fiil**. Bunların her biri farklı eklerle yapılır ve cümlede farklı görevler üstlenir.
19:41:38
AI Öğretmen
Mesela "koşmak" bir isim-fiildir çünkü fiile isim özelliği kazandıran "-mak" ekini almış. "Koşan" ise bir sıfat-fiildir, bir ismi niteler. "Koşarak" ise zarf-fiildir, eylemin nasıl yapıldığını anlatır.
19:41:39
AI Öğretmen
Buraya kadar her şey net mi?
19:42:08
Öğrenci
Evet, her şey net!
19:42:11
AI Öğretmen
Harika! O zaman üç türü kısaca tanıyalım.
19:42:13
AI Öğretmen
**İsim-fiil**, fiile ad niteliği kazandırır. "-ma, -ış, -mak" ekleriyle yapılır. "Koşmak yorucu." cümlesinde "koşmak" bir isim-fiildir.
19:42:14
AI Öğretmen
**Sıfat-fiil**, bir ismi niteler, yani sıfat gibi davranır. "Koşan çocuk" derken "koşan" sıfat-fiildir.
19:42:16
AI Öğretmen
**Zarf-fiil** ise eylemin nasıl, ne zaman ya da hangi koşulda gerçekleştiğini anlatır. "Koşarak geldi." cümlesinde "koşarak" zarf-fiildir.
19:42:17
AI Öğretmen
Buraya kadar her şey net mi?
19:42:45
Öğrenci
Evet, her şey net!
19:42:48
AI Öğretmen
Çok iyi! O zaman üç türü biraz daha yakından tanıyalım.
19:42:50
AI Öğretmen
**İsim-fiil** için hatırlatıcı kod: **"MaYışMaK"** — yani "-ma, -ış, -mak" ekleri. Örnek: "Yüzmek sağlıklıdır." cümlesinde "yüzmek" isim-fiildir.
19:42:51
AI Öğretmen
**Sıfat-fiil** için kod: **"AnAsı MeZaR DiKeCeKMiŞ"** — "-an, -ası, -maz, -ar, -dık, -acak, -mış" ekleri. Örnek: "Koşan çocuk yoruldu." cümlesinde "koşan" sıfat-fiildir.
19:42:53
AI Öğretmen
**Zarf-fiil** ise "-arak, -ince, -ken, -madan" gibi eklerle yapılır ve eylemin nasıl, ne zaman gerçekleştiğini anlatır. Örnek: "Müzik dinleyerek çalıştı." cümlesinde "dinleyerek" zarf-fiildir.
19:42:54
AI Öğretmen
Buraya kadar her şey net mi?
19:43:36
Öğrenci
Evet, çok net!
19:43:40
AI Öğretmen
Harika! O zaman her üç türü eksiksiz tanıyalım.
19:43:42
AI Öğretmen
**İsim-fiil** "-ma, -ış, -mak" ekleriyle yapılır, kodun "MaYışMaK"tı. **Sıfat-fiil** "-an, -ası, -maz, -ar, -dık, -acak, -mış" ekleriyle yapılır, kodu "AnAsı MeZaR DiKeCeKMiŞ". **Zarf-fiil** ise "-ken, -ince, -arak, -madan, -dıkça, -alı" gibi eklerle yapılır ve eylemin zamanını, nedenini ya da koşulunu anlatır.
19:43:44
AI Öğretmen
Bu üç kodu ezberlemek sınavda çok işe yarayacak, özellikle sıfat-fiil ekleri uzun bir liste olduğu için "AnAsı MeZaR DiKeCeKMiŞ" kodunu mutlaka aklında tut!
19:43:45
AI Öğretmen
Bu kısımla ilgili aklına takılan bir şey var mı?
19:44:20
Öğrenci
Evet, her şey net!
19:44:23
AI Öğretmen
Harika! O zaman devam edelim.
19:44:25
AI Öğretmen
Şimdi üç türün eklerini topluca özetleyelim. **İsim-fiil** için "-ma, -ış, -mak" yani **"MaYışMaK"**. **Sıfat-fiil** için **"AnAsı MeZaR DiKeCeKMiŞ"** yani "-an, -ası, -maz, -ar, -dık, -acak, -mış". **Zarf-fiil** için ise "-ken, -alı, -madan, -ince, -arak, -dıkça" gibi ekler.
19:44:27
AI Öğretmen
Bu üç grubu ve kodlarını ezberledikten sonra herhangi bir fiilimsiyi kolayca tanıyabilirsin!
19:44:28
AI Öğretmen
Buraya kadar her şey net mi?
19:44:55
Öğrenci
Evet, çok net!
19:44:59
AI Öğretmen
Harika! O zaman bir sonraki konuya geçelim mi? Sırada **İsim-Fiil** türünü çok daha ayrıntılı inceleyeceğiz.
19:44:59
Görsel
Görsel
19:45:03
AI Öğretmen
İsim-fiil konusuna geçiyoruz! Görselde de gördüğün gibi, isim-fiiller "-ma, -ış, -mak" ekleriyle yapılır ve cümlede ad görevi üstlenir.
19:45:05
AI Öğretmen
Mesela "git-" fiiline "-mek" eklenince "gitmek" olur ve bu artık bir eylem değil, o eylemin adıdır. "Oraya gitmek istiyordu." cümlesinde "gitmek" sözcüğü "istemek" fiilinin nesnesidir, tıpkı bir isim gibi.
19:45:07
AI Öğretmen
Kodu da hatırlıyorsun: **"MaYışMaK"** — yani "-ma, -ış, -mak" ekleri isim-fiil yapar.
19:45:08
AI Öğretmen
Buraya kadar her şey net mi?
19:45:41
Öğrenci
Her şey çok net!
19:45:44
AI Öğretmen
Süper! O zaman sana kısa bir pratik sorusu sormak istiyorum, hazır mısın?
19:45:44
❓ Soru basic
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil kullanılmıştır?
19:46:57
Öğrenci
Cevabım C Şıkkıdır.
19:46:57
AI Öğretmen
Hemen bakıyorum.
19:47:01
AI Öğretmen
C şıkkındaki "edecek" sözcüğü aslında "-ecek" sıfat-fiil ekini almış, yani bu bir sıfat-fiildir. "Park edecek bir yer" derken "edecek" bir ismi nitelendiriyor.
19:47:03
AI Öğretmen
Doğru cevap **D şıkkı**. "Yolmayı" sözcüğüne bak, "-ma" isim-fiil ekini almış ve cümlede "ertelemek" fiilinin nesnesi olarak ad görevi yapıyor. "MaYışMaK" kodunu hatırlarsan "-ma" tam da isim-fiil eki!
19:47:05
AI Öğretmen
Anladın mı?
19:50:17
Öğrenci
Evet, kaldığımız yerden devam edelim hocam!
19:50:18
AI Öğretmen
Peki, kaldığımız soruya dönelim
19:50:18
❓ Soru basic
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil kullanılmıştır?
19:51:04
Öğrenci
Cevabım D Şıkkıdır.
19:51:04
AI Öğretmen
Bir bakalım.
19:51:08
AI Öğretmen
Doğru! "Yolmayı" sözcüğündeki "-ma" tam da isim-fiil eki, çok iyi yakaladın.
19:51:08
Görsel
Görsel
19:51:12
AI Öğretmen
Soruyu da doğru çözdün, aferin! Şimdi isim-fiillerle ilgili biraz daha ince bir konuya geçiyoruz.
19:51:14
AI Öğretmen
"-ma" eki hem isim-fiil eki hem de olumsuzluk eki olabilir. Mesela "dönmeme sevindim" cümlesinde "-ma" isim-fiil ekidir ve "dönmek eylemini" adlaştırır. Ama "dönmene sevindim" cümlesinde "-me" olumsuzluk ekidir, yani "dönmüyor olmana sevindim" anlamı çıkar.
19:51:16
AI Öğretmen
İkisini ayırt etmek için şunu aklında tut: Eğer "-ma" ekini aldıktan sonra sözcük cümlede bir ad gibi kullanılıyorsa isim-fiil ekidir, eğer fiilin gerçekleşmediğini anlatıyorsa olumsuzluk ekidir.
19:51:17
AI Öğretmen
Buraya kadar her şey net mi?
19:51:51
Öğrenci
Evet, net oldu!
19:51:55
AI Öğretmen
Harika! Şimdi bu konunun en kritik noktasına odaklanalım: "-ma" ekinin iki farklı görevi.
19:51:57
AI Öğretmen
Birincisi **olumsuzluk eki** olarak kullanımı: "Gitme, burada kal!" cümlesinde "-me" fiilin gerçekleşmediğini anlatır. İkincisi **isim-fiil eki** olarak kullanımı: "Gitmeme izin vermedi." cümlesinde "gitmeme" sözcüğü "gitmek eylemi"nin adıdır, yani ad görevi yapıyor.
19:51:59
AI Öğretmen
İkisini ayırt etmek için şunu sor: Sözcük cümlede bir ad gibi mi duruyor? Öyleyse isim-fiil ekidir!
19:52:00
AI Öğretmen
Buraya kadar her şey net mi?
19:52:27
Öğrenci
Evet, gayet net!
19:52:30
AI Öğretmen
Harika! O zaman şu ince ayrıntıya bakalım.
19:52:33
AI Öğretmen
"-ma" ekini görünce hemen isim-fiil deme, çünkü aynı ek olumsuzluk eki de olabilir. İkisini ayırt etmek için şu soruyu sor: Sözcük cümlede bir **ad** gibi mi duruyor? Öyleyse isim-fiil ekidir. Fiilin gerçekleşmediğini mi anlatıyor? O zaman olumsuzluk ekidir.
19:52:35
AI Öğretmen
Mesela "Gelmememi istedi." cümlesinde "gelmememi" sözcüğünde hem olumsuzluk eki hem isim-fiil eki var, karmaşık görünse de cümlede ad görevi yaptığı için isim-fiildir.
19:52:36
AI Öğretmen
Buraya kadar her şey net mi?
19:53:04
Öğrenci
Evet, her şey net!
19:53:07
AI Öğretmen
Harika! O zaman isim-fiillerin iki önemli özelliğine bakalım.
19:53:08
AI Öğretmen
İsim-fiiller isim tamlamasında hem tamlayan hem tamlanan olabilir. "Kazanmanın mutluluğu" derken "kazanmanın" tamlayan, "Fırtınanın dinmesini bekledik." derken "dinmesini" tamlanan görevindedir.
19:53:10
AI Öğretmen
Bir de şu ilginç kullanım var: "Süzme bal" ve "asma köprü" gibi örneklerde isim-fiil sıfat görevi üstlenir, yani kendinden sonra gelen ismi niteler!
19:53:11
AI Öğretmen
Buraya kadar her şey net mi?
19:53:35
Öğrenci
Evet, gayet net!
19:53:38
AI Öğretmen
Süper! O zaman bu konuyu güzelce tamamladık.
19:53:40
AI Öğretmen
Şimdi sana kısa bir pratik sorusu gelecek, hazır ol!
19:53:40
❓ Soru basic
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “-ma, -me” ekinin işlevi diğerlerinden farklıdır?
19:54:38
Öğrenci
Cevabım C Şıkkıdır.
19:54:38
AI Öğretmen
Hemen bakıyorum.
19:54:43
AI Öğretmen
Doğru! "Uyumamış" sözcüğündeki "-ma" olumsuzluk ekidir, diğer şıklarda ise "-ma/-me" hep isim-fiil eki olarak kullanılmış. Çok iyi yakaladın!
19:54:44
AI Öğretmen
Anladın mı?
18:55:18
Öğrenci
Evet, kaldığımız yerden devam edelim hocam!
18:55:18
AI Öğretmen
Tamam, şimdi en son bu soruya bakıyorduk
18:55:19
❓ Soru basic
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “-ma, -me” ekinin işlevi diğerlerinden farklıdır?
18:55:47
Öğrenci
Cevabım C Şıkkıdır.
18:55:47
AI Öğretmen
Bir bakalım.
18:55:51
AI Öğretmen
Doğru! "Uyumamış" sözcüğündeki "-ma" olumsuzluk ekidir, diğer şıklarda ise hep isim-fiil eki. Çok iyi!
18:55:55
AI Öğretmen
Şimdi **Kalıcı Ad** konusuna geçiyoruz!
18:55:57
AI Öğretmen
"-ma, -ış, -mak" ekleri her zaman isim-fiil oluşturmaz. Bazen bu eklerle türetilen sözcükler zamanla eylem anlamını tamamen yitirir ve kalıcı bir varlığın ya da nesnenin adı hâline gelir. İşte bunlara **kalıcı ad** diyoruz.
18:55:59
AI Öğretmen
Mesela "dolma", "sarma", "çakmak", "ekmek", "giriş" sözcüklerine bak. Bunlar "-ma, -mak, -ış" ekleriyle türemiş ama artık bir eylem bildirmiyor, doğrudan bir nesneyi ya da kavramı karşılıyor. Bu yüzden fiilimsi değil, kalıcı addır.
18:56:01
AI Öğretmen
Buraya kadar her şey net mi?
18:56:34
Öğrenci
Evet, net!
18:56:37
AI Öğretmen
Harika! O zaman kalıcı ad konusuna geçelim.
18:56:38
AI Öğretmen
"-ma, -ış, -mak" ekleriyle türemiş bazı sözcükler zamanla eylem anlamını tamamen yitirir ve bir nesnenin ya da kavramın adı haline gelir. Bunlara **kalıcı ad** diyoruz ve artık fiilimsi sayılmazlar.
18:56:42
AI Öğretmen
Mesela "dolma", "ekmek", "çakmak", "giriş", "buluş" sözcüklerine bak. Bunlar fiilden türemiş ama hiçbiri bir eylemi anlatmıyor, doğrudan bir nesneyi ya da yeri karşılıyor. "Misafirlere kavurma ikram ettiler." cümlesinde "kavurma" bir yiyeceğin adıdır, fiilimsi değildir.
18:56:43
AI Öğretmen
Buraya kadar her şey net mi?
18:57:11
Öğrenci
Evet, gayet net!
18:57:14
AI Öğretmen
Harika! O zaman kalıcı ad konusuna odaklanalım.
18:57:16
AI Öğretmen
"-ma, -ış, -mak" ekleriyle türemiş bazı sözcükler zamanla eylem anlamını tamamen yitirir ve bir varlığın ya da nesnenin kalıcı adı haline gelir. Bunlara **kalıcı ad** diyoruz, fiilimsi değiller.
18:57:18
AI Öğretmen
Mesela "çakmak" sözcüğü "çak-" fiilinden türemiş ama artık bir eylemi değil, ateş yakmaya yarayan aleti anlatıyor. "Ekmek", "dolma", "giriş", "buluş", "donanma", "bağlama" hepsi böyle kalıcı adlara örnektir.
18:57:21
AI Öğretmen
Peki kalıcı adı isim-fiilden nasıl ayırt ederiz? Çok basit: Sözcüğün yerine "yapma, etme" gibi bir anlam koyabiliyorsan isim-fiildir. Koyamıyorsan kalıcı addır. Mesela "ekmek aldı" derken "ekmek" eylem anlamı taşımıyor, doğrudan bir nesneyi karşılıyor.
18:57:23
AI Öğretmen
Buraya kadar her şey net mi?
18:58:01
Öğrenci
Evet, çok net!
18:58:04
AI Öğretmen
Harika! O zaman kalıcı ad konusunu örneklerle pekiştirelim.
18:58:07
AI Öğretmen
"Yemek biraz tuzsuz olmuş." cümlesinde "yemek" bir eylem bildirmiyor, doğrudan bir yiyeceği karşılıyor, yani kalıcı addır. "Binanın girişinde karşılaştık." cümlesinde "giriş" bir yeri anlatıyor, eylem anlamı tamamen yok.
18:58:10
AI Öğretmen
Kalıcı adı isim-fiilden ayırt etmek için şu testi uygula: Sözcük yerine "yapma, etme" anlamı koyabiliyorsan isim-fiildir, koyamıyorsan kalıcı addır. "Ekmek aldı" derken "ekmek"e "yapma" anlamı koyamazsın, ama "yüzmeyi sevdi" derken "yüzme"ye "yapma" anlamı oturur.
18:58:11
AI Öğretmen
Buraya kadar her şey net mi?
18:58:45
Öğrenci
Evet, net oldu!
18:58:49
AI Öğretmen
Harika! O zaman kalıcı ad konusunu tamamladık demektir.
18:58:50
AI Öğretmen
Sana bu konuyla ilgili bir pratik sorusu gelecek, hazır ol!
18:58:50
❓ Soru basic
Fiilimsi eklerini alan bazı sözcükler, kalıplaşarak bir varlığın adı haline gelebilir. Bu durumdaki sözcükler fiilimsi özelliklerini kaybeder. I. Annemin yaptığı gözlemeler aklımdan çıkmıyor. II. Kahvaltıda bal, kaymak tüketmek gün boyunca zinde tutar. III. Böylesi güzel bir havada gezmek herkese iyi geldi. IV. Geç saatlerde ağır şeyler yemek midemizi bozar. Bu açıklamaya göre numaralanmış cümlelerden hangisinde kalıplaşmış isim kullanılmıştır?
19:00:05
Öğrenci
Cevabım C Şıkkıdır.
19:00:05
AI Öğretmen
Hemen bakıyorum.
19:00:10
AI Öğretmen
Yaklaşım doğru ama C şıkkı değil. Şöyle bir bakalım: "kaymak" sözcüğü "-mak" eki almış ama bir yiyeceğin adı, "gözleme" ise "-me" eki almış ama o da bir yiyeceğin adı. Her ikisi de eylem anlamını tamamen yitirmiş, yani kalıplaşmış isim.
19:00:12
AI Öğretmen
III. ve IV. cümlelerdeki "gezmek" ve "yemek" ise hâlâ eylem anlamı taşıyor, dolayısıyla bunlar fiilimsidir. Doğru cevap **A şıkkı**, yani I ve II.
19:00:13
AI Öğretmen
Anladın mı?
19:02:32
Öğrenci
Evet, kaldığımız yerden devam edelim hocam!
19:02:33
AI Öğretmen
Peki, kaldığımız soruya dönelim
19:02:33
❓ Soru basic
Fiilimsi eklerini alan bazı sözcükler, kalıplaşarak bir varlığın adı haline gelebilir. Bu durumdaki sözcükler fiilimsi özelliklerini kaybeder. I. Annemin yaptığı gözlemeler aklımdan çıkmıyor. II. Kahvaltıda bal, kaymak tüketmek gün boyunca zinde tutar. III. Böylesi güzel bir havada gezmek herkese iyi geldi. IV. Geç saatlerde ağır şeyler yemek midemizi bozar. Bu açıklamaya göre numaralanmış cümlelerden hangisinde kalıplaşmış isim kullanılmıştır?
19:02:48
Öğrenci
Cevabım A Şıkkıdır.
19:02:48
AI Öğretmen
Kontrol ediyorum.
19:02:52
AI Öğretmen
Doğru! "Gözleme" bir yiyeceğin adı, "kaymak" da öyle. Her ikisi de eylem anlamını tamamen yitirmiş, yani kalıplaşmış isim. Çok iyi düşündün!
19:02:57
AI Öğretmen
Bu derste fiilimsiler konusunu detaylıca işledik. Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiil gibi çekimlenemeyen ve cümlede isim, sıfat ya da zarf görevi üstlenen sözcüklerdir.
19:02:59
AI Öğretmen
Üç ana türünü öğrendik: İsim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil. Özellikle isim-fiiller üzerinde durduk, eklerini ve kullanım alanlarını inceledik. "-ma" ekinin hem isim-fiil hem olumsuzluk eki olabileceğini, kalıcı adların fiilimsi olmadığını öğrendik.
19:03:01
AI Öğretmen
Bugün gerçekten çok üretken bir ders geçirdik. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, başarılar dilerim!