← Geri Ana Sayfa / BADE KURTULUŞ / Oturum Detayları

AI Etüt Oturumu

Oturum Bilgileri

Başlangıç
05 February 2026, 15:05
Bitiş
Devam ediyor
Süre
19 dakika
Durum
Devam Ediyor

📜 Oturum Detayları

15:05:54
Öğrenci
Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
15:05:56
💭 AI Öğretmen
Harika, başlıyorum
15:06:01
AI Öğretmen
Herhangi bir yeri bulmak ya da bildiğimiz bir yeri soran bir kişiye tarif etmek için yönlerden faydalanmaktayız.
15:06:02
AI Öğretmen
Yönler, bir yerin bir başka yere göre konumunu gösteren sözcüklerdir.
15:06:03
AI Öğretmen
Dört tane ana yön vardır.
15:06:04
AI Öğretmen
Bunlar; kuzey, güney, doğu ve batıdır.
15:06:05
AI Öğretmen
Ana yönler arasında kalan yönler ise ara yön ismini almaktadır.
15:06:06
AI Öğretmen
Dört tane ara yön vardır.
15:06:09
AI Öğretmen
Bunlar; kuzeydoğu, kuzeybatı, güneydoğu ve güneybatıdır.
15:06:09
AI Öğretmen
Güneşli bir günde bir çubuk yardımıyla aşağıdaki işlemleri sırayla yaparak yönümüzü bulabiliriz:
15:06:10
AI Öğretmen
Güneşli bir havada yere bir çubuk (yaklaşık 50 cm) çakılır.
15:06:12
AI Öğretmen
Çubuğun gölgesinin ucu işaretlenir (1. gölge).
15:06:15
AI Öğretmen
Gölge 20 cm'lik hareket yapıncaya kadar en az 15-20 dakika beklenir.
15:06:16
AI Öğretmen
Oluşan ikinci gölgenin ucu tekrar işaretlenir (2. gölge).
15:06:17
AI Öğretmen
İşaretlenen iki uç, bir çizgi ile birleştirilir.
15:06:20
AI Öğretmen
İlk işaretlenen nokta batıyı, ikinci işaretlenen nokta ise doğuyu gösterir.
15:06:21
AI Öğretmen
Bu doğru doğu - batı istikametini gösterir.
15:06:23
AI Öğretmen
Bu durumda sağ kolumuzu doğuya, sol kolumuzu batıya uzattığımızda önümüz kuzeyi, arkamız güneyi gösterir.
15:06:23
AI Öğretmen
Yönlerin belirlenmesinde genellikle Güneş'in konumu esas alınır.
15:06:25
AI Öğretmen
Güneş'in doğduğu taraf doğu, battığı taraf batı yönünü gösterir.
15:06:26
AI Öğretmen
Bulunduğumuz yerde sağ kolumuzu Güneş'in doğduğu yani doğu yönüne doğru uzatırsak solumuz batı, önümüz kuzey, arkamız güney yönünü gösterir.
15:06:27
AI Öğretmen
Güneş dışında yönümüzü bulmak için kullanabileceğimiz çeşitli yöntem ve araçlar vardır.
15:06:28
AI Öğretmen
Yönleri bulmanın en kolay yolu pusula kullanmaktır.
15:06:29
AI Öğretmen
Pusula, şekil olarak saate benzeyen fakat saatten oldukça farklı bir araçtır.
15:06:30
AI Öğretmen
Ortasında hareket eden ibrenin bir ucu farklı rengi ile dikkat çeker.
15:06:30
AI Öğretmen
Pusulada ibrenin renkli ucu her zaman kuzey yönünü göstermektedir.
15:06:31
AI Öğretmen
Pusuladan doğru şekilde yararlanabilmek için pusulanın yatay olarak düz bir zemine konması gerekir.
15:06:32
AI Öğretmen
Diğer yön bulma yöntemleri ise ağaçların yosun tutan kısmına bakma, karınca yuvalarına bakma ve gece kutup yıldızına bakma şeklindedir.
15:06:33
AI Öğretmen
Ülkemizin yer aldığı kuzey yarım kürede ağaç ve taşların kuzeye bakan yamaçları yosunludur.
15:06:34
AI Öğretmen
Güneş'i daha az gördükleri için yosun tutan bu tarafları kullanarak yönümüzü bulabiliriz.
15:06:35
AI Öğretmen
Karıncalar yuvalarının girişine toprak yığarlar.
15:06:36
AI Öğretmen
Bu toprakları yuvanın kuzeyine yığarlar.
15:06:37
AI Öğretmen
Bunun amacı yuvayı rüzgâr ve yağmurdan korumaktır.
15:06:38
AI Öğretmen
Geceleri ise yönümüzü Kutup Yıldızı sayesinde bulabiliriz.
15:06:39
AI Öğretmen
Kutup Yıldızı her zaman kuzeyi gösterir.
15:06:40
AI Öğretmen
Bulutsuz bir gecede gökyüzüne baktığımızda, ilk olarak Büyükayı ve Küçükayı takımyıldızlarını fark ederiz.
15:06:40
AI Öğretmen
Sıralanış biçimleri ile dikkat çeken bu yıldızların içinde bir tanesi parlaklığı ile dikkat çeker.
15:06:41
AI Öğretmen
Bu yıldız Kutup Yıldızı'dır ve her zaman kuzey yönünü gösterir.
15:06:42
AI Öğretmen
Teknoloji geliştikçe yön bulmak ya da gideceğimiz bir yere ulaşmak daha kolay hâle gelmiştir.
15:06:43
AI Öğretmen
Örneğin akıllı telefonlarda yer alan GPS teknolojisi yön bulmamızı sağlayabilir.
15:06:45
AI Öğretmen
Bu teknoloji yoluyla GPS alıcısı bulunan cihazın uydulara gönderdiği sinyaller sayesinde o cihazın dünya üzerindeki yeri net bir şekilde saptanabilmektedir.
15:06:46
AI Öğretmen
Ardından bize yakın ve uzakta olan doğal ve beşerî unsurları ve hangi yönlerde olduklarını görebiliriz.
15:06:47
AI Öğretmen
Bu teknoloji araçlara takılan navigasyon cihazında da kullanılır.
15:06:48
AI Öğretmen
Cihaz, bulunduğumuz konumu tespit ederek gitmek istediğimiz yere ulaşmamızı sağlar.
15:06:49
AI Öğretmen
Genel ağ üzerinden elde edilebilen uydu görüntülerinin de bulunduğumuz yerdeki bize yakın ve uzak unsurları tanımamızda önemi büyüktür.
15:06:49
AI Öğretmen
Yakın çevremizi tanımaya yönelik yaptığımız araştırmada da bunu fark etmişizdir.
15:06:51
AI Öğretmen
Yön bulma konusu, özellikle doğa yürüyüşlerinde çok önemli bir yere sahiptir.
15:06:51
AI Öğretmen
Doğa yürüyüşüne çıkan ve kaybolan insanlarla ilgili pek çok haber okumuşsunuzdur.
15:06:52
AI Öğretmen
Neyse ki yön bulma ve doğal çevreyi tanıma konusunda uzman kuruluşlar vardır.
15:06:53
AI Öğretmen
Bunlardan biri de Arama Kurtarma Teşkilatıdır (AKUT).
15:06:54
AI Öğretmen
Bu kuruluş her yıl, kaybolan pek çok insana yardım etmektedir.
15:06:55
AI Öğretmen
Yönler doğrultusunda bir yerleri bulma ya da çevremizdeki doğal ve beşerî unsurları tespit etme zamanla bir spor dalı hâline gelmiştir.
15:06:57
AI Öğretmen
Doğada yön bulma sporu yani oryantiring ilk olarak 1800'lü yıllarda İsveç, Norveç ve Danimarka gibi Kuzey Avrupa'da yer alan ülkelerde doğdu.
15:06:57
AI Öğretmen
Oryantiring, pusula ve özel olarak hazırlanmış bir harita yardımıyla yön bulunan ve zamana karşı yarışılan bir spordur.
15:06:58
AI Öğretmen
Oryantiring yapılacak alanda yarışmacıların belirlenmiş hedeflerdeki kontrol noktalarına uğraması gerekmektedir.
15:06:59
AI Öğretmen
Bu hedefler harita üzerinde gösterilir ve yarışmacılar harita ve pusula yardımıyla bu hedeflere sırasıyla ulaşmaya çalışır.
15:07:00
AI Öğretmen
Bu hedeflere ulaşırken yakın ve uzaktaki doğal unsurlar (şelale, yamaç ya da mağara) keşfedilir.
15:07:01
AI Öğretmen
Ülkemizde ve pek çok ülkede farklı yaş gruplarına uygun ulusal ve uluslararası birçok oryantiring yarışması düzenlenmektedir.
15:07:02
AI Öğretmen
Ülkemizde bu yarışmalarla ilgilenen kuruluş, Türkiye Oryantiring Federasyonudur.
15:07:02
AI Öğretmen
Yakın çevremizde bulunan bir dere, çayır ya da tepe gibi doğal unsurların bize göre konumunu ifade ettiğimizde yönlerden yararlanabiliriz.
15:07:04
AI Öğretmen
Aynı durum bir alışveriş merkezi, okul binası ya da tarihî bir köprü gibi beşerî unsurlar için de geçerlidir.
15:07:05
AI Öğretmen
Yönleri kullanarak ve mesafeler konusunda tahminler yürüterek çevremizdeki doğal ve beşerî unsurların bize ne kadar yakın ya da uzak olduğuna ilişkin çıkarımlarda bulunabiliriz.
15:07:06
AI Öğretmen
Yaşadığımız evi ya da apartmanı düşünelim.
15:07:07
AI Öğretmen
Çevremizde sadece evler değil insanların yaşamlarında önemli yerleri olan bazı yapılar da vardır.
15:07:07
AI Öğretmen
Örneğin hastaneler, okullar, marketler, ibadethaneler bu yapılara örnektir.
15:07:09
AI Öğretmen
Mahallemiz bu yapıları kapsar.
15:07:10
AI Öğretmen
Tüm bu yapılarla birlikte içinde yaşayan insanlar için yaşadıkları yerleri tarif etmek önemli bir ihtiyaçtır.
15:07:11
AI Öğretmen
Adresimizi öğrenmek için yaptığımız çalışmada da bunu fark etmişizdir.
15:07:13
AI Öğretmen
Yaşadığımız yeri başkalarına tarif ederken yaşadığımız mahalleyi, caddeyi ya da sokağı söyledikten sonra mutlaka apartman numaramızı ve ismini de belirtiriz.
15:07:14
AI Öğretmen
Yaşadığımız yeri bunca yapı arasında doğru tarif edebilmek için krokilerden yararlanabiliriz.
15:07:15
AI Öğretmen
Krokiler, bir bölgeyi kuş bakışı gösteren ve o bölgede var olan yapıları ana hatlarıyla belirten basit çizimlerdir.
15:07:17
AI Öğretmen
Kroki çizerken dikkat etmemiz gerekenler şunlardır:
15:07:18
AI Öğretmen
Kroki çizeceğimiz alanı doğru bir biçimde yansıtmalıyız.
15:07:18
AI Öğretmen
Kroki çizerken yapıların büyüklüklerini göz kararı çizmeliyiz.
15:07:19
AI Öğretmen
Kroki çizerken kuş bakışı olarak görüntüyü yansıtmalıyız.
15:07:20
AI Öğretmen
Krokide çizilecek unsurların tüm detaylarıyla çizilmesine gerek yoktur.
15:07:21
AI Öğretmen
Yolları çizgiler hâlinde yapıları kutucuk şeklinde gösterebiliriz.
15:07:21
AI Öğretmen
Krokimizde hangi tarafların hangi yönler olduğunu belirtmeliyiz.
15:07:23
AI Öğretmen
Krokimizde önemli gördüğümüz yapılara yer vermeliyiz.
15:07:24
AI Öğretmen
Krokimizde sokak ve caddelerin isimlerine yer vermeliyiz.
15:07:25
AI Öğretmen
Krokimizde acil durumlarda kullanılacak olan sığınak, acil toplanma yeri, acil çıkış ve diğer güvenli alanları göstermeliyiz.
15:07:26
AI Öğretmen
Kroki, sadece mahallemiz için çizebileceğimiz bir gösterim değildir.
15:07:28
AI Öğretmen
Evimizin, sınıfımızın, okulumuzun hatta aklımıza gelebilecek çeşitli yapıların bulunduğu her yerle ilgili kroki çizimi yapabiliriz.
15:07:29
AI Öğretmen
Krokilerimizde sığınak, acil toplanma yeri, acil çıkış ve diğer güvenli alanları belirtiriz.
15:07:30
AI Öğretmen
Böylece acil bir durumda insanların ne yönde hareket etmeleri gerektiğini belirtmiş oluruz.
15:07:30
AI Öğretmen
Yaşamımızı sürdürdüğümüz mahalle bizim yakın çevremizdir.
15:07:31
AI Öğretmen
Mahallemizde bir gezintiye çıktığımızda farklı unsurlarla karşılaşırız.
15:07:33
AI Öğretmen
Dünyamızda doğal süreçlerle oluşan, oluşumunda insan katkısı olmayan unsurlara doğal unsur, insanların oluşturduğu yapılara ise beşerî unsur adı verilir.
15:07:35
AI Öğretmen
Ormanlar, dağlar, tepeler, göller, ovalar, akarsular, şelaleler, mağaralar ve denizler birer doğal unsurdur.
15:07:35
AI Öğretmen
Yani oluşumlarında insanların etkisinin olmadığı doğal yapılardır.
15:07:36
AI Öğretmen
Tüm bu oluşumlar doğanın bir parçasıdır.
15:07:37
AI Öğretmen
Okul, hastane, yol, bina, köprü, park ve daha birçok yapı ise beşerî unsurdur.
15:07:39
AI Öğretmen
Her bir beşerî unsur, insan yaşamını kolaylaştırmak ve güzelleştirmek amacıyla insanlar tarafından oluşturulmuştur.
15:07:40
AI Öğretmen
Beşerî unsurlar, ihtiyaçlarımızı karşılamamız için doğadaki malzemeler kullanılarak inşa edilir.
15:07:41
AI Öğretmen
Örneğin barınma ihtiyacımızı evler inşa ederek karşılarız.
15:07:42
AI Öğretmen
Eğitim ihtiyacımızı güvenli ve korunaklı bir ortamda karşılayabilmemiz için okul binalarına ihtiyaç vardır.
15:07:43
AI Öğretmen
Bir yerden bir yere konforlu ve hızlı bir biçimde seyahat edebilmemiz için yollara, köprülere, tünellere ve viyadüklere ihtiyacımız vardır.
15:07:44
AI Öğretmen
İçme ve kullanma suyunu, inşa ettiğimiz barajlardan elde ederiz.
15:07:46
AI Öğretmen
Üretim ihtiyacımızı karşılamak için fabrikalar, ibadetimizi gerçekleştirebilmemiz için ibadethaneler, sağlık problemleri yaşadığımızda başvurabileceğimiz hastaneler inşa edilir.
15:07:47
AI Öğretmen
Dört mevsimin yaşandığı ülkemizin farklı yerlerinde birbirinden farklı hava olayları görülebilmektedir.
15:07:47
AI Öğretmen
Belirli bir alanda kısa süreler içinde etkili olan hava olaylarına hava durumu denir.
15:07:48
AI Öğretmen
Hava durumunu bilmek günlük hayatımızdaki etkinlikleri gerçekleştirebilmemiz için önemlidir.
15:07:49
AI Öğretmen
Örneğin yağmurlu günler için yanımızda şemsiye taşıyabiliriz.
15:07:50
AI Öğretmen
Hava durumu; yağmur, kar, rüzgâr, sis vb. hava olaylarının belli aralıklarla gözlemlenmesiyle elde edilir.
15:07:53
AI Öğretmen
Hava durumunu öğrenmek gün içinde gerçekleştirilecek etkinlikler için önemlidir.
15:07:54
AI Öğretmen
Örneğin rüzgârın şiddetli eseceği bir günde piknik yapmak uygun olmayabilir.
15:07:56
AI Öğretmen
Çünkü piknik ateşi rüzgâr nedeniyle başka yerlere sıçrayabilir ve yangınlar çıkabilir.
15:07:57
AI Öğretmen
Çok sıcak bir günde dışarı çıkmak özellikle yaşlılar, tansiyon hastaları ve çocuklar için tehlikeli olabilir.
15:07:57
AI Öğretmen
Hava gözlemi ve hava durumunu raporlama aynı zamanda bir uzmanlık alanıdır.
15:07:58
AI Öğretmen
Ülkemizde yaptığı çalışmalarda hava olaylarını konu edinen kuruluş Meteoroloji Genel Müdürlüğüdür.
15:07:59
AI Öğretmen
Merkezi Ankara'da olan bu kuruluş hava tahminlerini rapor hâline getirir.
15:07:59
AI Öğretmen
Hava durumunun kolaylıkla takip edilmesi amacıyla Meteoroloji Genel Müdürlüğünün belirlediği görseller vardır.
15:08:00
AI Öğretmen
Yaşadığımız yerin coğrafi özelliklerini tanımak ülkemizi tanımakla yakından ilişkilidir.
15:08:01
AI Öğretmen
Ülkemizin coğrafi özellikleri nüfusun dağılımı başta olmak üzere pek çok faktörü etkilemiştir.
15:08:02
AI Öğretmen
Ülkemizin coğrafi özelliklerini daha iyi anlayabilmek için haritalardan yararlanabiliriz.
15:08:03
AI Öğretmen
Yeryüzünün tümünün ya da bir parçasının belli oranda küçültülüp düzlem üzerinde gösterilmesine harita denir.
15:08:04
AI Öğretmen
Haritalar coğrafya, dil, nüfus, doğa vb. olguların dağılımını göstermek üzere kullanılabilir.
15:08:06
AI Öğretmen
Türkiye siyasi haritası üzerinde ülkemizin komşu ülkelerle sınırları, il sınırları ve il merkezleri gibi idari bilgileri görebiliriz.
15:08:08
AI Öğretmen
Dağ, ova, göl, vadi, ırmak vb. yer şekillerinin gösterildiği haritalar fiziki harita olarak adlandırılır.
15:08:09
AI Öğretmen
Fiziki haritalarda yer şekilleri renklerle belirtilir.
15:08:09
AI Öğretmen
Yükseltiler kahverengi renkle gösterilir.
15:08:10
AI Öğretmen
Yükselti arttıkça renk koyulaşır.
15:08:11
AI Öğretmen
Yükseltinin az olduğu yerler ise sarı, deniz seviyesinde ve çukur olan yerler yeşil renkle gösterilir.
15:08:12
AI Öğretmen
Deniz, göl ve akarsular ise mavi renkle gösterilir.
15:08:13
AI Öğretmen
Ülkemizi tanımaya yönelik araştırmalar yaparken nüfusun ülkemizin her yerinde aynı şekilde dağılış göstermediğini fark ederiz.
15:08:13
AI Öğretmen
Bunun en temel sebebi ülkemizin sahip olduğu yer şekilleridir.
15:08:14
AI Öğretmen
Yer şekilleri nüfusun dağılışını etkiler.
15:08:15
AI Öğretmen
Yer şekillerinin ülkemizin her yerinde aynı olmadığını onun uydu görüntüsünü inceleyerek fark edebiliriz.
15:08:16
AI Öğretmen
Türkiye'nin üç tarafı denizlerle çevrilidir.
15:08:16
AI Öğretmen
Ülkemizin kuzeyinde ve güneyinde yüksek sıradağlar vardır.
15:08:19
AI Öğretmen
Ülkemizin doğusunda ise bir bütün olarak yüksek ve engebeli kesimler yer alır.
15:08:20
AI Öğretmen
Ülkemizin engebeli yerlerinde nüfus seyrekken yeryüzü şekillerinin sade olduğu yerlerde nüfus fazladır.
15:08:22
AI Öğretmen
Doğal afetler; can ve mal kayıpları ile büyük yıkım ve zararlara neden olan, insan eliyle önlenemeyen felaketlerdir.
15:08:23
AI Öğretmen
Doğal afetlerin nerede ve ne zaman ortaya çıkacağını önceden kesin olarak belirlemek çok zordur.
15:08:23
AI Öğretmen
Ülkemizde en sık görülen doğal afetler deprem, sel, orman yangınları, heyelan ve çığ düşmesidir.
15:08:26
AI Öğretmen
Çölleşme, erozyon, fırtınalar, tsunami, aşırı sıcaklar ve aşırı soğuklar da doğal afetlerdir.
15:08:26
AI Öğretmen
Doğal afetler toplum yaşamını olumsuz etkiler.
15:08:27
AI Öğretmen
Doğal afetlerin yol açtığı olumsuzluklar çeşitli önlemler alınarak büyük ölçüde giderilebilir.
15:08:28
AI Öğretmen
Ülkemiz pek çok ülkede olduğu gibi sık sık çeşitli doğal afetlerin görüldüğü bir coğrafya üzerinde yer almaktadır.
15:08:28
AI Öğretmen
Bu doğal afetlerin başında deprem gelmektedir.
15:08:29
AI Öğretmen
Deprem, yeryüzünün şiddetle sarsılması olayıdır.
15:08:30
AI Öğretmen
Depremler, yer kabuğunda yer alan fay hatlarından kaynaklanmaktadır.
15:08:31
AI Öğretmen
Ülkemiz, şiddetli depremler oluşturabilen önemli fay hatları üzerindedir.
15:08:32
AI Öğretmen
Ülkemizde görülen bir diğer doğal afet ise heyelandır.
15:08:33
AI Öğretmen
Zemini kayalardan oluşan bir yamacın üstündeki toprak kütlelerinin yer çekimi, eğim, su ve benzeri diğer kuvvetlerin etkisiyle yerlerinden koparak yer değiştirmesine heyelan ya da toprak kayması adı verilir.
15:08:34
AI Öğretmen
Heyelan, bazen çok ani gelişen bir afetken bazen zamanla gerçekleşebilir.
15:08:38
AI Öğretmen
Bu nedenle heyelana yatkın olduğu bilinen bölgelerde yerleşim yerleri kurulmamalı, bu bölgelere yakın yerlerde yaşayan insanlar iyi birer gözlemci olmalı ve fark ettikleri kütlesel hareketleri yerel yöneticilerle paylaşmalıdır.
15:08:38
AI Öğretmen
Heyelan sadece yumuşak toprak örtüsünün kayması olarak düşünülmemelidir.
15:08:40
AI Öğretmen
Bu örtüyle birlikte dev kayalar, ağaçlar, yol ve dolgu malzemeleri de yerlerinden kopup gelir.
15:08:40
AI Öğretmen
Bu nedenle heyelanın yıkıcı bir etkisi vardır.
15:08:41
AI Öğretmen
Heyelan tehdidi fark edildiğinde yerleşim birimleri acilen boşaltılmalıdır.
15:08:43
AI Öğretmen
Heyelan anında heyelanın takip ettiği yoldan uzak durmak, mümkün olduğunca yüksek kesimlere çıkmak ya da farklı yerlere doğru uzaklaşmak ve çevredeki insanları uyarmak gerekir.
15:08:44
AI Öğretmen
Gelen kütlelerden kaçmak için yeterince zaman yoksa etrafınızda arkasına saklanabileceğiniz ve sağlam olduğunu düşündüğünüz bir yapı bulmanız ve baş ve boynunuzu koruyarak güvenli bir pozisyon almanız gerekir.
15:08:45
AI Öğretmen
Heyelanların zararlarının önlenebilmesi için yerleşim alanları yer bilimleri ve mühendislik açısından incelenmelidir.
15:08:46
AI Öğretmen
Heyelana yatkın yerlerin haritası çıkarılmalı, yeni veriler geldikçe güncellenmelidir ve halk bilinçlendirilmelidir.
15:08:47
AI Öğretmen
Ülkemizde sık sık görülen bir başka doğal afet ise orman yangınlarıdır.
15:08:48
AI Öğretmen
Orman yangınlarının oluşmasında hem doğal sebepler hem beşerî sebepler etkilidir.
15:08:51
AI Öğretmen
Orman yangınlarının önüne geçebilmek için ormanlık arazilerde ateş yakılmamalıdır.
15:08:52
AI Öğretmen
Piknik için ateş yakılmışsa ateşin söndürüldüğünden emin olunmalıdır.
15:08:53
AI Öğretmen
Ormanlara yanıcı kimyasal maddeler, cam ve metal parçalar kesinlikle atılmamalıdır.
15:08:54
AI Öğretmen
Orman yangınlarının sadece bitki topluluklarına değil tüm canlılara zararı dokunur.
15:08:55
AI Öğretmen
Çünkü yangınlarda sadece bitkiler değil aynı zamanda orman içindeki diğer canlılar da zarar görür.
15:08:55
AI Öğretmen
Yangınlar sırasında oksijen kaynağı ağaçlarla birlikte geleceğimiz de yanar.
15:08:57
AI Öğretmen
İnsanlara, yangınlara karşı alınabilecek önlemler ile ilgili eğitimlerin verilmesi gerekmektedir.
15:08:57
AI Öğretmen
Ülkemizde görülen bir başka doğal afet ise çığdır.
15:08:59
AI Öğretmen
Eğimli arazi üzerinde birikmiş büyük kar örtüsünün, yer çekimi, deprem, şiddetli rüzgârlar, aşırı kar yağışı ya da dengesiz kar erimeleri nedeniyle büyük bir hızla kaymasına “çığ” adı verilir.
15:09:00
AI Öğretmen
Çığ tehlikesini engellemek için özellikle yamaçlardaki orman örtülerinin tahrip edilmemesi gerekir.
15:09:01
AI Öğretmen
Büyük gövdeli ağaçlar ve orman örtüsündeki diğer ögeler çığın gücünü kırabilir.
15:09:02
AI Öğretmen
Özellikle bazı dönemler çığ riski artar.
15:09:04
AI Öğretmen
Bu dönemlerde ilgili kuruluşların konuyla ilgili duyuruları ve uyarıları takip edilmelidir.
15:09:04
AI Öğretmen
Çığ gerçekleşmeden önce bazı belirtiler olabilir.
15:09:05
AI Öğretmen
Bunların başında ses gelir.
15:09:06
AI Öğretmen
Çığ kütlelerinin etkisiyle bazı ince gövdeli ağaçların kırılma sesi buna örnek olarak gösterilebilir.
15:09:08
AI Öğretmen
Böyle durumlarda çığın etkileyebileceği kesimler acilen terk edilmelidir.
15:09:09
AI Öğretmen
Çevredeki insanlar uyarılmalıdır.
15:09:10
AI Öğretmen
Çığ haberi gelir gelmez yetkililere haber vermek son derece önemlidir.
15:09:12
AI Öğretmen
Onlar gerekli ekipmanlara, yeterli eğitime ve uygun araçlara sahip oldukları için çığdan etkilenen insanların nasıl kurtarılması gerektiğini bilirler.
15:09:12
AI Öğretmen
Ülkemizde sık sık görülen bir başka afet ise seldir.
15:09:14
AI Öğretmen
Sel, aşırı yağışlardan sonra toprağın suyu emme gücünü kaybetmesiyle yüzeysel akışa geçen su kütlelerinin oluşturduğu baskınlardır.
15:09:15
AI Öğretmen
Dev su kütleleri önlerine çıkan her şeyi hareket ettirerek yıkıcı bir güce kavuşur.
15:09:16
AI Öğretmen
Sel sırasında özellikle alçakta bulunan evler ve iş yerleri su ve çamur altında kalır.
15:09:17
AI Öğretmen
Çarpık kentleşmiş, betonarme yapıların çoğunlukta olduğu ve nehir yataklarına ev yapılan bölgelerde sellerin verdiği zararlar artmaktadır.
15:09:18
AI Öğretmen
Sellerden korunmak için akarsu yatakları konutlaşmaya kapatılmalı, akarsu yataklarına setler yapılmalı, toprak ve ağaç varlığına dost kentler inşa edilmelidir.
15:09:19
AI Öğretmen
Afetler sonrasında belirli bir süre evlerimize geri dönemeyebiliriz.
15:09:19
AI Öğretmen
Fakat ihtiyaçlarımız bu süre zarfında devam edecektir.
15:09:20
AI Öğretmen
Bunların karşılanabilmesi için afet ve acil durum çantamızı hazırlamış olmamız gerekir.
15:09:21
AI Öğretmen
Afetten sonra ihtiyaç duyabileceğimiz malzemelerin bulunduğu bu çantanın kolay ulaşılabilecek bir yerde olması önemlidir.
15:09:21
AI Öğretmen
Afet ve acil durum çantaları sadece evler için değil iş yerlerinde ve okullarda da hazırlanabilir.
15:09:23
AI Öğretmen
Afet ve acil durum çantasının içinde ailemizde varsa yaşlılar, bebekler ve engelliler için de gerekli eşyalar bulundurulmalıdır.
15:09:24
AI Öğretmen
Bakımından sorumlu olduğumuz evcil hayvanlarımızın da bizlerle birlikte olacağı düşünülürse onlar için de çantada gerekli malzemelerin bulundurulması gerekir.
15:09:28
AI Öğretmen
Afet ve acil durum çantalarına; su, konserveler, kuru gıdalar, meyve suları, kimlik kartı gibi önemli belgelerin fotokopileri, banka cüzdanları, giyecekler, dezenfektanlar, ıslak mendil, tuvalet kâğıdı vb. hijyen malzemeleri, ilk yardım çantası, uyku tulumu, kolay kurulabilen çadır, battaniye, eldiven, çakı, ip, tornavida, düdük, makas, kâğıt, kalem, pilli radyo, el feneri, ışıldak her birey için yeterli miktarda konulmalıdır.
15:09:28
AI Öğretmen
Bu malzemeler dışında gerekli görülebilecek başka malzemeler de çantaya eklenebilir.
15:09:29
AI Öğretmen
Bu malzemelerin çantaya konulmasının sebebi afetten sonra dışarıda geçirdiğimiz sürede yaşamımızı kolaylaştırmaktır.
15:09:30
AI Öğretmen
Bu malzemelerin bir kısmı, afet ve acil durum ekipleri gelene kadar afetten etkilenen insanlara yardımcı olmamızı da sağlayabilir.
15:09:31
AI Öğretmen
Afetler öncesinde, sırasında ve sonrasında alınması gereken önlemler vardır.
15:09:31
AI Öğretmen
Ailemizden başlayarak okulumuz ve yakın çevremizde bu önlemlerin alınmasına katkıda bulunmalıyız.
15:09:32
AI Öğretmen
AİLEMİN AFET VE ACİL DURUM PLANI başlığı altında afetlerden önce yapılması gerekenler şöyledir.
15:09:33
AI Öğretmen
Ailemiz için afet ve acil durum planı geliştirmek, bir afet ve acil durum çantası oluşturmak, en son acil durum uyarıları hakkında bilgi sahibi olmak, tahliye durumunda gidilebilecek güvenli yerleri belirlemek, tahliye planlarının hazırlanmasına destek olmak ve tatbikatlara katılmaktır.
15:09:34
AI Öğretmen
Bizim bu kapsamda yaptıklarımız şöyledir.
15:09:35
AI Öğretmen
Bir Afet ve Acil Durum Çantası Oluşturduk.
15:09:36
AI Öğretmen
Çantamız su, yiyecek, battaniye ve ilk yardım malzemelerini içeriyor.
15:09:37
AI Öğretmen
Ayrıca fazladan kıyafet, ilaç ve diğer gerekli eşyaları da paketledik.
15:09:38
AI Öğretmen
Kuru gıdalar ve konserveleri de ekleyerek çantamızı evimizde belirlediğimiz tahliye yoluna yakın bir yerde konumlandırdık.
15:09:39
AI Öğretmen
Evimizdeki ve Yakın Çevremizdeki Güvenli Bölgeleri Belirledik.
15:09:39
AI Öğretmen
Evimizde yaşam üçgeni oluşturabileceğimiz alanları belirledik.
15:09:40
AI Öğretmen
Bunu yaparken uzmanların önerilerini dikkate aldık.
15:09:41
AI Öğretmen
Ardından en yakın acil toplanma alanına nasıl ulaşabileceğimiz konusunda bir planlama yaptık.
15:09:41
AI Öğretmen
Acil Durum Numaralarını Gözden Geçirdik.
15:09:43
AI Öğretmen
Ailem, bana ülkemizde birden fazla olan acil çağrı numaralarının tek numara (112) altında toplandığını ve bu numarayı nasıl arayacağımı öğretti.
15:09:44
AI Öğretmen
Numarayı yalnızca gerçek bir acil durumda kullanacağımı biliyorum.
15:09:45
AI Öğretmen
Afetlerle İlgili Doğru Bilgileri Takip Etmeyi Öğrendim.
15:09:45
AI Öğretmen
Ailemle yaşadığımız yerdeki olası afetlerle ilgili güncellemeleri kontrol edebileceğimizi konuştuk.
15:09:46
AI Öğretmen
Bunun için gündelik olarak okuduğumuz haberleri ve yetkililerin duyurularını birbirimizle paylaşmaya karar verdik.
15:09:47
AI Öğretmen
Bir İletişim Planı Oluşturduk.
15:09:48
AI Öğretmen
Acil bir durumda nerede buluşacağımızı ve kimi arayacağımızı planladık.
15:09:49
AI Öğretmen
Acil Durum Tatbikatları Yaptık.
15:09:49
AI Öğretmen
Acil bir durumda tam olarak ne yapacağımızı bilmek için tatbikatlar yaptık.
15:09:50
AI Öğretmen
Afet esnasında yapılması gerekenler şöyledir.
15:09:51
AI Öğretmen
Afet esnasında kapı ve pencerelerden uzak durmak, asansörleri kullanmamak, elektriği ve gazı kapatmak, afetin zararından kaçınmak için güvenli alanlara gitmek.
15:09:52
AI Öğretmen
Ben ve ailem, afet esnasında hazırladığımız plana uygun olarak belirlediğimiz acil durum tahliye yolunu kullanacağız.
15:09:52
AI Öğretmen
Afet ve acil durum çantamızı yanımıza almayı unutmayacağız.
15:09:53
AI Öğretmen
Afet sonrasında yapılması gerekenler şöyledir.
15:09:54
AI Öğretmen
Afet yardımı sağlayan yerel ve ulusal kuruluşlardan yardım istemek, yetkililerin yönlendirmelerini dikkatle takip etmek ve bunlara uymak, yaralanma olup olmadığını kontrol etmek ve gerekirse tıbbi yardım almak, olabildiğince sakin olmaya çalışmak ve afetten etkilenen insanlara yardımcı olmaktır.
15:09:55
AI Öğretmen
Ben ve ailem afet sonrasında güvende kalmamızı sağlayacak önlemleri biliyoruz.
15:09:56
AI Öğretmen
Planımıza uygun hareket ederek afet sonrasındaki süreci daha iyi yönetebileceğimizi düşünüyoruz.
15:09:56
AI Öğretmen
Herhangi bir afet veya acil durumda bizi güvende tutmak için ailemin bir planı olduğunu biliyorum.
15:09:57
AI Öğretmen
Bu plan sayesinde afetlerden önce gerekli önlemleri almış olduk.
15:09:58
AI Öğretmen
Afet sırasında ve sonrasında ne yapmamız gerektiğini biliyoruz.
15:09:59
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anlayabildin mi, yoksa yön bulma veya afetlerle ilgili açıklamamda takıldığın bir yer var mı?
18:01:39
Öğrenci
Evet, kaldığımız yerden devam edelim hocam!
18:01:40
💭 AI Öğretmen
En son kaldığımız yeri hızlıca bir tekrar edelim
18:01:42
AI Öğretmen
Herhangi bir yeri bulmak ya da bildiğimiz bir yeri soran bir kişiye tarif etmek için yönlerden faydalanmaktayız.
18:01:42
AI Öğretmen
Yönler, bir yerin bir başka yere göre konumunu gösteren sözcüklerdir.
18:01:43
AI Öğretmen
Dört tane ana yön vardır.
18:01:44
AI Öğretmen
Bunlar; kuzey, güney, doğu ve batıdır.
18:01:45
AI Öğretmen
Ana yönler arasında kalan yönler ise ara yön ismini almaktadır.
18:01:45
AI Öğretmen
Dört tane ara yön vardır.
18:01:46
AI Öğretmen
Bunlar; kuzeydoğu, kuzeybatı, güneydoğu ve güneybatıdır.
18:01:47
AI Öğretmen
Güneşli bir günde bir çubuk yardımıyla aşağıdaki işlemleri sırayla yaparak yönümüzü bulabiliriz.
18:01:48
AI Öğretmen
Güneşli bir havada yere yaklaşık 50 cm uzunluğunda bir çubuk çakılır.
18:01:48
AI Öğretmen
Çubuğun oluşan ilk gölgesinin ucu işaretlenir, buna birinci gölge denir.
18:01:49
AI Öğretmen
Sonra gölge 20 cm kadar yer değiştirene kadar en az 15-20 dakika beklenir.
18:01:50
AI Öğretmen
Bu süre sonunda oluşan ikinci gölgenin ucu da işaretlenir, bu da ikinci gölgedir.
18:01:51
AI Öğretmen
İşaretlediğimiz bu iki gölge ucunu bir çizgiyle birleştiririz.
18:01:52
AI Öğretmen
Bu çizgide ilk işaretlenen nokta batı yönünü, ikinci işaretlenen nokta ise doğu yönünü gösterir.
18:01:53
AI Öğretmen
Oluşturduğumuz bu doğru doğu-batı istikametini gösterir.
18:01:54
AI Öğretmen
Bu durumda sağ kolumuzu doğuya, sol kolumuzu batıya uzattığımızda ön tarafımız kuzeyi, arka tarafımız ise güneyi gösterir.
18:01:55
AI Öğretmen
Yönlerin belirlenmesinde çoğu zaman Güneş'in gökyüzündeki konumu esas alınır.
18:01:56
AI Öğretmen
Güneş'in doğduğu taraf doğu, battığı taraf ise batı yönünü gösterir.
18:01:58
AI Öğretmen
Bulunduğumuz yerde sağ kolumuzu Güneş'in doğduğu yani doğu yönüne doğru uzatırsak sol tarafımız batı, önümüz kuzey, arkamız ise güney yönünü gösterir.
18:01:59
AI Öğretmen
Güneş dışında yönümüzü bulmak için kullanabileceğimiz farklı yöntem ve araçlar da vardır.
18:01:59
AI Öğretmen
Yönleri bulmanın en kolay yollarından biri pusula kullanmaktır.
18:02:00
AI Öğretmen
Pusula, şekil olarak saate benzeyen ama çalışma mantığı saatten farklı olan bir araçtır.
18:02:01
AI Öğretmen
Pusulanın ortasında hareketli bir ibre bulunur ve bu ibrenin bir ucu farklı bir renkte olur.
18:02:02
AI Öğretmen
Pusuladaki bu renkli uç her zaman kuzey yönünü göstermektedir.
18:02:03
AI Öğretmen
Pusuladan doğru şekilde yararlanabilmek için pusulayı mutlaka yatay ve düz bir zemine koymak gerekir.
18:02:05
AI Öğretmen
Diğer yön bulma yöntemleri ise ağaçların yosun tutan kısmına bakma, karınca yuvalarına bakma ve gece Kutup Yıldızı’na bakma şeklindedir.
18:02:06
AI Öğretmen
Ülkemizin yer aldığı kuzey yarım kürede, ağaç ve taşların kuzeye bakan yamaçlarında genellikle yosun bulunur.
18:02:07
AI Öğretmen
Güneş’i daha az gördükleri için bu taraflar daha nemli kalır ve yosun tutar, biz de buradan yararlanarak yönümüzü bulabiliriz.
18:02:08
AI Öğretmen
Karıncalar yuvalarının girişine toprak yığarlar.
18:02:09
AI Öğretmen
Bu toprağı yuvanın kuzey tarafına yığarlar.
18:02:10
AI Öğretmen
Bunun amacı, yuvayı rüzgâr ve yağmurun olumsuz etkilerinden korumaktır.
18:02:10
AI Öğretmen
Geceleri ise yönümüzü Kutup Yıldızı’nı bularak tayin edebiliriz.
18:02:11
AI Öğretmen
Kutup Yıldızı her zaman kuzey yönünü gösterir.
18:02:15
AI Öğretmen
Bulutsuz bir gecede gökyüzüne baktığımızda ilk olarak Büyükayı ve Küçükayı takımyıldızlarını fark ederiz.
18:02:16
AI Öğretmen
Bu takımyıldızlar diziliş biçimleriyle dikkat çeker ve içlerindeki yıldızlardan biri parlaklığıyla öne çıkar.
18:02:17
AI Öğretmen
Parlaklığıyla dikkat çeken bu yıldız Kutup Yıldızı’dır ve her zaman kuzeyi gösterir.
18:02:18
AI Öğretmen
Teknoloji geliştikçe yön bulmak ya da gideceğimiz bir yere ulaşmak çok daha kolay hâle gelmiştir.
18:02:19
AI Öğretmen
Örneğin akıllı telefonlarda bulunan GPS teknolojisi sayesinde yönümüzü kolayca bulabiliriz.
18:02:20
AI Öğretmen
Bu teknolojiyle, GPS alıcısı bulunan cihazın uydulara gönderdiği sinyaller sayesinde cihazın dünya üzerindeki yeri net bir şekilde belirlenir.
18:02:21
AI Öğretmen
Böylece bize yakın ve uzak olan doğal ve beşerî unsurları ve bunların hangi yönlerde olduğunu görebiliriz.
18:02:22
AI Öğretmen
Bu teknoloji araçlara takılan navigasyon cihazlarında da kullanılır.
18:02:23
AI Öğretmen
Navigasyon cihazı, önce bulunduğumuz konumu tespit eder, ardından gitmek istediğimiz yere en uygun yolu göstererek oraya ulaşmamızı sağlar.
18:02:24
AI Öğretmen
Genel ağ üzerinden ulaşabildiğimiz uydu görüntüleri de bulunduğumuz yerde bize yakın ve uzak unsurları tanımamızda önemli bir rol oynar.
18:02:25
AI Öğretmen
Yakın çevremizi tanımaya yönelik yaptığımız araştırmalarda da bu durumun farkına varmışızdır.
18:02:25
AI Öğretmen
Yön bulma konusu özellikle doğa yürüyüşlerinde çok önemli bir yere sahiptir.
18:02:26
AI Öğretmen
Doğa yürüyüşüne çıkıp kaybolan insanlarla ilgili pek çok haber okumuşsunuzdur.
18:02:26
AI Öğretmen
Neyse ki yön bulma ve doğal çevreyi tanıma konusunda çalışan uzman kuruluşlar vardır.
18:02:27
AI Öğretmen
Bu kuruluşlardan biri de Arama Kurtarma Teşkilatıdır yani AKUT’tur.
18:02:28
AI Öğretmen
AKUT, her yıl kaybolan pek çok insana yardım ederek onları bulmak için çalışmalar yapmaktadır.
18:02:30
AI Öğretmen
Yönler doğrultusunda bir yerleri bulma ya da çevremizdeki doğal ve beşerî unsurları tespit etme zamanla bir spor dalı hâline gelmiştir.
18:02:31
AI Öğretmen
Doğada yön bulma sporu olan oryantiring ilk kez 1800’lü yıllarda İsveç, Norveç ve Danimarka gibi Kuzey Avrupa ülkelerinde ortaya çıkmıştır.
18:02:31
AI Öğretmen
Oryantiring, pusula ve özel olarak hazırlanmış bir harita yardımıyla yön bulunarak ve zamana karşı yarışılarak yapılan bir spordur.
18:02:32
AI Öğretmen
Oryantiring yapılacak alanda yarışmacıların belirli hedeflerde yer alan kontrol noktalarına uğraması gerekir.
18:02:33
AI Öğretmen
Bu hedefler harita üzerinde işaretlenir ve yarışmacılar harita ile pusulayı kullanarak bu noktalara sırayla ulaşmaya çalışırlar.
18:02:34
AI Öğretmen
Bu hedeflere ulaşmaya çalışırken yakın ve uzaktaki şelale, yamaç ya da mağara gibi doğal unsurlar keşfedilir.
18:02:34
AI Öğretmen
Ülkemizde ve dünyanın birçok ülkesinde farklı yaş gruplarına uygun ulusal ve uluslararası pek çok oryantiring yarışması düzenlenmektedir.
18:02:35
AI Öğretmen
Ülkemizde bu yarışmalarla ilgilenen kurum Türkiye Oryantiring Federasyonudur.
18:02:36
AI Öğretmen
Yakın çevremizde bulunan dere, çayır ya da tepe gibi doğal unsurların bize göre konumunu ifade ederken yönlerden yararlanabiliriz.
18:02:38
AI Öğretmen
Aynı şekilde alışveriş merkezi, okul binası ya da tarihî bir köprü gibi beşerî unsurlar için de yönleri kullanırız.
18:02:40
AI Öğretmen
Yönlerden yararlanarak ve mesafeler hakkında tahminler yaparak çevremizde bulunan doğal ve beşerî unsurların bize ne kadar yakın veya uzak olduğu konusunda çıkarımlarda bulunabiliriz.
18:02:40
AI Öğretmen
Yaşadığımız evi ya da apartmanı düşünelim.
18:02:41
AI Öğretmen
Çevremizde sadece evler değil, insanların hayatlarında önemli yeri olan bazı yapılar da bulunur.
18:02:42
AI Öğretmen
Örneğin hastaneler, okullar, marketler ve ibadethaneler bu yapılara örnek olarak verilebilir.
18:02:43
AI Öğretmen
Mahallemiz, bu tür yapıların hepsini içine alan yerdir.
18:02:43
AI Öğretmen
Tüm bu yapılarla birlikte orada yaşayan insanlar için, yaşadıkları yeri tarif edebilmek önemli bir ihtiyaçtır.
18:02:44
AI Öğretmen
Adresimizi öğrenmek için yaptığımız çalışmalarda da bu ihtiyacı fark etmişizdir.
18:02:46
AI Öğretmen
Yaşadığımız yeri başkalarına anlatırken önce mahallemizi, cadde ya da sokağımızı söyler, sonra mutlaka apartman numaramızı ve apartmanın adını da belirtiriz.
18:02:46
AI Öğretmen
Yaşadığımız yeri bu kadar çok yapı arasında doğru ve anlaşılır biçimde anlatabilmek için krokilerden yararlanabiliriz.
18:02:47
AI Öğretmen
Krokiler, bir bölgeyi kuş bakışı gösteren ve o bölgede bulunan yapıları ana hatlarıyla belirten basit çizimlerdir.
18:02:48
AI Öğretmen
Kroki çizerken bazı noktalara dikkat etmemiz gerekir.
18:02:50
AI Öğretmen
Kroki çizeceğimiz alanı olabildiğince doğru bir biçimde yansıtmalıyız.
18:02:51
AI Öğretmen
Çizerken yapıların büyüklüklerini göz kararıyla orantılı biçimde göstermeliyiz.
18:02:52
AI Öğretmen
Krokiyi, sanki yukarıdan bakıyormuşuz gibi kuş bakışı olacak şekilde çizmeliyiz.
18:02:52
AI Öğretmen
Krokide çizilecek olan unsurların her ayrıntısını göstermek zorunda değiliz.
18:02:53
AI Öğretmen
Örneğin yolları basit çizgiler hâlinde, binaları ise küçük kutucuklar şeklinde gösterebiliriz.
18:02:54
AI Öğretmen
Krokimizde hangi tarafların hangi yönü gösterdiğini de mutlaka belirtmeliyiz.
18:02:54
AI Öğretmen
Kroki üzerinde önemli gördüğümüz yapılara yer vermeliyiz.
18:02:55
AI Öğretmen
Yine kroki üzerinde sokak ve cadde isimlerini göstermeliyiz.
18:02:55
AI Öğretmen
Krokimizde, acil durumlarda kullanılacak sığınak, acil toplanma yeri, acil çıkış ve diğer güvenli alanları da işaretlemeliyiz.
18:02:56
AI Öğretmen
Kroki sadece mahallemiz için çizdiğimiz bir gösterim değildir.
18:02:57
AI Öğretmen
Evimizin, sınıfımızın, okulumuzun ya da içinde çeşitli yapıların bulunduğu aklımıza gelen her yer için kroki çizebiliriz.
18:02:58
AI Öğretmen
Hazırladığımız krokilerde sığınak, acil toplanma yeri, acil çıkış ve diğer güvenli alanları gösteririz.
18:02:59
AI Öğretmen
Böylece acil bir durumda insanların hangi yöne doğru ve nasıl hareket etmeleri gerektiğini de belirtmiş oluruz.
18:03:00
AI Öğretmen
Yaşamımızı sürdürdüğümüz mahalle bizim yakın çevremizdir.
18:03:00
AI Öğretmen
Mahallemizde bir gezintiye çıktığımızda karşımıza farklı türden unsurlar çıkar.
18:03:01
AI Öğretmen
Dünyamızda doğal süreçlerle oluşan ve yapımında insan etkisi olmayan unsurlara doğal unsur denir.
18:03:02
AI Öğretmen
İnsanlar tarafından oluşturulmuş yapılara ise beşerî unsur adı verilir.
18:03:03
AI Öğretmen
Ormanlar, dağlar, tepeler, göller, ovalar, akarsular, şelaleler, mağaralar ve denizler birer doğal unsurdur.
18:03:04
AI Öğretmen
Yani bu unsurların oluşumunda doğrudan insan etkisi yoktur, bunlar doğal yapılardır.
18:03:05
AI Öğretmen
Bu oluşumların tamamı doğanın bir parçasını oluşturur.
18:03:06
AI Öğretmen
Okul, hastane, yol, bina, köprü, park ve buna benzer daha pek çok yapı ise beşerî unsurlara örnektir.
18:03:10
AI Öğretmen
Her bir beşerî unsur, insanların hayatını kolaylaştırmak ve güzelleştirmek amacıyla insanlar tarafından yapılmıştır.
18:03:11
AI Öğretmen
Beşerî unsurlar yapılırken, ihtiyaçlarımızı karşılamak için doğadaki malzemeler kullanılır.
18:03:12
AI Öğretmen
Örneğin barınma ihtiyacımızı karşılamak için evler inşa ederiz.
18:03:12
AI Öğretmen
Eğitim ihtiyacımızı güvenli ve korunaklı bir ortamda sürdürebilmemiz için okul binalarına ihtiyaç duyarız.
18:03:13
AI Öğretmen
Bir yerden başka bir yere rahat ve hızlı biçimde gidebilmemiz için yollara, köprülere, tünellere ve viyadüklere ihtiyaç vardır.
18:03:15
AI Öğretmen
İçme ve kullanma suyumuzu, insanlar tarafından inşa edilen barajlardan elde ederiz.
18:03:15
AI Öğretmen
Üretim ihtiyacımız için fabrikalar, ibadetlerimizi yerine getirebilmemiz için ibadethaneler, sağlık sorunlarımızda başvurabileceğimiz hastaneler yapılır.
18:03:16
AI Öğretmen
Dört mevsimin yaşandığı ülkemizde farklı bölgelerde birbirinden farklı hava olayları görülebilir.
18:03:17
AI Öğretmen
Belirli bir alanda kısa süre içinde etkili olan hava olaylarına hava durumu denir.
18:03:18
AI Öğretmen
Hava durumunu bilmek, günlük hayatımızdaki etkinlikleri planlayabilmemiz için önemlidir.
18:03:18
AI Öğretmen
Örneğin yağmurlu bir günde yanımıza şemsiye alabiliriz.
18:03:20
AI Öğretmen
Hava durumu; yağmur, kar, rüzgâr, sis gibi hava olaylarının belli aralıklarla gözlemlenmesiyle tespit edilir.
18:03:21
AI Öğretmen
Hava durumunu öğrenmek, gün içinde yapacağımız etkinliklerin uygunluğunu anlamamız için gereklidir.
18:03:22
AI Öğretmen
Örneğin rüzgârın çok şiddetli eseceği günlerde piknik yapmak uygun olmayabilir.
18:03:23
AI Öğretmen
Çünkü yakılan piknik ateşi rüzgârın etkisiyle çevreye sıçrayabilir ve yangınlara yol açabilir.
18:03:24
AI Öğretmen
Aşırı sıcak günlerde dışarıda fazla dolaşmak özellikle yaşlılar, tansiyon hastaları ve çocuklar için tehlikeli olabilir.
18:03:25
AI Öğretmen
Hava gözlemi yapmak ve hava durumunu raporlamak aynı zamanda bir uzmanlık alanıdır.
18:03:25
AI Öğretmen
Ülkemizde hava olayları üzerine çalışan resmi kuruluş Meteoroloji Genel Müdürlüğüdür.
18:03:26
AI Öğretmen
Merkezi Ankara’da bulunan bu kurum, hava tahminlerini rapor hâline getirir.
18:03:27
AI Öğretmen
İnsanların hava durumunu kolayca takip edebilmesi için Meteoroloji Genel Müdürlüğü bazı görseller belirlemiştir.
18:03:28
AI Öğretmen
Yaşadığımız yerin coğrafi özelliklerini tanımak, ülkemizi tanımakla yakından ilişkilidir.
18:03:29
AI Öğretmen
Ülkemizin coğrafi özellikleri, özellikle nüfusun nasıl dağıldığı başta olmak üzere pek çok durumu etkilemiştir.
18:03:30
AI Öğretmen
Ülkemizin coğrafi özelliklerini daha iyi anlayabilmek için haritalardan yararlanabiliriz.
18:03:31
AI Öğretmen
Yeryüzünün tamamının ya da bir bölümünün belli bir oranda küçültülüp düz bir yüzey üzerinde gösterilmesine harita denir.
18:03:31
AI Öğretmen
Haritalar; coğrafya, dil, nüfus, doğa gibi farklı olguların dağılışını göstermek için kullanılabilir.
18:03:33
AI Öğretmen
Türkiye siyasi haritası üzerinde, ülkemizin komşu ülkelerle arasındaki sınırları, il sınırlarını ve il merkezlerini yani idari bilgileri görebiliriz.
18:03:34
AI Öğretmen
Dağ, ova, göl, vadi, ırmak gibi yer şekillerinin gösterildiği haritalara fiziki harita adı verilir.
18:03:35
AI Öğretmen
Fiziki haritalarda yer şekilleri farklı renklerle gösterilir.
18:03:35
AI Öğretmen
Yükselti yani yükseklikler kahverengi renkle ifade edilir.
18:03:36
AI Öğretmen
Yükselti arttıkça kullanılan kahverengi ton koyulaşır.
18:03:37
AI Öğretmen
Yükseltinin az olduğu yerler sarı, deniz seviyesinde olan ya da çukur alanlar ise yeşil renkle gösterilir.
18:03:38
AI Öğretmen
Deniz, göl ve akarsular ise mavi renkle çizilir.
18:03:39
AI Öğretmen
Ülkemizi tanımaya yönelik incelediğimizde, nüfusun ülkenin her yerinde aynı yoğunlukta olmadığı görülür.
18:03:39
AI Öğretmen
Bunun en temel sebebi, ülkemizin sahip olduğu yer şekilleridir.
18:03:40
AI Öğretmen
Yer şekilleri, nüfusun nerelerde yoğun ya da seyrek olacağını etkiler.
18:03:42
AI Öğretmen
Yer şekillerinin ülkemizin her yerinde aynı olmadığını, Türkiye’nin uydu görüntülerine bakarak da fark edebiliriz.
18:03:42
AI Öğretmen
Türkiye’nin üç tarafı denizlerle çevrilidir.
18:03:43
AI Öğretmen
Ülkemizin kuzeyinde ve güneyinde yüksek sıradağlar uzanır.
18:03:44
AI Öğretmen
Doğu bölgemizde ise genel olarak yüksek ve engebeli alanlar bulunur.
18:03:45
AI Öğretmen
Ülkemizin dağlık ve engebeli yerlerinde nüfus daha seyrektir, düz ve sade yer şekillerine sahip alanlarda ise nüfus daha fazladır.
18:03:46
AI Öğretmen
Doğal afetler; can ve mal kaybına, büyük yıkım ve zararlara yol açan ve insan eliyle tamamen önlenemeyen felaketlerdir.
18:03:47
AI Öğretmen
Doğal afetlerin nerede ve ne zaman olacağını önceden kesin olarak belirlemek çok zordur.
18:03:48
AI Öğretmen
Ülkemizde en sık görülen doğal afetler deprem, sel, orman yangınları, heyelan ve çığ düşmesidir.
18:03:49
AI Öğretmen
Çölleşme, erozyon, fırtınalar, tsunami, aşırı sıcaklar ve aşırı soğuklar da doğal afetler arasında yer alır.
18:03:50
AI Öğretmen
Doğal afetler toplum yaşamını olumsuz yönde etkiler.
18:03:51
AI Öğretmen
Ancak doğal afetlerin yol açtığı zararlar, alınacak çeşitli önlemlerle büyük ölçüde azaltılabilir.
18:03:52
AI Öğretmen
Ülkemiz, birçok ülkede olduğu gibi sık sık çeşitli doğal afetlerin görüldüğü bir coğrafi konumda yer alır.
18:03:52
AI Öğretmen
Bu doğal afetlerin başında deprem gelir.
18:03:53
AI Öğretmen
Deprem, yeryüzünün şiddetle sarsılması olayıdır.
18:03:54
AI Öğretmen
Depremler, yer kabuğunda bulunan fay hatlarının hareketleri sonucu ortaya çıkar.
18:03:55
AI Öğretmen
Ülkemiz, şiddetli depremler üretebilen önemli fay hatları üzerinde bulunur.
18:03:56
AI Öğretmen
Ülkemizde görülen bir diğer doğal afet ise heyelandır.
18:03:58
AI Öğretmen
Zemini kayalardan oluşan bir yamaçta, üst kısımda yer alan toprak kütlesinin yer çekimi, eğim, su ve benzeri etkenlerle yerinden koparak aşağı doğru kaymasına heyelan ya da toprak kayması denir.
18:03:59
AI Öğretmen
Heyelan bazen çok ani gelişen bir afet olabilir, bazen de yavaş yavaş zaman içinde gerçekleşebilir.
18:04:01
AI Öğretmen
Bu nedenle, heyelana yatkın olduğu bilinen bölgelerde yerleşim yerleri kurulmamalıdır.
18:04:02
AI Öğretmen
Bu bölgelerin yakınında yaşayan insanlar iyi birer gözlemci olmalı ve fark ettikleri toprak veya kütle hareketlerini yerel yöneticilere bildirmelidir.
18:04:02
AI Öğretmen
Heyelanı sadece yumuşak toprağın kayması gibi düşünmemek gerekir.
18:04:03
AI Öğretmen
Bu toprakla birlikte büyük kayalar, ağaçlar, yol dolguları ve başka malzemeler de yerlerinden kopup sürüklenebilir.
18:04:04
AI Öğretmen
Bu yüzden heyelanın yıkıcı etkisi oldukça fazladır.
18:04:05
AI Öğretmen
Heyelan tehdidi fark edildiğinde, o bölgede bulunan yerleşim alanları hemen boşaltılmalıdır.
18:04:06
AI Öğretmen
Heyelan anında, heyelanın izlediği yoldan uzak durmak gerekir.
18:04:07
AI Öğretmen
Mümkün olduğunca daha yüksek kesimlere çıkmak ya da farklı yönlere doğru uzaklaşmak ve çevremizdekileri uyarmak önemlidir.
18:04:08
AI Öğretmen
Gelen kütlelerden kaçmak için zaman yoksa çevrede sağlam olduğunu düşündüğümüz bir yapının arkasına saklanmalı, baş ve boynumuzu koruyarak güvenli bir pozisyon almalıyız.
18:04:09
AI Öğretmen
Heyelanların zararlarını azaltmak için yerleşim alanları yer bilimleri ve mühendislik çalışmalarıyla incelenmelidir.
18:04:09
AI Öğretmen
Heyelana yatkın bölgelerin haritaları çıkarılmalı, yeni bilgiler geldikçe bu haritalar güncellenmeli ve halk bu konuda bilinçlendirilmelidir.
18:04:10
AI Öğretmen
Ülkemizde sık görülen bir diğer doğal afet de orman yangınlarıdır.
18:04:11
AI Öğretmen
Orman yangınlarının ortaya çıkmasında hem doğal nedenler hem de insan kaynaklı nedenler etkilidir.
18:04:11
AI Öğretmen
Orman yangınlarını önlemek için ormanlık bölgelerde ateş yakmamak gerekir.
18:04:12
AI Öğretmen
Piknik için ateş yakılmışsa, ayrılmadan önce ateşin tamamen söndüğünden emin olunmalıdır.
18:04:13
AI Öğretmen
Ormanlara yanıcı kimyasal maddeler, cam ve metal parçalar kesinlikle atılmamalıdır.
18:04:14
AI Öğretmen
Orman yangınları sadece bitkileri değil, ormanda yaşayan tüm canlıları olumsuz etkiler.
18:04:15
AI Öğretmen
Çünkü yangınlarda ağaçlarla birlikte, o ağaçlarda yuva yapan veya ormanda yaşayan hayvanlar da zarar görür.
18:04:16
AI Öğretmen
Yangınlar sırasında oksijen kaynağımız olan ağaçlar yok olurken aslında geleceğimiz de zarar görür.
18:04:17
AI Öğretmen
Bu yüzden insanlara yangınlara karşı alınabilecek önlemler hakkında eğitimler verilmelidir.
18:04:18
AI Öğretmen
Ülkemizde görülen bir başka doğal afet de çığdır.
18:04:19
AI Öğretmen
Eğimli bir arazi üzerinde birikmiş kalın kar örtüsünün; yer çekimi, deprem, şiddetli rüzgârlar, aşırı kar yağışı ya da dengesiz kar erimeleri nedeniyle hızla aşağı doğru kaymasına çığ denir.
18:04:20
AI Öğretmen
Çığ tehlikesini önlemek için özellikle yamaçlardaki orman örtüsünü tahrip etmemek gerekir.
18:04:21
AI Öğretmen
Büyük gövdeli ağaçlar ve ormandaki diğer öğeler çığın hızını ve gücünü azaltabilir.
18:04:22
AI Öğretmen
Özellikle bazı dönemlerde çığ riski daha da artar.
18:04:22
AI Öğretmen
Bu dönemlerde yetkili kuruluşların yaptığı uyarılar ve duyurular mutlaka takip edilmelidir.
18:04:23
AI Öğretmen
Çığ gerçekleşmeden önce bazı belirtiler ortaya çıkabilir.
18:04:24
AI Öğretmen
Bunların başında, çığ kütlelerinin etkisiyle ince gövdeli ağaçların kırılma sesleri gibi sesler gelir.
18:04:25
AI Öğretmen
Böyle durumlarda, çığın etkileyebileceği bölgeler hızla terk edilmelidir.
18:04:25
AI Öğretmen
Ayrıca çevremizdeki insanları da bu tehlike konusunda uyarmalıyız.
18:04:26
AI Öğretmen
Çığ haberi alınır alınmaz yetkili birimlere haber vermek çok önemlidir.
18:04:27
AI Öğretmen
Yetkililer gerekli ekipman, eğitim ve araçlara sahip oldukları için çığdan etkilenen insanları nasıl kurtaracaklarını bilirler.
18:04:27
AI Öğretmen
Ülkemizde sık sık görülen başka bir afet de seldir.
18:04:28
AI Öğretmen
Sel, aşırı yağışlardan sonra toprağın suyu emme gücünü kaybetmesiyle fazla suyun yüzeysel akışa geçmesi ve bu su kütlelerinin oluşturduğu baskınlardır.
18:04:29
AI Öğretmen
Büyük su kütleleri önlerine çıkan pek çok şeyi sürükleyerek yıkıcı bir güce sahip hâle gelir.
18:04:30
AI Öğretmen
Sel sırasında özellikle alçak yerlerde bulunan ev ve iş yerleri su ve çamur altında kalır.
18:04:31
AI Öğretmen
Çarpık kentleşmenin görüldüğü, beton binaların çoğunlukta olduğu ve nehir yataklarına ev yapılan bölgelerde sellerin verdiği zararlar daha da artmaktadır.
18:04:32
AI Öğretmen
Sellerden korunmak için akarsu yatakları yerleşime kapatılmalı ve bu yataklar üzerine setler yapılmalıdır.
18:04:33
AI Öğretmen
Ayrıca toprağı ve ağaçları koruyan, doğayla uyumlu kentler inşa edilmelidir.
18:04:33
AI Öğretmen
Afetlerden sonra bir süre evlerimize geri dönemeyebiliriz.
18:04:34
AI Öğretmen
Ancak bu sürede de temel ihtiyaçlarımız devam eder.
18:04:34
AI Öğretmen
Bu ihtiyaçları karşılayabilmek için önceden bir afet ve acil durum çantası hazırlamış olmamız gerekir.
18:04:35
AI Öğretmen
Afetten sonra lazım olacak malzemeleri içeren bu çantanın, kolayca ulaşılabilecek bir yerde bulunması önemlidir.
18:04:37
AI Öğretmen
Afet ve acil durum çantaları sadece evler için değil, iş yerlerinde ve okullarda da hazırlanabilir.
18:04:38
AI Öğretmen
Afet ve acil durum çantasında, aile içinde varsa yaşlılar, bebekler ve engelliler için gerekli özel eşyalar da yer almalıdır.
18:04:39
AI Öğretmen
Bakımını üstlendiğimiz evcil hayvanlarımızın da bizi takip edeceği düşünülürse, onlar için gerekli malzemeler de çantaya konmalıdır.
18:04:42
AI Öğretmen
Afet ve acil durum çantalarına; su, konserveler, kuru gıdalar, meyve suları, kimlik kartı gibi önemli belgelerin fotokopileri, banka cüzdanları, giyecekler, dezenfektanlar, ıslak mendil, tuvalet kâğıdı gibi hijyen malzemeleri konulmalıdır.
18:04:45
AI Öğretmen
Ayrıca ilk yardım çantası, uyku tulumu, kolay kurulabilen çadır, battaniye, eldiven, çakı, ip, tornavida, düdük, makas, kâğıt, kalem, pilli radyo, el feneri ve ışıldak da her birey için yeterli miktarda yer almalıdır.
18:04:46
AI Öğretmen
Bunların dışında gerekli görülen başka malzemeler de çantaya eklenebilir.
18:04:47
AI Öğretmen
Bu malzemelerin çantaya konulmasının amacı, afetten sonra dışarıda geçireceğimiz sürede hayatımızı kolaylaştırmaktır.
18:04:48
AI Öğretmen
Bu malzemelerin bir kısmı, afet ve acil durum ekipleri gelene kadar afetten etkilenen diğer insanlara yardım etmemizi de sağlayabilir.
18:04:49
AI Öğretmen
Afetler öncesinde, afet anında ve afet sonrasında alınması gereken çeşitli önlemler vardır.
18:04:49
AI Öğretmen
Ailemizden başlayarak okulumuzda ve yakın çevremizde bu önlemlerin uygulanmasına katkıda bulunmalıyız.
18:04:50
AI Öğretmen
Ailemin afet ve acil durum planında, afetlerden önce yapılması gereken bazı adımlar yer alır.
18:04:51
AI Öğretmen
Bunlar; ailemiz için bir afet ve acil durum planı geliştirmek, bir afet ve acil durum çantası hazırlamak şeklindedir.
18:04:52
AI Öğretmen
Ayrıca en son acil durum uyarıları hakkında bilgi sahibi olmak gerekir.
18:04:53
AI Öğretmen
Tahliye durumunda gidilebilecek güvenli yerleri belirlemek de bu hazırlığın bir parçasıdır.
18:04:53
AI Öğretmen
Tahliye planlarının hazırlanmasına destek olmak ve yapılan tatbikatlara katılmak da önemlidir.
18:04:54
AI Öğretmen
Bizim bu kapsamda yaptıklarımızdan biri, bir afet ve acil durum çantası oluşturmaktır.
18:04:55
AI Öğretmen
Çantamızın içinde su, yiyecek, battaniye ve ilk yardım malzemeleri bulunuyor.
18:04:57
AI Öğretmen
Ayrıca fazladan kıyafet, ilaç ve diğer gerekli eşyaları da çantaya yerleştirdik.
18:04:57
AI Öğretmen
Kuru gıdalar ve konserveler ekleyerek çantamızı evimizde belirlediğimiz tahliye yoluna yakın bir noktaya koyduk.
18:04:58
AI Öğretmen
Evimizdeki ve yakın çevremizdeki güvenli bölgeleri de belirledik.
18:04:59
AI Öğretmen
Evimizin içinde, yaşam üçgeni oluşturabileceğimiz alanları tespit ettik.
18:05:00
AI Öğretmen
Bu alanları belirlerken uzmanların önerilerini dikkate aldık.
18:05:01
AI Öğretmen
Daha sonra en yakın acil toplanma alanına nasıl gideceğimizi gösteren bir plan yaptık.
18:05:01
AI Öğretmen
Acil durum numaralarını da gözden geçirdik.
18:05:02
AI Öğretmen
Ailem bana, ülkemizde eskiden birden fazla olan acil çağrı numarasının artık tek bir numarada, 112’de toplandığını öğretti.
18:05:03
AI Öğretmen
Ayrıca bu numarayı nasıl arayacağımı da anlattı.
18:05:04
AI Öğretmen
Bu numarayı yalnızca gerçekten acil bir durumda kullanmam gerektiğini biliyorum.
18:05:05
AI Öğretmen
Afetlerle ilgili doğru bilgileri takip etmeyi de öğrendim.
18:05:06
AI Öğretmen
Ailemle, yaşadığımız yerde olası afetlerle ilgili güncellemeleri nasıl kontrol edebileceğimizi konuştuk.
18:05:07
AI Öğretmen
Bu amaçla günlük olarak takip ettiğimiz haberleri ve yetkililerin yaptığı duyuruları birbirimizle paylaşmaya karar verdik.
18:05:07
AI Öğretmen
Bir iletişim planı da oluşturduk.
18:05:08
AI Öğretmen
Acil bir durumda nerede buluşacağımızı ve kimi arayacağımızı önceden planladık.
18:05:09
AI Öğretmen
Acil durum tatbikatları da yaptık.
18:05:09
AI Öğretmen
Bu tatbikatlar sayesinde acil bir durumda tam olarak ne yapmamız gerektiğini daha iyi öğrendik.
18:05:10
AI Öğretmen
Afet esnasında yapılması gerekenler arasında kapı ve pencerelerden uzak durmak vardır.
18:05:11
AI Öğretmen
Ayrıca asansörleri kullanmamak, elektriği ve gazı kapatmak gerekir.
18:05:12
AI Öğretmen
Afetin zararlarından korunmak için önceden belirlenen güvenli alanlara gitmek önemlidir.
18:05:13
AI Öğretmen
Ben ve ailem, afet sırasında hazırladığımız plana uygun olarak belirlediğimiz acil tahliye yolunu kullanacağız.
18:05:13
AI Öğretmen
Bu sırada afet ve acil durum çantamızı yanımıza almayı unutmayacağız.
18:05:14
AI Öğretmen
Afet sonrasında yapılması gerekenler de vardır.
18:05:15
AI Öğretmen
Afet yardımı sağlayan yerel ve ulusal kuruluşlardan yardım istemeliyiz.
18:05:15
AI Öğretmen
Yetkililerin yönlendirmelerini dikkatlice takip etmeli ve bu yönlendirmelere uymalıyız.
18:05:16
AI Öğretmen
Etrafımızda yaralanan olup olmadığını kontrol etmeli ve gerekiyorsa tıbbi yardım almalıyız.
18:05:17
AI Öğretmen
Mümkün olduğunca sakin kalmaya çalışmak ve afetten etkilenen diğer insanlara yardımcı olmak da önemlidir.
18:05:18
AI Öğretmen
Ben ve ailem, afet sonrasında güvende kalmamızı sağlayacak önlemleri biliyoruz.
18:05:18
AI Öğretmen
Planımıza uygun davrandığımızda, afet sonrasındaki süreci daha iyi yönetebileceğimizi düşünüyoruz.
18:05:19
AI Öğretmen
Herhangi bir afet ya da acil durumda bizi korumak için ailemin bir planı olduğunu biliyorum.
18:05:20
AI Öğretmen
Bu plan sayesinde afetlerden önce gerekli hazırlıkları yapmış bulunuyoruz.
18:05:21
AI Öğretmen
Afet sırasında ve sonrasında ne yapmamız gerektiğini artık biliyoruz.
18:05:22
AI Öğretmen
Şimdi bu konuyu daha iyi anladın mı, yoksa yön bulma yöntemlerinden hangisi hakkında daha fazla açıklama ister misin?
18:16:03
Öğrenci
Evet, kaldığımız yerden devam edelim hocam!
18:16:04
💭 AI Öğretmen
En son kaldığımız yeri hızlıca bir tekrar edelim
18:16:05
AI Öğretmen
Herhangi bir yeri bulmak ya da bildiğimiz bir yeri soran bir kişiye tarif etmek için yönlerden faydalanmaktayız.
18:16:07
AI Öğretmen
Yönler, bir yerin başka bir yere göre nerede olduğunu anlatmamızı sağlayan sözcüklerdir.
18:16:07
AI Öğretmen
Dört tane ana yön vardır ve bunlar temel yönlerimizi oluşturur.
18:16:08
AI Öğretmen
Bu ana yönler kuzey, güney, doğu ve batıdır.
18:16:08
AI Öğretmen
Ana yönlerin arasında kalan yönlere ise ara yön denir.
18:16:09
AI Öğretmen
Dört tane ara yön vardır: kuzeydoğu, kuzeybatı, güneydoğu ve güneybatıdır.
18:16:11
AI Öğretmen
Güneşli bir günde, bir çubuk kullanarak belirli adımları sırayla yaparak da yönümüzü bulabiliriz.
18:16:12
AI Öğretmen
Önce güneşli bir havada yere yaklaşık 50 cm uzunluğunda bir çubuk çakılır.
18:16:13
AI Öğretmen
Çubuğun oluşan gölgesinin ucu işaretlenir, bu ilk gölgedir yani 1.
18:16:14
AI Öğretmen
Sonra gölgenin ucu 20 cm kadar yer değiştirene kadar, en az 15-20 dakika beklenir.
18:16:15
AI Öğretmen
Daha sonra oluşan ikinci gölgenin ucu tekrar işaretlenir, bu da 2.
18:16:16
AI Öğretmen
İşaretlediğimiz bu iki noktanın arası düz bir çizgiyle birleştirilir.
18:16:17
AI Öğretmen
Bu çizgide ilk işaretlenen nokta batıyı, ikinci işaretlenen nokta ise doğuyu gösterir.
18:16:18
AI Öğretmen
Çizilen bu doğru, doğu-batı doğrultusunu göstermektedir.
18:16:19
AI Öğretmen
Bu durumda sağ kolumuzu doğuya, sol kolumuzu batıya doğru uzattığımızda, ön tarafımız kuzeyi, arka tarafımız ise güneyi gösterir.
18:16:20
AI Öğretmen
Genellikle yönleri belirlerken Güneş’in gökyüzündeki konumu esas alınır.
18:16:21
AI Öğretmen
Güneş’in her gün doğduğu taraf doğu yönünü, battığı taraf ise batı yönünü gösterir.
18:16:22
AI Öğretmen
Bulunduğumuz yerde sağ kolumuzu Güneş’in doğduğu tarafa yani doğuya doğru uzatırsak, sol tarafımız batı, önümüz kuzey, arkamız güney yönünü gösterir.
18:16:22
AI Öğretmen
Güneş dışında da yönümüzü bulabileceğimiz çeşitli yöntemler ve araçlar vardır.
18:16:23
AI Öğretmen
Yönleri bulmanın en kolay ve en yaygın yollarından biri pusula kullanmaktır.
18:16:25
AI Öğretmen
Pusula, şekil olarak saate benzeyen fakat işlevi saatten tamamen farklı olan bir araçtır.
18:16:25
AI Öğretmen
Pusulanın ortasında hareket edebilen bir ibre bulunur ve bu ibrenin bir ucu farklı rengiyle hemen dikkat çeker.
18:16:26
AI Öğretmen
Pusulada bu renkli uç her zaman kuzey yönünü gösterir.
18:16:27
AI Öğretmen
Pusulayı doğru kullanabilmek için onu yatay biçimde, düz bir zeminin üzerine koymamız gerekir.
18:16:28
AI Öğretmen
Güneş ve pusula dışında başka yön bulma yöntemleri de vardır; bunlar ağaçların yosun tutan kısmına bakma, karınca yuvalarına bakma ve gece Kutup Yıldızı’na bakma şeklindedir.
18:16:29
AI Öğretmen
Ülkemizin bulunduğu kuzey yarım kürede, ağaç ve taşların kuzeye bakan yamaçları genellikle yosunludur.
18:16:30
AI Öğretmen
Bu yüzeyler Güneş’i daha az gördükleri için nemli kalır ve bu nedenle yosun tutar, biz de bu tarafı kullanarak kuzey yönünü bulabiliriz.
18:16:32
AI Öğretmen
Karıncalar yuvalarının giriş kısmına toprak yığarlar.
18:16:32
AI Öğretmen
Bu topladıkları toprağı yuvanın kuzey tarafına yığarlar.
18:16:33
AI Öğretmen
Bunun nedeni, yuvayı rüzgâr ve yağmur gibi dış etkenlerden korumaktır.
18:16:34
AI Öğretmen
Geceleri ise yönümüzü bulmak için gökyüzündeki Kutup Yıldızı’ndan yararlanabiliriz.
18:16:35
AI Öğretmen
Kutup Yıldızı gökyüzünde her zaman kuzey yönünü gösteren yıldızdır.
18:16:36
AI Öğretmen
Bulutsuz bir gecede gökyüzüne baktığımızda önce Büyükayı ve Küçükayı takımyıldızlarını fark ederiz.
18:16:37
AI Öğretmen
Bu takımyıldızlar diziliş biçimleriyle gökyüzünde dikkat çekerler.
18:16:38
AI Öğretmen
Bu yıldızların arasında parlaklığıyla daha çok göze çarpan bir yıldız vardır.
18:16:38
AI Öğretmen
İşte bu yıldız Kutup Yıldızı’dır ve her zaman kuzeyi gösterir.
18:16:39
AI Öğretmen
Teknoloji geliştikçe, yön bulmak ve gideceğimiz yere ulaşmak da insanlar için daha kolay hâle gelmiştir.
18:16:40
AI Öğretmen
Örneğin akıllı telefonlarda bulunan GPS teknolojisi sayesinde yönümüzü bulabiliriz.
18:16:42
AI Öğretmen
Bu teknolojide GPS alıcısı bulunan cihaz, uydulara sinyal gönderir ve bu sayede cihazın dünya üzerindeki yeri çok net bir biçimde belirlenir.
18:16:43
AI Öğretmen
Böylelikle bize yakın ve bizden uzakta olan doğal ve beşerî unsurları ve bunların hangi yönlerde olduğunu görebiliriz.
18:16:43
AI Öğretmen
Aynı teknoloji, araçlara takılan navigasyon cihazlarında da kullanılır.
18:16:45
AI Öğretmen
Navigasyon cihazı, bulunduğumuz konumu tespit eder ve gitmek istediğimiz yere hangi yollardan giderek ulaşacağımızı bize gösterir.
18:16:46
AI Öğretmen
Genel ağ üzerinden ulaşabildiğimiz uydu görüntüleri de bulunduğumuz yerde bize yakın ve bizden uzak unsurları tanımamızda oldukça önemlidir.
18:16:46
AI Öğretmen
Yakın çevremizi tanımaya yönelik yaptığımız araştırmalarda da bu uydu görüntülerinin ne kadar işe yaradığını fark etmişizdir.
18:16:47
AI Öğretmen
Yön bulma konusu, özellikle doğa yürüyüşlerinde yani şehir dışı gezilerde çok önemli bir yere sahiptir.
18:16:48
AI Öğretmen
Doğa yürüyüşüne çıkan ve yolunu kaybeden insanlarla ilgili pek çok haber okumuşsunuzdur.
18:16:49
AI Öğretmen
Neyse ki yön bulma ve doğal çevreyi tanıma konusunda uzmanlaşmış bazı kuruluşlar vardır.
18:16:49
AI Öğretmen
Bu kuruluşlardan biri de Arama Kurtarma Teşkilatıdır, kısaca AKUT olarak bilinir.
18:16:50
AI Öğretmen
AKUT, her yıl kaybolan pek çok insana ulaşıp yardım etmektedir.
18:16:52
AI Öğretmen
Zamanla, yönleri kullanarak bir yerleri bulma ve çevremizdeki doğal ve beşerî unsurları tespit etme işi bir spor dalına da dönüşmüştür.
18:16:53
AI Öğretmen
Doğada yön bulma sporu olan oryantiring, ilk kez 1800’lü yıllarda İsveç, Norveç ve Danimarka gibi Kuzey Avrupa ülkelerinde ortaya çıkmıştır.
18:16:55
AI Öğretmen
Oryantiring, pusula ve özel olarak hazırlanmış bir harita yardımıyla yön bulunarak ve zamana karşı koşulan bir spordur.
18:16:56
AI Öğretmen
Oryantiring yapılacak alanda, yarışmacıların ulaşması gereken hedeflerde kontrol noktaları bulunur.
18:16:57
AI Öğretmen
Bu hedefler harita üzerinde işaretlenir ve yarışmacılar, harita ve pusula kullanarak bu hedeflere sırayla ulaşmaya çalışırlar.
18:16:58
AI Öğretmen
Bu hedeflere giderken yol boyunca yakın ve uzaktaki doğal unsurlar, örneğin şelale, yamaç ya da mağara gibi oluşumlar da keşfedilmiş olur.
18:17:00
AI Öğretmen
Ülkemizde ve dünyadaki birçok ülkede farklı yaş gruplarına uygun ulusal ve uluslararası oryantiring yarışmaları düzenlenmektedir.
18:17:01
AI Öğretmen
Ülkemizde bu yarışmalarla ilgilenen resmi kuruluş, Türkiye Oryantiring Federasyonudur.
18:17:02
AI Öğretmen
Yakın çevremizde bulunan dere, çayır ya da tepe gibi doğal unsurların bize göre nerede olduğunu anlatırken yönlerden yararlanabiliriz.
18:17:04
AI Öğretmen
Aynı şekilde bir alışveriş merkezi, okul binası ya da tarihî bir köprü gibi beşerî unsurların konumunu anlatırken de yine yönleri kullanırız.
18:17:05
AI Öğretmen
Yönleri kullanarak ve mesafeler hakkında tahmin yürütüp değerlendirmeler yaparak, çevremizdeki doğal ve beşerî unsurların bize ne kadar yakın ya da ne kadar uzak olduğunu çıkarabiliriz.
18:17:06
AI Öğretmen
Yaşadığımız evi ya da apartmanı düşündüğümüzde, çevremizde yalnızca evlerin olmadığını görürüz.
18:17:06
AI Öğretmen
Çevremizde insanların yaşamında önemli yeri olan farklı yapılar da vardır.
18:17:07
AI Öğretmen
Örneğin hastaneler, okullar, marketler ve ibadethaneler bu yapılara örnek olarak verilebilir.
18:17:08
AI Öğretmen
Mahallemiz, bu saydığımız tüm yapıları içine alan alanı kapsar.
18:17:13
AI Öğretmen
Tüm bu yapılarla birlikte, içinde yaşayan insanlar için yaşadıkları yeri doğru şekilde tarif etmek önemli bir ihtiyaç hâline gelir.
18:17:13
AI Öğretmen
Adresimizi öğrenmek için yaptığımız çalışmalarda da yaşadığımız yeri tarif etmenin önemini fark etmişizdir.
18:17:16
AI Öğretmen
Yaşadığımız yeri birine anlatırken önce mahallemizin, caddemizin veya sokağımızın adını, ardından da mutlaka apartman numaramızı ve varsa apartman adını söyleriz.
18:17:17
AI Öğretmen
Yaşadığımız yeri, bu kadar çok yapı arasından doğru şekilde tarif edebilmek için krokilerden faydalanabiliriz.
18:17:19
AI Öğretmen
Kroki, bir bölgeyi kuş bakışı gösteren ve o bölgede bulunan yapıları ana hatlarıyla belirten basit bir çizimdir.
18:17:19
AI Öğretmen
Kroki çizerken dikkat etmemiz gereken bazı kurallar ve noktalar vardır.
18:17:20
AI Öğretmen
Öncelikle kroki çizeceğimiz alanı gerçeğe uygun şekilde, doğru biçimde yansıtmamız gerekir.
18:17:21
AI Öğretmen
Krokiyi çizerken yapıların büyüklüklerini göz kararıyla ve birbirleriyle orantılı olacak şekilde çizmeye çalışmalıyız.
18:17:22
AI Öğretmen
Krokiyi mutlaka kuş bakışı, yani sanki yukarıdan bakıyormuşuz gibi çizmeliyiz.
18:17:23
AI Öğretmen
Krokide yer alacak unsurların tüm ayrıntılarını tek tek çizmemize gerek yoktur.
18:17:24
AI Öğretmen
Yolları sadece çizgiler hâlinde, binaları ise kutucuklar şeklinde gösterebiliriz.
18:17:24
AI Öğretmen
Krokimizde hangi tarafın hangi yönü gösterdiğini mutlaka belirtmemiz gerekir.
18:17:25
AI Öğretmen
Krokide önemli gördüğümüz hastane, okul, park gibi yapılara yer vermeliyiz.
18:17:26
AI Öğretmen
Ayrıca kroki üzerinde sokak ve caddelerin isimlerini de yazmalıyız.
18:17:26
AI Öğretmen
Krokimizde, acil durumlarda kullanılacak sığınak, acil toplanma alanı, acil çıkış ve diğer güvenli alanları da göstermeliyiz.
18:17:27
AI Öğretmen
Kroki, sadece yaşadığımız mahalle için değil, pek çok farklı yer için de çizilebilen bir gösterimdir.
18:17:29
AI Öğretmen
Evimizin, sınıfımızın, okulumuzun ve aklımıza gelebilecek başka yapıların bulunduğu her yer için kroki hazırlayabiliriz.
18:17:30
AI Öğretmen
Hazırladığımız krokilerde sığınak, acil toplanma yeri, acil çıkış ve diğer güvenli bölgeleri işaretleriz.
18:17:31
AI Öğretmen
Bu sayede acil bir durumda insanların hangi yöne doğru hareket etmeleri gerektiğini krokiden anlamalarını sağlamış oluruz.
18:17:32
AI Öğretmen
Yaşamımızı sürdürdüğümüz mahalle, bizim için yakın çevre anlamına gelir.
18:17:32
AI Öğretmen
Mahallemizde bir gezintiye çıktığımızda etrafımızda pek çok farklı unsurla karşılaşırız.
18:17:34
AI Öğretmen
Dünyamızda kendi kendine, doğal süreçlerle oluşan ve oluşumunda insan katkısı olmayan unsurlara doğal unsur denir.
18:17:34
AI Öğretmen
İnsanların emek vererek oluşturduğu yapılara ise beşerî unsur adı verilir.
18:17:36
AI Öğretmen
Ormanlar, dağlar, tepeler, göller, ovalar, akarsular, şelaleler, mağaralar ve denizler doğal unsurlara örnektir.
18:17:37
AI Öğretmen
Bu saydığımız doğal unsurlar, oluşum süreçlerinde insanların etkisinin olmadığı, kendiliğinden oluşmuş doğal yapılardır.
18:17:38
AI Öğretmen
Tüm bu doğal oluşumlar, doğanın birer parçasıdır.
18:17:39
AI Öğretmen
Okul, hastane, yol, bina, köprü, park ve daha pek çok yapı beşerî unsurdur.
18:17:40
AI Öğretmen
Her bir beşerî unsur, insanların yaşamını kolaylaştırmak ve güzelleştirmek amacıyla insanlar tarafından yapılmıştır.
18:17:42
AI Öğretmen
Beşerî unsurlar inşa edilirken doğada bulunan taş, toprak, ağaç gibi malzemeler kullanılır ve ihtiyaçlarımızı karşılamamız için bu yapılar ortaya çıkar.
18:17:43
AI Öğretmen
Örneğin barınma ihtiyacımızı, insanlar tarafından inşa edilen evler sayesinde karşılarız.
18:17:44
AI Öğretmen
Eğitim ihtiyacımızı güvenli ve korunaklı bir ortamda karşılayabilmek için okul binalarına gerek duyarız.
18:17:45
AI Öğretmen
Bir yerden başka bir yere daha rahat ve hızlı bir şekilde gidebilmemiz için yollara, köprülere, tünellere ve viyadüklere ihtiyaç vardır.
18:17:47
AI Öğretmen
İçme ve kullanma suyunu, inşa ettiğimiz barajlardan elde ederiz.
18:17:49
AI Öğretmen
Üretim ihtiyacımızı karşılamak için fabrikalar; ibadetimizi yapabilmemiz için ibadethaneler ve sağlık sorunları yaşadığımızda başvurabileceğimiz hastaneler insanlar tarafından inşa edilir.
18:17:50
AI Öğretmen
Ülkemizde dört mevsimin yaşanmasına bağlı olarak farklı bölgelerde birbirinden farklı hava olayları görülür.
18:17:51
AI Öğretmen
Belirli bir alanda, kısa süreler içinde etkili olan hava olaylarının tamamına hava durumu denir.
18:17:52
AI Öğretmen
Hava durumunu bilmek, günlük hayatımızdaki planlarımızı yaparken ve etkinliklerimizi düzenlerken bizim için oldukça önemlidir.
18:17:53
AI Öğretmen
Örneğin yağmurlu bir günde dışarı çıkacaksak yanımıza şemsiye alabiliriz.
18:17:54
AI Öğretmen
Hava durumu; yağmur, kar, rüzgâr, sis gibi hava olaylarının belirli aralıklarla gözlemlenmesiyle elde edilir.
18:17:55
AI Öğretmen
Gün içinde yapacağımız etkinlikleri planlarken hava durumunu önceden öğrenmek önem taşır.
18:17:56
AI Öğretmen
Örneğin rüzgârın çok şiddetli eseceği bir günde piknik yapmak doğru bir seçim olmayabilir.
18:17:57
AI Öğretmen
Çünkü piknikte yakılan ateş, rüzgâr nedeniyle başka yerlere sıçrayabilir ve istemeden yangınlara sebep olabilir.
18:17:57
AI Öğretmen
Çok sıcak bir günde uzun süre dışarıda kalmak özellikle yaşlılar, tansiyon hastaları ve çocuklar için tehlikeli olabilir.
18:17:58
AI Öğretmen
Hava gözlemi yapmak ve hava durumunu rapor hâline getirip insanlara duyurmak aynı zamanda özel bir uzmanlık alanıdır.
18:17:59
AI Öğretmen
Ülkemizde hava olayları üzerine çalışmalar yapan resmi kuruluş Meteoroloji Genel Müdürlüğüdür.
18:18:00
AI Öğretmen
Merkezi Ankara’da bulunan bu kuruluş, hava tahminlerini hazırlayıp rapor hâline getirir.
18:18:00
AI Öğretmen
İnsanların hava durumunu daha kolay takip edebilmesi için Meteoroloji Genel Müdürlüğü belirli görseller ve semboller kullanır.
18:18:01
AI Öğretmen
Yaşadığımız yerin coğrafi özelliklerini tanımak, ülkemizi tanımamızla yakından ilişkilidir.
18:18:02
AI Öğretmen
Ülkemizdeki coğrafi özellikler, nüfusun ülke içinde nasıl dağıldığı başta olmak üzere pek çok durumu etkilemiştir.
18:18:03
AI Öğretmen
Ülkemizin coğrafi özelliklerini daha iyi anlayabilmek için haritalardan faydalanırız.
18:18:04
AI Öğretmen
Yeryüzünün tamamının ya da bir bölümünün belirli oranda küçültülüp düz bir yüzey üzerinde gösterilmesine harita denir.
18:18:05
AI Öğretmen
Haritalar; coğrafya, dil, nüfus, doğa gibi pek çok olgunun yeryüzündeki dağılışını göstermek amacıyla kullanılabilir.
18:18:06
AI Öğretmen
Türkiye siyasi haritası üzerinde ülkemizin komşu ülkelerle sınırlarını, il sınırlarını ve il merkezlerini gösteren idari bilgileri görebiliriz.
18:18:07
AI Öğretmen
Dağ, ova, göl, vadi, ırmak gibi yer şekillerini gösteren haritalara fiziki harita denir.
18:18:08
AI Öğretmen
Fiziki haritalarda yer şekilleri farklı renkler kullanılarak gösterilir.
18:18:09
AI Öğretmen
Yüksek yerler ve yükseltiler kahverengi tonlarıyla gösterilir.
18:18:09
AI Öğretmen
Yükselti arttıkça kullanılan kahverengi rengin tonu koyulaşır.
18:18:10
AI Öğretmen
Yükseltinin az olduğu alanlar sarı, deniz seviyesinde ve çukur olan yerler ise yeşil renkle gösterilir.
18:18:11
AI Öğretmen
Deniz, göl ve akarsular haritalarda mavi renkle ifade edilir.
18:18:12
AI Öğretmen
Ülkemizi tanımak için yaptığımız çalışmalarda, nüfusun ülkenin her yerinde eşit ve aynı şekilde dağılmadığını fark ederiz.
18:18:12
AI Öğretmen
Bunun en önemli nedeni ülkemizin sahip olduğu farklı yer şekilleridir.
18:18:14
AI Öğretmen
Yer şekilleri, insanların nerelerde daha çok, nerelerde daha az yaşayacağını yani nüfusun dağılışını etkiler.
18:18:15
AI Öğretmen
Yer şekillerinin ülkemizin her yerinde aynı olmadığını Türkiye’nin uydu görüntülerini inceleyerek de anlayabiliriz.
18:18:15
AI Öğretmen
Türkiye’nin üç tarafı denizlerle çevrilidir.
18:18:16
AI Öğretmen
Ülkemizin kuzey ve güney kesimlerinde yüksek sıradağlar uzanır.
18:18:17
AI Öğretmen
Doğu bölgemizde ise bir bütün hâlinde yüksek ve engebeli alanlar yer alır.
18:18:18
AI Öğretmen
Ülkemizde yer şekillerinin engebeli olduğu yerlerde nüfus seyrek, yeryüzü şekillerinin daha sade ve düzlük olduğu yerlerde ise nüfus daha fazladır.
18:18:20
AI Öğretmen
Doğal afetler; can ve mal kayıplarına, büyük yıkımlara ve zararlara yol açan, insan eliyle tamamen engellenemeyen felaketlerdir.
18:18:21
AI Öğretmen
Doğal afetlerin tam olarak nerede ve ne zaman ortaya çıkacağını önceden kesin biçimde bilmek çok zordur.
18:18:22
AI Öğretmen
Ülkemizde en sık görülen doğal afetler deprem, sel, orman yangınları, heyelan ve çığ düşmesidir.
18:18:22
AI Öğretmen
Bunların yanında çölleşme, erozyon, fırtınalar, tsunami, aşırı sıcaklar ve aşırı soğuklar da doğal afetlerdendir.
18:18:23
AI Öğretmen
Doğal afetler, toplumun günlük yaşamını olumsuz yönde etkiler.
18:18:25
AI Öğretmen
Ancak doğal afetlerin ortaya çıkardığı olumsuzluklar, çeşitli önlemler alınarak büyük ölçüde azaltılabilir.
18:18:26
AI Öğretmen
Ülkemiz, pek çok ülkede olduğu gibi sık sık farklı doğal afetlerin görülebildiği bir coğrafyada bulunur.
18:18:27
AI Öğretmen
Bu doğal afetlerin başında deprem gelmektedir.
18:18:27
AI Öğretmen
Deprem, yeryüzünün bir anda ve şiddetle sarsılması olayıdır.
18:18:30
AI Öğretmen
Depremler, yer kabuğunda bulunan fay hatlarında meydana gelen hareketler nedeniyle oluşur.
18:18:30
AI Öğretmen
Ülkemiz, şiddetli depremler oluşturma riski yüksek olan önemli fay hatlarının üzerinde yer almaktadır.
18:18:31
AI Öğretmen
Ülkemizde görülen diğer bir doğal afet türü de heyelandır.
18:18:33
AI Öğretmen
Zemini kaya olan bir yamacın üzerindeki toprak kütlelerinin, yer çekimi, eğim, su ve benzeri kuvvetlerin etkisiyle yerinden koparak aşağı doğru kaymasına heyelan ya da toprak kayması denir.
18:18:34
AI Öğretmen
Heyelan bazen birdenbire ve çok hızlı gelişen bir afet olabilirken, bazen de yavaş yavaş, zaman içinde gerçekleşebilir.
18:18:35
AI Öğretmen
Bu yüzden heyelan riski taşıdığı bilinen bölgelerde yeni yerleşim yerleri kurulmamalıdır.
18:18:35
AI Öğretmen
Bu tür bölgelere yakın yerlerde yaşayan insanlar iyi bir gözlemci olmalı ve fark ettikleri toprak veya kütle hareketlerini yerel yöneticilere bildirmelidir.
18:18:36
AI Öğretmen
Heyelanı yalnızca yumuşak toprak tabakasının kayması olarak düşünmemeliyiz.
18:18:37
AI Öğretmen
Bu toprak tabakasıyla birlikte dev kayalar, ağaçlar, yollar ve dolgu malzemeleri de yerinden kopup aşağı doğru gelebilir.
18:18:38
AI Öğretmen
Bu nedenle heyelanın yıkıcı gücü oldukça fazladır.
18:18:39
AI Öğretmen
Heyelan tehlikesi fark edildiği anda, o bölgede bulunan yerleşim yerleri acilen boşaltılmalıdır.
18:18:41
AI Öğretmen
Heyelan sırasında, kayan kütlelerin izlediği güzergâhtan uzak durmak; mümkünse daha yüksek yerlere çıkmak ya da farklı yönlere doğru uzaklaşmak ve çevredeki insanları uyarmak gerekir.
18:18:41
AI Öğretmen
Eğer gelen kütlelerden kaçmak için yeterli zaman yoksa, etrafınızda sağlam olduğunu düşündüğünüz bir yapıyı siper olarak seçmeli ve onun arkasına saklanmalısınız.
18:18:42
AI Öğretmen
Bu sırada baş ve boynunuzu koruyacak şekilde, güvenli bir pozisyon almanız önemlidir.
18:18:43
AI Öğretmen
Heyelanların zararlarını azaltmak için yerleşim alanları, yer bilimleri ve mühendislik açısından ayrıntılı olarak incelenmelidir.
18:18:44
AI Öğretmen
Heyelan yaşanma ihtimali yüksek bölgelerin haritası çıkarılmalı, yeni bilgiler elde edildikçe bu haritalar güncellenmeli ve halk bu konuda bilinçlendirilmelidir.
18:18:45
AI Öğretmen
Ülkemizde sık görülen bir başka doğal afet orman yangınlarıdır.
18:18:45
AI Öğretmen
Orman yangınlarının çıkmasında hem doğal nedenler hem de insanların dikkatsiz davranışları etkili olabilir.
18:18:46
AI Öğretmen
Orman yangınlarını önleyebilmek için ormanlık alanlarda kesinlikle rastgele ateş yakılmamalıdır.
18:18:48
AI Öğretmen
Piknik için ateş yakıldıysa, ayrılmadan önce ateşin tamamen söndüğünden emin olunmalıdır.
18:18:49
AI Öğretmen
Ormanlara yanıcı kimyasal maddeler, cam ve metal parçalar kesinlikle atılmamalıdır.
18:18:49
AI Öğretmen
Orman yangınları yalnızca ağaçlara ve bitkilere değil, o ormanda yaşayan tüm canlılara da büyük zarar verir.
18:18:50
AI Öğretmen
Çünkü yangınlar sırasında sadece ağaçlar yanmaz, ormanda yaşayan hayvanlar ve diğer canlılar da etkilenir.
18:18:50
AI Öğretmen
Orman yangınlarında oksijen kaynağımız olan ağaçlarla birlikte, geleceğimiz de zarar görür.
18:18:52
AI Öğretmen
Bu yüzden insanlara, yangınlara karşı alınabilecek önlemler konusunda eğitim verilmesi gereklidir.
18:18:52
AI Öğretmen
Ülkemizde görülen bir başka doğal afet çığdır.
18:18:54
AI Öğretmen
Eğimli arazilerde birikmiş olan kalın kar tabakasının, yer çekimi, deprem, şiddetli rüzgârlar, aşırı kar yağışı ya da dengesiz kar erimeleri nedeniyle büyük bir hızla aşağı doğru kaymasına çığ denir.
18:18:55
AI Öğretmen
Çığ tehlikesini azaltmak için özellikle dağ yamaçlarındaki orman örtüsünün zarar görmemesi ve kesilmemesi gerekir.
18:18:56
AI Öğretmen
Büyük gövdeli ağaçlar ve ormandaki diğer unsurlar çığın hızını ve gücünü azaltabilir.
18:18:57
AI Öğretmen
Bazı dönemlerde, özellikle hava koşullarına bağlı olarak çığ riski daha fazla artar.
18:18:57
AI Öğretmen
Bu dönemlerde ilgili kuruluşların yaptığı uyarı ve duyurular mutlaka dikkate alınmalı ve takip edilmelidir.
18:18:58
AI Öğretmen
Çığ gerçekleşmeden önce, bazı belirtiler de ortaya çıkabilir.
18:18:59
AI Öğretmen
Bu belirtilerin başında duyulan sesler gelir.
18:18:59
AI Öğretmen
Çığ kütlelerinin etkisiyle ince gövdeli ağaçların kırılma sesleri buna bir örnektir.
18:19:01
AI Öğretmen
Böyle bir durumda, çığın etkileyebileceği bölgeler hemen terk edilmeli ve çevredeki insanlar uyarılmalıdır.
18:19:01
AI Öğretmen
Çığ haberi alır almaz yetkililere haber vermek çok önemlidir.
18:19:03
AI Öğretmen
Yetkililer, gerekli ekipmana ve eğitime sahip oldukları için çığdan etkilenen insanları nasıl kurtaracaklarını bilirler.
18:19:03
AI Öğretmen
Ülkemizde sık sık karşılaşılan başka bir afet ise seldir.
18:19:06
AI Öğretmen
Sel; aşırı yağışlardan sonra toprağın suyu emme gücünü kaybetmesiyle, suyun yüzeyden akmaya başlaması ve büyük su kütleleri hâlinde taşkınlara yol açmasıdır.
18:19:06
AI Öğretmen
Bu büyük su kütleleri önlerine çıkan pek çok şeyi sürükleyerek ilerler ve çok yıkıcı bir güç hâline gelir.
18:19:07
AI Öğretmen
Sel sırasında özellikle alçak kesimlerde bulunan evler ve iş yerleri su ve çamur altında kalabilir.
18:19:08
AI Öğretmen
Çarpık kentleşmenin olduğu, beton binaların çoğunlukta bulunduğu ve nehir yataklarına ev yapıldığı bölgelerde selin verdiği zararlar daha da artar.
18:19:09
AI Öğretmen
Sellerden korunmak için akarsu yatakları yerleşime kapatılmalıdır.
18:19:10
AI Öğretmen
Ayrıca akarsu yataklarına koruyucu setler yapılmalı ve toprak ile ağaç varlığına saygılı, doğayla uyumlu kentler kurulmalıdır.
18:19:11
AI Öğretmen
Afetlerden sonra bazen belli bir süre evlerimize geri dönemeyebiliriz.
18:19:13
AI Öğretmen
Ama bu süre içinde de beslenme, barınma gibi ihtiyaçlarımız devam eder.
18:19:13
AI Öğretmen
Bu ihtiyaçların karşılanabilmesi için afet ve acil durum çantamızı önceden hazırlamış olmamız gerekir.
18:19:14
AI Öğretmen
Afetten sonra kullanacağımız bu çantanın, evde kolay ulaşılabilecek bir yerde bulunması çok önemlidir.
18:19:15
AI Öğretmen
Afet ve acil durum çantaları sadece evlerimiz için değil, iş yerleri ve okullar için de hazırlanabilir.
18:19:16
AI Öğretmen
Ayrıca bu çantanın içinde, ailemizde varsa yaşlılar, bebekler ve engelliler için gerekli özel eşyalar da bulunmalıdır.
18:19:17
AI Öğretmen
Bakımını üstlendiğimiz evcil hayvanlarımızın da bizimle olacağı düşünülürse, onlar için de gerekli malzemeleri çantaya eklemeliyiz.
18:19:19
AI Öğretmen
Afet ve acil durum çantalarına; su, konserveler, kuru gıdalar, meyve suları, kimlik kartı gibi önemli belgelerin fotokopileri, banka cüzdanları, giyecekler, dezenfektanlar, ıslak mendil, tuvalet kâğıdı gibi hijyen malzemeleri konulmalıdır.
18:19:22
AI Öğretmen
Ayrıca ilk yardım çantası, uyku tulumu, kolay kurulabilen çadır, battaniye, eldiven, çakı, ip, tornavida, düdük, makas, kâğıt, kalem, pilli radyo, el feneri ve ışıldak da her birey için yeterli sayıda çantada yer almalıdır.
18:19:23
AI Öğretmen
Bunların dışında, gerekli gördüğümüz başka malzemeler de bu çantaya eklenebilir.
18:19:23
AI Öğretmen
Bu malzemelerin amacı, afetten sonra dışarıda geçirmek zorunda kalabileceğimiz sürede hayatımızı biraz daha kolaylaştırmaktır.
18:19:25
AI Öğretmen
Çantadaki malzemelerin bir kısmı, afet ve acil durum ekipleri gelene kadar afetten etkilenen diğer insanlara da yardım etmemizi sağlayabilir.
18:19:26
AI Öğretmen
Afetlerden önce, afet sırasında ve afet sonrasında almamız gereken çeşitli önlemler vardır.
18:19:26
AI Öğretmen
Ailemizden başlayarak okulumuzda ve yakın çevremizde bu önlemlerin alınmasına katkıda bulunmalıyız.
18:19:27
AI Öğretmen
Ailemin Afet ve Acil Durum Planı kapsamında, afetlerden önce yapılması gereken bazı hazırlıklar vardır.
18:19:28
AI Öğretmen
Bunlar; ailemiz için bir afet ve acil durum planı geliştirmek, afet ve acil durum çantası hazırlamak, en son acil durum uyarıları hakkında bilgi sahibi olmak şeklindedir.
18:19:29
AI Öğretmen
Ayrıca tahliye gerektiğinde gidilebilecek güvenli yerleri belirlemek, tahliye planlarının hazırlanmasına destek olmak ve yapılan tatbikatlara katılmak da bu hazırlıkların içindedir.
18:19:30
AI Öğretmen
Bizim bu kapsamda yaptıklarımızdan ilki bir afet ve acil durum çantası oluşturmak oldu.
18:19:31
AI Öğretmen
Hazırladığımız çanta, su, yiyecek, battaniye ve ilk yardım malzemelerini içeriyor.
18:19:32
AI Öğretmen
Buna ek olarak fazladan kıyafet, ilaç ve diğer gerekli eşyaları da paketledik.
18:19:33
AI Öğretmen
Kuru gıdalar ve konserveler de ekleyerek çantamızı evimizde belirlediğimiz tahliye yoluna yakın bir noktaya yerleştirdik.
18:19:34
AI Öğretmen
Evimizdeki ve yakın çevremizdeki güvenli bölgeleri de önceden belirledik.
18:19:35
AI Öğretmen
Ev içinde, olası bir depremde yaşam üçgeni oluşturabileceğimiz alanları tespit ettik.
18:19:36
AI Öğretmen
Bu alanları belirlerken uzmanların önerilerini dikkate aldık.
18:19:37
AI Öğretmen
Ardından, en yakın acil toplanma alanına nasıl gidebileceğimizi gösteren bir plan yaptık.
18:19:38
AI Öğretmen
Acil durum numaralarını da ailece gözden geçirdik.
18:19:39
AI Öğretmen
Ailem, önceden farklı olan acil çağrı numaralarının artık tek bir numarada, 112’de toplandığını ve bu numarayı nasıl arayacağımı bana öğretti.
18:19:40
AI Öğretmen
Bu numarayı sadece gerçek bir acil durumda kullanmam gerektiğini biliyorum.
18:19:41
AI Öğretmen
Afetlerle ilgili doğru bilgileri takip etmeyi de öğrendim.
18:19:42
AI Öğretmen
Ailemle, yaşadığımız yerdeki olası afetlerle ilgili güncellemeleri düzenli olarak kontrol edebileceğimizi konuştuk.
18:19:43
AI Öğretmen
Bunun için her gün takip ettiğimiz haberleri ve yetkililerin yaptığı duyuruları birbirimizle paylaşmaya karar verdik.
18:19:44
AI Öğretmen
Ayrıca ailece bir iletişim planı oluşturduk.
18:19:44
AI Öğretmen
Acil bir durumda nerede buluşacağımızı ve kimi arayacağımızı önceden belirledik.
18:19:45
AI Öğretmen
Acil durumlarda ne yapacağımızı unutmamak için evde tatbikatlar yaptık.
18:19:46
AI Öğretmen
Böylece gerçek bir acil durumda tam olarak ne yapacağımızı daha iyi öğrenmiş olduk.
18:19:47
AI Öğretmen
Afet sırasında yapılması gerekenler arasında, kapı ve pencerelerden uzak durmak ve asansörleri kesinlikle kullanmamak vardır.
18:19:47
AI Öğretmen
Mümkünse elektrik ve gazı kapatmak da önemlidir.
18:19:48
AI Öğretmen
Ayrıca afetin zararından korunmak için önceden belirlediğimiz güvenli alanlara gitmemiz gerekir.
18:19:49
AI Öğretmen
Ben ve ailem, afet sırasında hazırladığımız plana uyarak belirlediğimiz acil durum tahliye yolunu kullanacağız.
18:19:49
AI Öğretmen
Bu sırada afet ve acil durum çantamızı yanımıza almayı da unutmayacağız.
18:19:50
AI Öğretmen
Afet sonrasında yapılması gerekenler arasında, afet yardımı sağlayan yerel ve ulusal kuruluşlardan yardım istemek yer alır.
18:19:51
AI Öğretmen
Ayrıca yetkililerin yaptığı yönlendirmeleri dikkatle takip etmeli ve bu talimatlara uymalıyız.
18:19:52
AI Öğretmen
Kendimizde ve çevremizdekilerde yaralanma olup olmadığını kontrol etmeli, gerekirse tıbbi yardım istemeliyiz.
18:19:53
AI Öğretmen
Mümkün olduğunca sakin kalmaya çalışmak ve afetten etkilenen diğer insanlara yardımcı olmak da çok önemlidir.
18:19:54
AI Öğretmen
Ben ve ailem, afet sonrasında güvende kalmamıza yardımcı olacak bu önlemleri biliyoruz.
18:19:55
AI Öğretmen
Hazırladığımız plana uygun davranarak afet sonrasındaki süreci daha iyi yönetebileceğimize inanıyoruz.
18:19:55
AI Öğretmen
Herhangi bir afet veya acil durumda bizi korumak için ailemin önceden hazırladığı bir plan olduğunun farkındayım.
18:19:56
AI Öğretmen
Bu plan sayesinde afetlerden önce gerekli hazırlıkları yaptık, afet sırasında ve sonrasında ne yapmamız gerektiğini biliyoruz.
18:19:57
AI Öğretmen
Bu açıklamalar doğrultusunda afet ve acil durumlarda yapılması gerekenleri daha iyi anladın mı?
18:43:43
Öğrenci
Evet, kaldığımız yerden devam edelim hocam!
18:43:44
💭 AI Öğretmen
En son kaldığımız yeri hızlıca bir tekrar edelim
18:43:46
AI Öğretmen
Herhangi bir yeri bulmak ya da bildiğimiz bir yeri soran bir kişiye tarif etmek için yönlerden faydalanmaktayız.
18:43:47
AI Öğretmen
Yönler, bir yerin başka bir yere göre nerede olduğunu anlatmamıza yardımcı olan sözcüklerdir.
18:43:48
AI Öğretmen
Dört tane ana yön vardır ve bunlar en temel yönlerdir.
18:43:49
AI Öğretmen
Bu ana yönler kuzey, güney, doğu ve batıdır.
18:43:50
AI Öğretmen
Ana yönlerin tam arasında kalan, yani köşelerde gibi düşünebileceğimiz yönlere ise ara yön denir.
18:43:51
AI Öğretmen
Dört tane ara yön vardır.
18:43:51
AI Öğretmen
Bu ara yönler kuzeydoğu, kuzeybatı, güneydoğu ve güneybatıdır.
18:43:52
AI Öğretmen
Güneşli bir günde, bir çubuk kullanarak aşağıdaki adımları sırayla yapıp yönümüzü bulabiliriz.
18:43:55
AI Öğretmen
Önce güneşli bir havada, yaklaşık 50 cm uzunluğunda bir çubuğu yere dik şekilde çakarız.
18:43:56
AI Öğretmen
Sonra çubuğun yere düşen gölgesinin ucunu işaretleriz, bu ilk gölgedir ve 1. gölge olarak adlandırılır.
18:43:58
AI Öğretmen
Daha sonra gölgenin ucu 20 cm kadar yer değiştirene kadar, en az 15-20 dakika kadar bekleriz.
18:43:59
AI Öğretmen
Bu bekleme sonunda oluşan ikinci gölgenin ucunu da tekrar işaretleriz, buna da 2. gölge denir.
18:44:00
AI Öğretmen
Şimdi yerde işaretlediğimiz bu iki noktayı düz bir çizgiyle birleştiririz.
18:44:01
AI Öğretmen
Birleştirdiğimiz bu çizgide ilk işaretlediğimiz nokta batı yönünü, ikinci işaretlediğimiz nokta ise doğu yönünü gösterir.
18:44:02
AI Öğretmen
Bu çizgi genel olarak doğu-batı doğrultusunu göstermektedir.
18:44:03
AI Öğretmen
Bu durumda sağ kolumuzu doğuya, sol kolumuzu batıya uzatırsak, ön tarafımız kuzeyi, arka tarafımız ise güneyi gösterir.
18:44:04
AI Öğretmen
Yönleri belirlerken çoğu zaman Güneş’in gökyüzündeki konumunu temel alırız.
18:44:05
AI Öğretmen
Güneş’in her gün doğduğu taraf doğu, battığı taraf ise batı yönünü gösterir.
18:44:07
AI Öğretmen
Bulunduğumuz yerde sağ kolumuzu Güneş’in doğduğu, yani doğu yönüne doğru uzatırsak, sol tarafımız batı, önümüz kuzey, arkamız da güney yönünü gösterir.
18:44:08
AI Öğretmen
Güneş dışında da yönümüzü bulmak için kullanabileceğimiz farklı yöntemler ve araçlar vardır.
18:44:08
AI Öğretmen
Yönleri bulmanın en kolay ve pratik yollarından biri pusula kullanmaktır.
18:44:09
AI Öğretmen
Pusula, dış görünüş olarak saate benzeyen ama çalışma şekli saatten tamamen farklı olan bir araçtır.
18:44:10
AI Öğretmen
Pusulanın ortasında dönebilen bir ibre bulunur ve bu ibrenin bir ucu farklı bir renkle boyandığı için kolayca dikkat çeker.
18:44:10
AI Öğretmen
Pusulada ibrenin renkli ucu daima kuzey yönünü gösterir.
18:44:11
AI Öğretmen
Pusulayı doğru kullanabilmek için pusulayı yatay biçimde, düz ve sarsılmayan bir zemine koymamız gerekir.
18:44:13
AI Öğretmen
Güneş ve pusula dışında başka yön bulma yöntemleri de vardır; bunlar ağaçların yosunlu kısımlarına bakmak, karınca yuvalarını incelemek ve gece Kutup Yıldızı’nı kullanmaktır.
18:44:14
AI Öğretmen
Ülkemizin bulunduğu kuzey yarım kürede, ağaç ve taşların kuzeye bakan yamaçları genellikle yosunla kaplıdır.
18:44:17
AI Öğretmen
Bu taraflar Güneş’i daha az gördükleri için nemli kalır ve bu yüzden yosun tutar, biz de bu özellikten yararlanarak yönümüzü bulabiliriz.
18:44:18
AI Öğretmen
Karıncalar yuvalarının giriş kısmına toprak yığarlar.
18:44:18
AI Öğretmen
Bu yığdıkları toprağı yuvalarının kuzey tarafına doğru biriktirirler.
18:44:19
AI Öğretmen
Bunu yapmalarının amacı, yuvalarını rüzgâr ve yağmur gibi dış etkenlerden korumaktır.
18:44:20
AI Öğretmen
Geceleri ise yönümüzü bulmak için Kutup Yıldızı’ndan yararlanabiliriz.
18:44:20
AI Öğretmen
Kutup Yıldızı gökyüzünde her zaman kuzey yönünü gösteren bir yıldızdır.
18:44:21
AI Öğretmen
Bulutsuz bir gecede gökyüzüne baktığımızda önce Büyükayı ve Küçükayı adı verilen iki yıldız grubunu yani takımyıldızlarını fark ederiz.
18:44:22
AI Öğretmen
Sıralanış şekilleriyle dikkat çeken bu yıldız gruplarının içinde bir yıldız diğerlerinden daha parlak görünür.
18:44:23
AI Öğretmen
İşte bu daha parlak olan yıldız Kutup Yıldızı’dır ve her zaman kuzeyi gösterir.
18:44:24
AI Öğretmen
Teknoloji geliştikçe, yön bulmak ya da gitmek istediğimiz bir yere ulaşmak çok daha kolay hâle gelmiştir.
18:44:25
AI Öğretmen
Örneğin akıllı telefonlarımızda bulunan GPS teknolojisi, bize yön bulmamızda yardımcı olur.
18:44:26
AI Öğretmen
GPS özelliği olan cihaz, uydulara sinyal gönderir ve bu sinyaller sayesinde cihazın dünya üzerindeki yeri oldukça net bir şekilde belirlenir.
18:44:27
AI Öğretmen
Böylece bize yakın ve bizden uzak olan doğal ve beşerî unsurları ve bunların hangi yönlerde bulunduğunu görebiliriz.
18:44:28
AI Öğretmen
Bu GPS teknolojisi, arabalarımıza takılan navigasyon cihazlarında da kullanılır.
18:44:29
AI Öğretmen
Navigasyon cihazı, önce bizim bulunduğumuz konumu tespit eder, sonra gitmek istediğimiz yere nasıl gideceğimizi bize gösterir.
18:44:30
AI Öğretmen
Genel ağ üzerinden ulaşabildiğimiz uydu görüntüleri de bulunduğumuz yerde bize yakın ya da bizden uzak olan unsurları tanımamızda çok önemlidir.
18:44:31
AI Öğretmen
Yakın çevremizi tanımaya yönelik yaptığımız araştırmalarda da bu uydu görüntülerinin ne kadar işe yaradığını fark etmişizdir.
18:44:32
AI Öğretmen
Yön bulma konusu, özellikle doğada yapılan yürüyüşlerde çok önemli bir yere sahiptir.
18:44:32
AI Öğretmen
Doğa yürüyüşüne çıkan ve yönünü kaybedip kaybolan insanlarla ilgili pek çok haber okumuş ya da duymuşuzdur.
18:44:33
AI Öğretmen
Neyse ki yön bulma ve doğal çevreyi tanıma konusunda çalışan uzman kuruluşlar vardır.
18:44:34
AI Öğretmen
Bu kuruluşlardan biri de Arama Kurtarma Teşkilatı yani kısaca AKUT’tur.
18:44:35
AI Öğretmen
AKUT, her yıl kaybolan birçok insana ulaşarak onlara yardım etmektedir.
18:44:36
AI Öğretmen
Zaman içinde yönleri kullanarak bir yeri bulma ya da çevremizdeki doğal ve beşerî unsurları tespit etme işi bir spor dalına da dönüşmüştür.
18:44:37
AI Öğretmen
Doğada yön bulma sporu olan oryantiring, ilk kez 1800’lü yıllarda İsveç, Norveç ve Danimarka gibi Kuzey Avrupa’da yer alan ülkelerde ortaya çıkmıştır.
18:44:39
AI Öğretmen
Oryantiring, pusula ve özel olarak hazırlanmış bir harita yardımıyla yön bulunarak yapılan ve aynı zamanda zamana karşı koşulan bir spordur.
18:44:40
AI Öğretmen
Oryantiring yapılacak alanda, yarışmacıların gitmesi gereken belirli hedefler vardır ve bu hedeflerde kontrol noktaları bulunur.
18:44:41
AI Öğretmen
Bu hedeflerin yerleri harita üzerinde işaretlenir, yarışmacılar da harita ve pusula kullanarak bu noktalara sırayla ulaşmaya çalışırlar.
18:44:43
AI Öğretmen
Yarışmacılar bu hedeflere ulaşırken, etraflarındaki yakın ve uzaktaki doğal unsurları, örneğin bir şelale, bir yamaç ya da bir mağarayı da keşfederler.
18:44:44
AI Öğretmen
Ülkemizde ve dünyanın birçok ülkesinde, farklı yaş gruplarına uygun pek çok ulusal ve uluslararası oryantiring yarışı yapılmaktadır.
18:44:45
AI Öğretmen
Ülkemizde bu yarışmalarla ilgilenen ve düzenlenmesini takip eden kuruluş Türkiye Oryantiring Federasyonudur.
18:44:47
AI Öğretmen
Yakın çevremizde bulunan dere, çayır ya da tepe gibi doğal unsurların bize göre nerede olduğunu anlatırken yönlerden yararlanabiliriz.
18:44:48
AI Öğretmen
Aynı şekilde bir alışveriş merkezi, okul binası ya da tarihî bir köprü gibi insanlar tarafından yapılmış beşerî unsurlar için de yönleri kullanabiliriz.
18:44:50
AI Öğretmen
Yönleri kullanarak ve mesafeler hakkında tahminler yaparak, çevremizdeki doğal ve beşerî unsurların bize ne kadar yakın ya da ne kadar uzak olduğu hakkında çıkarımlar yapabiliriz.
18:44:51
AI Öğretmen
Şimdi yaşadığımız evi ya da apartmanı düşünelim.
18:44:52
AI Öğretmen
Çevremizde yalnızca evler değil, insanların günlük yaşamlarında önemli yere sahip olan farklı yapılar da bulunur.
18:44:53
AI Öğretmen
Örneğin hastaneler, okullar, marketler ve ibadethaneler bu önemli yapılara örnektir.
18:44:54
AI Öğretmen
Mahallemiz, bütün bu yapıları ve içinde yaşayan insanları kapsayan alandır.
18:44:56
AI Öğretmen
Bu kadar çok yapının bulunduğu bir yerde, insanların yaşadıkları yeri doğru bir şekilde tarif edebilmesi önemli bir ihtiyaçtır.
18:44:57
AI Öğretmen
Adresimizi öğrenmek için yaptığımız çalışmalarda da bu ihtiyacı açıkça görmüşüzdür.
18:44:58
AI Öğretmen
Başka birine yaşadığımız yeri anlatırken önce mahallemizin, caddemizin ya da sokağımızın adını söyleriz.
18:44:59
AI Öğretmen
Daha sonra mutlaka apartman numaramızı ve apartmanın varsa ismini de ekleriz.
18:44:59
AI Öğretmen
Bu kadar çok yapının arasında yaşadığımız yeri doğru ve anlaşılır biçimde tarif edebilmek için krokilerden yararlanabiliriz.
18:45:00
AI Öğretmen
Krokiler, bir bölgeyi sanki kuşlar gökyüzünden bakıyormuş gibi yukarıdan gösteren, o bölgedeki yapıları ana hatlarıyla belirten basit çizimlerdir.
18:45:01
AI Öğretmen
Kroki çizerken dikkat etmemiz gereken bazı noktalar vardır.
18:45:01
AI Öğretmen
Öncelikle kroki çizeceğimiz alanı gerçeğe yakın ve doğru bir biçimde yansıtmamız gerekir.
18:45:02
AI Öğretmen
Kroki çizerken binaların ve yapıların büyüklüklerini göz kararıyla, yani yaklaşık olarak orantılı biçimde çizmeye çalışmalıyız.
18:45:04
AI Öğretmen
Ayrıca krokiyi mutlaka kuş bakışı bir görüntü gibi, yani üstten bakıyormuşuz gibi çizmeye özen göstermeliyiz.
18:45:04
AI Öğretmen
Krokide göstereceğimiz unsurların tüm ayrıntılarını çizmemize gerek yoktur.
18:45:05
AI Öğretmen
Yolları sadece çizgiler hâlinde, binaları ise basit kutucuklar şeklinde gösterebiliriz.
18:45:06
AI Öğretmen
Krokimizde mutlaka hangi tarafın hangi yönü (kuzey, güney, doğu, batı) gösterdiğini belirtmeliyiz.
18:45:07
AI Öğretmen
Ayrıca krokide önemli gördüğümüz hastane, okul, park gibi yapılara yer vermeliyiz.
18:45:08
AI Öğretmen
Sokak ve caddelerin isimlerini krokiye yazarak gösteririz.
18:45:09
AI Öğretmen
Krokimizde, acil durumlarda kullanılacak sığınak, acil toplanma alanı, acil çıkış ve diğer güvenli alanları da göstermemiz gerekir.
18:45:09
AI Öğretmen
Kroki yalnızca mahallemiz için çizdiğimiz bir gösterim değildir.
18:45:10
AI Öğretmen
İstersek evimizin, sınıfımızın, okulumuzun ya da aklımıza gelebilecek farklı yapıların bulunduğu her yer için kroki çizebiliriz.
18:45:11
AI Öğretmen
Çizdiğimiz krokilerde sığınak, acil toplanma alanı, acil çıkış ve diğer güvenli alanları özellikle belirtiriz.
18:45:11
AI Öğretmen
Bu sayede acil bir durumda insanların hangi yöne doğru gitmeleri ve nasıl hareket etmeleri gerektiğini göstermiş oluruz.
18:45:12
AI Öğretmen
Yaşamımızı sürdürdüğümüz mahalle bizim yakın çevremiz olarak adlandırılır.
18:45:13
AI Öğretmen
Mahallemizde kısa bir gezintiye çıktığımızda karşımıza farklı türde unsurlar çıkar.
18:45:14
AI Öğretmen
Dünyada doğal süreçlerle kendiliğinden oluşan ve oluşurken insan katkısı olmayan unsurlara doğal unsur denir.
18:45:14
AI Öğretmen
İnsanların yaparak oluşturduğu yapılara ise beşerî unsur adı verilir.
18:45:16
AI Öğretmen
Ormanlar, dağlar, tepeler, göller, ovalar, akarsular, şelaleler, mağaralar ve denizler birer doğal unsurdur.
18:45:17
AI Öğretmen
Yani bu unsurların oluşumunda insanlar etkili olmamış, doğa kendi süreçleriyle bu yapıları meydana getirmiştir.
18:45:17
AI Öğretmen
Tüm bu doğal oluşumlar doğanın bir parçasını oluşturur.
18:45:18
AI Öğretmen
Okul, hastane, yol, bina, köprü, park ve daha pek çok yapı ise beşerî unsurlar grubuna girer.
18:45:20
AI Öğretmen
Her bir beşerî unsur, insanların hayatını kolaylaştırmak ve daha güzel hâle getirmek amacıyla insanlar tarafından yapılmıştır.
18:45:20
AI Öğretmen
Beşerî unsurlar inşa edilirken doğada bulunan malzemeler kullanılır, böylece ihtiyaçlarımız karşılanır.
18:45:21
AI Öğretmen
Örneğin barınma ihtiyacımızı, insanlar tarafından inşa edilen evler sayesinde gideririz.
18:45:22
AI Öğretmen
Eğitim ihtiyacımızı, güvenli ve korunaklı bir ortamda alabilmemiz için okul binalarına ihtiyaç duyarız.
18:45:23
AI Öğretmen
Bir yerden başka bir yere rahat ve hızlı şekilde gidebilmek için yollara, köprülere, tünellere ve viyadüklere ihtiyaç duyulur.
18:45:24
AI Öğretmen
İçme ve kullanma suyunu, insanlar tarafından yapılan barajlardan elde ederiz.
18:45:25
AI Öğretmen
Üretim yapmak için fabrikalar kurarız, ibadetlerimizi yerine getirebilmek için ibadethaneler inşa ederiz.
18:45:26
AI Öğretmen
Sağlık problemleri yaşadığımızda gideceğimiz, tedavi olacağımız yer olan hastaneler de yine insanlar tarafından yapılır.
18:45:27
AI Öğretmen
Dört mevsimin yaşandığı ülkemizin farklı yerlerinde, aynı anda birbirinden farklı hava olayları görülebilir.
18:45:28
AI Öğretmen
Belirli bir bölgede, kısa zaman dilimleri içinde etkili olan hava olaylarının genel durumuna hava durumu denir.
18:45:29
AI Öğretmen
Hava durumunu bilmek, günlük hayatımızda yapacağımız işleri planlayabilmemiz için önem taşır.
18:45:30
AI Öğretmen
Örneğin yağmurlu bir gün beklendiğinde yanımıza şemsiye alabiliriz.
18:45:31
AI Öğretmen
Hava durumu; yağmur, kar, rüzgâr, sis gibi hava olaylarının belli zaman aralıklarıyla gözlemlenmesi sonucu elde edilir.
18:45:32
AI Öğretmen
Hava durumunu öğrenmek, gün içinde yapmayı düşündüğümüz etkinlikleri ayarlamak için önemlidir.
18:45:33
AI Öğretmen
Mesela rüzgârın çok şiddetli eseceği bir günde piknik yapmak uygun olmayabilir.
18:45:34
AI Öğretmen
Çünkü piknikte yakılan ateş, rüzgârın etkisiyle başka yerlere sıçrayabilir ve yangınlara neden olabilir.
18:45:35
AI Öğretmen
Ayrıca çok sıcak bir günde dışarıda uzun süre kalmak, özellikle yaşlılar, tansiyon hastaları ve çocuklar için tehlikeli olabilir.
18:45:35
AI Öğretmen
Hava gözlemi yapmak ve hava durumunu raporlamak aynı zamanda bir uzmanlık alanıdır.
18:45:36
AI Öğretmen
Ülkemizde hava olaylarıyla ilgili çalışmalar yapan resmi kuruluş Meteoroloji Genel Müdürlüğüdür.
18:45:37
AI Öğretmen
Merkezi Ankara’da olan bu kuruluş, hava tahminlerini toplayıp rapor hâline getirir.
18:45:38
AI Öğretmen
İnsanların hava durumunu kolayca takip edebilmesi için Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından belirlenmiş özel görseller kullanılır.
18:45:39
AI Öğretmen
Yaşadığımız yerin coğrafi özelliklerini tanımak, aslında ülkemizi tanımakla yakından bağlantılıdır.
18:45:40
AI Öğretmen
Ülkemizin coğrafi özellikleri, nüfusun ülke içinde nasıl dağıldığı başta olmak üzere birçok durumu etkilemiştir.
18:45:41
AI Öğretmen
Ülkemizin coğrafi özelliklerini daha iyi anlayabilmek için haritalardan yararlanırız.
18:45:42
AI Öğretmen
Yeryüzünün tamamının ya da bir kısmının, belirli bir oranda küçültülerek düz bir yüzeye aktarılmasına harita denir.
18:45:44
AI Öğretmen
Haritalar; coğrafya, dil, nüfus, doğa gibi birçok olgunun nerelerde yoğunlaştığını veya nasıl dağıldığını göstermek için kullanılabilir.
18:45:45
AI Öğretmen
Türkiye siyasi haritası üzerinde, ülkemizin komşu ülkelerle olan sınırlarını, il sınırlarını ve il merkezlerini gibi idari bilgileri görebiliriz.
18:45:47
AI Öğretmen
Dağ, ova, göl, vadi, ırmak gibi yer şekillerinin gösterildiği haritalara fiziki harita denir.
18:45:47
AI Öğretmen
Fiziki haritalarda yer şekilleri farklı renkler kullanılarak gösterilir.
18:45:49
AI Öğretmen
Yüksek yerler, yani yükseltiler kahverengi tonlarıyla gösterilir.
18:45:49
AI Öğretmen
Yükselti arttıkça haritadaki kahverengi renk daha da koyulaşır.
18:45:50
AI Öğretmen
Yükseltinin az olduğu alanlar sarı renkle, deniz seviyesinde ve çukur olan yerler ise yeşil renkle gösterilir.
18:45:51
AI Öğretmen
Deniz, göl ve akarsular haritalarda mavi renkle gösterilir.
18:45:53
AI Öğretmen
Ülkemizi tanımaya yönelik yaptığımız araştırmalarda, nüfusun her yerde eşit dağılmadığını fark ederiz.
18:45:54
AI Öğretmen
Bunun en temel nedeni, ülkemizin sahip olduğu yer şekilleri yani yüzey yapısıdır.
18:45:54
AI Öğretmen
Yer şekilleri, nüfusun nerede yoğunlaşacağını ve nerede seyrek olacağını etkiler.
18:45:56
AI Öğretmen
Yer şekillerinin ülkemizin her yerinde aynı olmadığını, Türkiye’nin uydu görüntülerine baktığımızda da anlayabiliriz.
18:45:56
AI Öğretmen
Türkiye’nin üç tarafı denizlerle çevrilidir.
18:45:57
AI Öğretmen
Ülkemizin kuzeyinde ve güneyinde yüksek sıradağlar uzanır.
18:45:57
AI Öğretmen
Doğu bölgemizde ise genel olarak yüksek ve engebeli alanlar bulunur.
18:45:59
AI Öğretmen
Ülkemizin engebeli, dağlık bölgelerinde nüfus daha seyrekken, yeryüzünün daha düz ve sade olduğu yerlerde nüfus daha fazladır.
18:46:00
AI Öğretmen
Doğal afetler; can ve mal kayıplarına, büyük yıkımlara ve zararlara yol açan ve insan gücüyle önlenemeyen felaketlerdir.
18:46:01
AI Öğretmen
Doğal afetlerin nerede ve ne zaman ortaya çıkacağını önceden kesin bir biçimde bilmek oldukça zordur.
18:46:02
AI Öğretmen
Ülkemizde en sık rastlanan doğal afetler deprem, sel, orman yangınları, heyelan ve çığ düşmesidir.
18:46:03
AI Öğretmen
Ayrıca çölleşme, erozyon, şiddetli fırtınalar, tsunami, aşırı sıcaklar ve aşırı soğuklar da doğal afetler arasında yer alır.
18:46:04
AI Öğretmen
Doğal afetler, toplum hayatını olumsuz yönde etkiler ve günlük düzeni bozar.
18:46:05
AI Öğretmen
Ancak doğal afetlerin yol açtığı bu olumsuzluklar, çeşitli önlemler alınarak büyük oranda azaltılabilir.
18:46:06
AI Öğretmen
Ülkemiz, pek çok diğer ülke gibi, sık sık farklı doğal afetlerin yaşandığı bir coğrafyada bulunmaktadır.
18:46:07
AI Öğretmen
Bu doğal afetlerin başında deprem gelir.
18:46:08
AI Öğretmen
Deprem, yeryüzünün aniden ve şiddetle sarsılması olayıdır.
18:46:09
AI Öğretmen
Depremler, yer kabuğu içinde bulunan fay hatlarının hareket etmesiyle meydana gelir.
18:46:10
AI Öğretmen
Ülkemiz, şiddetli depremler oluşturabilen önemli fay hatları üzerinde yer almaktadır.
18:46:11
AI Öğretmen
Ülkemizde görülen bir diğer doğal afet türü heyelandır.
18:46:12
AI Öğretmen
Zemini kayalardan oluşan bir yamacın üst kısmındaki toprak kütlelerinin; yer çekimi, eğim, su ve benzeri kuvvetlerin etkisiyle yerinden kopup aşağıya doğru kaymasına heyelan ya da toprak kayması denir.
18:46:14
AI Öğretmen
Heyelan bazen çok ani bir şekilde gelişebilir, bazen de yavaş yavaş zaman içerisinde gerçekleşebilir.
18:46:17
AI Öğretmen
Bu nedenle heyelan olma ihtimali yüksek olan bölgelerde yerleşim yerleri kurulmamalıdır.
18:46:18
AI Öğretmen
Bu bölgelere yakın yaşayan insanlar iyi birer gözlemci olmalı ve fark ettikleri kütle hareketlerini yerel yöneticilere bildirmelidir.
18:46:19
AI Öğretmen
Heyelanı sadece yumuşak toprak tabakasının kayması gibi düşünmemeliyiz.
18:46:19
AI Öğretmen
Bu toprak örtüsüyle birlikte büyük kayalar, ağaçlar, yollar ve dolgu malzemeleri de yerlerinden kopup aşağıya doğru hareket eder.
18:46:20
AI Öğretmen
Bu yüzden heyelanın yıkıcı ve tehlikeli bir etkisi vardır.
18:46:21
AI Öğretmen
Heyelan tehlikesi fark edildiğinde, o bölgede bulunan yerleşim birimleri hemen ve hızlıca boşaltılmalıdır.
18:46:22
AI Öğretmen
Heyelan anında, heyelanın ilerlediği yolun içinden uzak durmak, mümkünse daha yüksek yerlere çıkmaya çalışmak ya da farklı yönlere doğru uzaklaşmak gerekir.
18:46:23
AI Öğretmen
Ayrıca çevremizdeki insanları da uyararak onların da güvenli bölgeye gitmesini sağlamalıyız.
18:46:25
AI Öğretmen
Gelen toprak ve kaya kütlelerinden kaçmak için yeterli zaman yoksa, etrafımızda sağlam olduğuna inandığımız bir yapının arkasına sığınmamız gerekir.
18:46:25
AI Öğretmen
Bu sırada baş ve boynumuzu koruyacak şekilde güvenli bir pozisyon almamız önemlidir.
18:46:27
AI Öğretmen
Heyelanların vereceği zararları azaltmak için, yerleşim alanları yer bilimleri ve mühendislik uzmanları tarafından ayrıntılı biçimde incelenmelidir.
18:46:28
AI Öğretmen
Heyelan riski yüksek bölgelerin haritası çıkarılmalı, yeni bilgiler geldikçe bu haritalar güncellenmeli ve halk bu konuda bilinçlendirilmelidir.
18:46:29
AI Öğretmen
Ülkemizde sıkça görülen bir başka doğal afet ise orman yangınlarıdır.
18:46:29
AI Öğretmen
Orman yangınlarının çıkmasında hem doğal nedenler hem de insanlar tarafından yapılan hatalar etkili olabilir.
18:46:30
AI Öğretmen
Orman yangınlarını önleyebilmek için ormanlık alanlarda kesinlikle ateş yakılmamalıdır.
18:46:31
AI Öğretmen
Piknik için ateş yakıldıysa, oradan ayrılmadan önce ateşin tamamen söndüğünden emin olunmalıdır.
18:46:32
AI Öğretmen
Ormanlara yanıcı kimyasal maddeler, cam ve metal parçaları asla atılmamalıdır.
18:46:33
AI Öğretmen
Orman yangınları yalnızca bitkilere değil, ormandaki tüm canlılara zarar verir.
18:46:34
AI Öğretmen
Çünkü böyle yangınlarda sadece ağaçlar yanmaz, ormanda yaşayan hayvanlar ve diğer canlılar da zarar görür.
18:46:35
AI Öğretmen
Yangınlar sırasında oksijen kaynağımız olan ağaçlarla birlikte aslında geleceğimiz de yanmış olur.
18:46:36
AI Öğretmen
Bu nedenle insanlara, yangınlara karşı alınabilecek önlemler konusunda mutlaka eğitim verilmelidir.
18:46:36
AI Öğretmen
Ülkemizde görülen bir diğer doğal afet türü ise çığdır.
18:46:38
AI Öğretmen
Eğimli bir arazide birikmiş kalın kar tabakasının; yer çekimi, deprem, şiddetli rüzgârlar, çok fazla kar yağması ya da dengesiz kar erimeleri nedeniyle hızla aşağıya kaymasına çığ denir.
18:46:39
AI Öğretmen
Çığ tehlikesini azaltmak için özellikle yamaçlardaki orman örtüsünün zarar görmemesine dikkat edilmelidir.
18:46:40
AI Öğretmen
Büyük gövdeli ağaçlar ve ormandaki diğer bitkiler çığın hızını ve gücünü azaltabilir.
18:46:40
AI Öğretmen
Bazı dönemlerde çığ riski daha yüksek olur.
18:46:41
AI Öğretmen
Bu dönemlerde ilgili kurumların yaptığı uyarıları ve duyuruları dikkatle takip etmeliyiz.
18:46:42
AI Öğretmen
Çığ olmadan önce bazı belirtiler ortaya çıkabilir.
18:46:42
AI Öğretmen
Bu belirtilerin başında çeşitli sesler gelir.
18:46:43
AI Öğretmen
Çığ kütlesinin etkisiyle ince gövdeli bazı ağaçların kırılma sesi buna örnek olarak verilebilir.
18:46:44
AI Öğretmen
Bu tür durumlarda çığın etkileyebileceği yerler hızlıca terk edilmeli ve çevredeki insanlar uyarılmalıdır.
18:46:44
AI Öğretmen
Çığ haberi alınır alınmaz yetkililere hemen haber vermek çok önemlidir.
18:46:45
AI Öğretmen
Çünkü yetkililer gerekli araçlara, uygun ekipmanlara ve yeterli eğitime sahiptir ve çığdan etkilenen insanları nasıl kurtaracaklarını bilirler.
18:46:46
AI Öğretmen
Ülkemizde sık sık görülen başka bir afet ise seldir.
18:46:47
AI Öğretmen
Sel, aşırı yağmurlardan sonra toprağın suyu emme gücünü kaybetmesiyle, suyun yüzeyde akması ve büyük su kütleleri oluşturması sonucunda meydana gelen baskınlardır.
18:46:47
AI Öğretmen
Bu büyük su kütleleri önlerine çıkan hemen her şeyi sürükleyerek çok yıkıcı bir güce ulaşır.
18:46:48
AI Öğretmen
Sel sırasında özellikle alçak yerlerde bulunan evler ve iş yerleri su ve çamur altında kalabilir.
18:46:50
AI Öğretmen
Plansız yapılaşmanın olduğu, beton binaların çok fazla bulunduğu ve akarsu yataklarına evlerin yapıldığı bölgelerde sellerin vereceği zarar daha da artar.
18:46:51
AI Öğretmen
Sellerden korunmak için akarsu yataklarının ev yapılmasına kapatılması gerekir.
18:46:52
AI Öğretmen
Ayrıca akarsu yataklarına koruyucu setler yapılmalı, toprak ve ağaç varlığına uygun, doğayla uyumlu şehirler kurulmalıdır.
18:46:52
AI Öğretmen
Afetlerden sonra bir süre evlerimize geri dönemeyebiliriz.
18:46:53
AI Öğretmen
Fakat bu sürede de yiyecek, su ve diğer ihtiyaçlarımız devam edecektir.
18:46:54
AI Öğretmen
Bu ihtiyaçları karşılayabilmek için bir afet ve acil durum çantası hazırlamış olmamız gerekir.
18:46:55
AI Öğretmen
Afetten sonra kullanacağımız bu çantanın, kolayca ulaşabileceğimiz bir yerde durması önemlidir.
18:46:56
AI Öğretmen
Afet ve acil durum çantaları sadece evler için değil, iş yerleri ve okullarda da hazırlanabilir.
18:46:57
AI Öğretmen
Bu çantanın içinde, ailemizde varsa yaşlılar, bebekler ve engelliler için gerekli özel eşyalar da bulunmalıdır.
18:46:58
AI Öğretmen
Bakımını üstlendiğimiz evcil hayvanlarımızın da bizimle olacağı düşünülürse, onlar için de gerekli malzemelerin çantaya konması gerekir.
18:46:59
AI Öğretmen
Afet ve acil durum çantalarına; su, konserveler, kuru gıdalar, meyve suları konulmalıdır.
18:46:59
AI Öğretmen
Ayrıca kimlik kartı gibi önemli belgelerin fotokopileri, banka cüzdanları, giyecekler de çantada yer almalıdır.
18:47:00
AI Öğretmen
Dezenfektan, ıslak mendil, tuvalet kâğıdı gibi hijyen malzemeleriyle birlikte bir ilk yardım çantası da bulunmalıdır.
18:47:02
AI Öğretmen
Uyku tulumu, kolay kurulabilen bir çadır, battaniye, eldiven, çakı, ip, tornavida, düdük, makas, kâğıt, kalem gibi araçlar da eklenmelidir.
18:47:02
AI Öğretmen
Ayrıca pilli bir radyo, el feneri ve ışıldak da her birey için yeterli sayıda çantaya konmalıdır.
18:47:03
AI Öğretmen
Bu malzemelere ek olarak, gerekli görülen başka eşyalar da çantaya yerleştirilebilir.
18:47:04
AI Öğretmen
Bu kadar çok malzemeyi çantaya koymamızın nedeni, afetten sonra dışarıda geçireceğimiz süre içinde hayatımızı biraz olsun kolaylaştırmaktır.
18:47:05
AI Öğretmen
Bu malzemelerin bir kısmı, afet ve acil durum ekipleri gelene kadar, afetten etkilenen insanlara yardım etmemize de yardımcı olabilir.
18:47:06
AI Öğretmen
Afetlerden önce, afet sırasında ve afet sonrasında alınması gereken çeşitli önlemler vardır.
18:47:07
AI Öğretmen
Ailemizden başlayarak, okulumuzda ve yakın çevremizde bu önlemlerin alınmasına katkı sağlamalıyız.
18:47:08
AI Öğretmen
Ailemin afet ve acil durum planı kapsamında, afetlerden önce yapılması gerekenler belirlenmiştir.
18:47:09
AI Öğretmen
Bunlardan ilki, ailemiz için bir afet ve acil durum planı geliştirmektir.
18:47:10
AI Öğretmen
İkinci olarak bir afet ve acil durum çantası hazırlamak gerekir.
18:47:11
AI Öğretmen
Ayrıca en son acil durum uyarıları hakkında bilgi sahibi olmak da önemlidir.
18:47:11
AI Öğretmen
Tahliye gerektiğinde gidilebilecek güvenli yerlerin önceden belirlenmesi gerekir.
18:47:12
AI Öğretmen
Tahliye planlarının hazırlanmasına yardımcı olmak ve yapılan tatbikatlara katılmak da yapılacaklar arasındadır.
18:47:13
AI Öğretmen
Bizim ailece bu kapsamda yaptığımız bazı işler şunlardır.
18:47:14
AI Öğretmen
Öncelikle bir afet ve acil durum çantası oluşturduk.
18:47:15
AI Öğretmen
Çantamızın içine su, yiyecek, battaniye ve ilk yardım malzemeleri koyduk.
18:47:16
AI Öğretmen
Ayrıca fazla kıyafet, ilaç ve ihtiyaç duyabileceğimiz diğer eşyaları da paketledik.
18:47:17
AI Öğretmen
Kuru gıdalar ve konserveler ekleyip, çantamızı evimizde belirlediğimiz tahliye yoluna yakın bir yere yerleştirdik.
18:47:18
AI Öğretmen
Evimizdeki ve yakın çevremizdeki güvenli bölgeleri de önceden belirledik.
18:47:19
AI Öğretmen
Evimizin içinde, bir afet sırasında yaşam üçgeni oluşturabileceğimiz alanları tespit ettik.
18:47:20
AI Öğretmen
Bunu yaparken uzmanların önerilerini dikkate aldık.
18:47:20
AI Öğretmen
Sonra da en yakın acil toplanma alanına nasıl gideceğimiz konusunda bir plan yaptık.
18:47:21
AI Öğretmen
Acil durum numaralarını da ailece gözden geçirdik.
18:47:22
AI Öğretmen
Ailem, bana ülkemizde eskiden birden fazla olan acil çağrı numarasının şimdi tek bir numarada, yani 112’de toplandığını anlattı.
18:47:23
AI Öğretmen
Bu numarayı nasıl aramam gerektiğini de öğrendim.
18:47:24
AI Öğretmen
112’yi sadece gerçekten acil bir durumda aramam gerektiğini biliyorum.
18:47:25
AI Öğretmen
Ailemle birlikte, afetlerle ilgili doğru bilgileri nasıl takip edeceğimizi de konuştuk.
18:47:25
AI Öğretmen
Yaşadığımız yerde meydana gelebilecek afetlerle ilgili güncel bilgileri kontrol edebileceğimizi öğrendik.
18:47:26
AI Öğretmen
Bunun için her gün baktığımız haberleri ve yetkililerin yaptığı duyuruları birbirimizle paylaşmaya karar verdik.
18:47:29
AI Öğretmen
Bir iletişim planı da oluşturduk.
18:47:29
AI Öğretmen
Acil bir durumda nerede buluşacağımızı ve kimi arayacağımızı önceden kararlaştırdık.
18:47:30
AI Öğretmen
Acil durum tatbikatları yaparak da kendimizi hazırladık.
18:47:31
AI Öğretmen
Böylece acil bir durumda tam olarak ne yapmamız gerektiğini, hangi sırayla davranacağımızı denemiş olduk.
18:47:32
AI Öğretmen
Afet sırasında yapılması gereken bazı şeyler de vardır.
18:47:33
AI Öğretmen
Öncelikle afet anında kapı ve pencerelerden uzak durmalı, asansörleri kesinlikle kullanmamalıyız.
18:47:34
AI Öğretmen
Mümkünse elektriği ve gazı kapatmalıyız.
18:47:34
AI Öğretmen
Afetin vereceği zarardan korunmak için önceden belirlediğimiz güvenli alanlara gitmeliyiz.
18:47:35
AI Öğretmen
Ben ve ailem, afet sırasında hazırladığımız plana uygun hareket edeceğiz.
18:47:36
AI Öğretmen
Belirlediğimiz acil durum tahliye yolunu kullanacağız ve afet ile acil durum çantamızı yanımıza almayı unutmayacağız.
18:47:37
AI Öğretmen
Afet sonrasında yapılması gerekenler de vardır.
18:47:37
AI Öğretmen
Bu dönemde afet yardımı sağlayan yerel ve ulusal kuruluşlardan yardım istememiz gerekebilir.
18:47:38
AI Öğretmen
Yetkililerin yaptığı yönlendirmeleri dikkatlice takip etmeli ve bu talimatlara uymalıyız.
18:47:39
AI Öğretmen
Kendimizde ve çevremizdekilerde yaralanma olup olmadığını kontrol etmeli, gerekiyorsa tıbbi yardım almalıyız.
18:47:40
AI Öğretmen
Elimizden geldiğince sakin kalmaya çalışmalı ve afetten etkilenen insanlara yardım etmeliyiz.
18:47:41
AI Öğretmen
Ben ve ailem, afet sonrasında güvende kalmamızı sağlayacak önlemleri biliyoruz.
18:47:42
AI Öğretmen
Hazırladığımız plana uygun hareket ederek, afet sonrası süreci daha iyi yönetebileceğimize inanıyoruz.
18:47:42
AI Öğretmen
Herhangi bir afet ya da acil durumda bizi korumak için ailemin bir planı olduğunu biliyorum.
18:47:43
AI Öğretmen
Bu plan sayesinde afetlerden önce gerekli hazırlıkları yapmış olduk.
18:47:44
AI Öğretmen
Ayrıca afet sırasında ve sonrasında neler yapmamız gerektiğini de artık biliyoruz.
18:47:45
AI Öğretmen
Şimdi bu afetler ve acil durum planları hakkında daha iyi anladın mı?
18:36:32
Öğrenci
Merhaba, konuyu bana sesli olarak anlatır mısın?
18:36:32
💭 AI Öğretmen
En son kaldığımız yeri hızlıca bir tekrar edelim
18:36:35
AI Öğretmen
Herhangi bir yeri bulmak ya da bildiğimiz bir yeri soran bir kişiye tarif etmek için yönlerden faydalanmaktayız.
18:36:36
AI Öğretmen
Yönler, bir yerin başka bir yere göre nerede olduğunu anlatmamızı sağlayan sözcüklerdir.
18:36:36
AI Öğretmen
Dört tane ana yön vardır ve bunlar en temel yönlerdir.
18:36:37
AI Öğretmen
Bu ana yönler kuzey, güney, doğu ve batıdır.
18:36:37
AI Öğretmen
Ana yönlerin arasında kalan ve ara kalan yönlere ise ara yön denir.
18:36:38
AI Öğretmen
Dört tane de ara yön vardır.
18:36:39
AI Öğretmen
Bu ara yönler kuzeydoğu, kuzeybatı, güneydoğu ve güneybatıdır.
18:36:40
AI Öğretmen
Güneşli bir günde, bir çubuk kullanarak bazı adımları sırayla yaparak yönümüzü bulabiliriz.
18:36:41
AI Öğretmen
Güneşli bir havada önce yere yaklaşık 50 cm uzunluğunda bir çubuk çakılır.
18:36:42
AI Öğretmen
Sonra çubuğun yere düşen gölgesinin ucu işaretlenir, buna birinci gölge denir.
18:36:43
AI Öğretmen
Gölgenin ucu yer değiştirsin diye en az 15-20 dakika kadar beklenir.
18:36:44
AI Öğretmen
Gölge 20 cm kadar hareket edince oluşan ikinci gölgenin ucu tekrar işaretlenir, bu ikinci gölgedir.
18:36:45
AI Öğretmen
Daha sonra birinci ve ikinci gölgenin işaretlenen uçları bir doğru ile birleştirilir.
18:36:47
AI Öğretmen
İlk işaretlediğimiz nokta batı yönünü, ikinci işaretlediğimiz nokta ise doğu yönünü gösterir.
18:36:48
AI Öğretmen
Bu iki nokta arasındaki doğru, doğu-batı doğrultusunu gösterir.
18:36:48
AI Öğretmen
Bu durumda sağ kolumuzu doğuya, sol kolumuzu batıya uzattığımızda ön tarafımız kuzeyi, arka tarafımız ise güneyi gösterir.
18:36:49
AI Öğretmen
Yönleri belirlerken genellikle Güneş’in gökyüzündeki konumu esas alınır.
18:36:50
AI Öğretmen
Güneş’in doğduğu taraf doğu, battığı taraf ise batı yönünü gösterir.
18:36:51
AI Öğretmen
Bulunduğumuz yerde sağ kolumuzu Güneş’in doğduğu yani doğu tarafına uzatırsak sol tarafımız batı, önümüz kuzey, arkamız ise güney yönü olur.
18:36:52
AI Öğretmen
Güneş dışında da yönümüzü bulabilmek için kullanabileceğimiz farklı yöntemler ve araçlar vardır.
18:36:53
AI Öğretmen
Yönleri bulmanın en kolay yollarından biri pusula kullanmaktır.
18:36:53
AI Öğretmen
Pusula, dış görünüş olarak saate benzeyen ama saatin yaptığı işten çok farklı bir araçtır.
18:36:54
AI Öğretmen
Pusulanın ortasında hareket edebilen bir ibre vardır ve bu ibrenin bir ucu farklı renkte olur.
18:36:54
AI Öğretmen
Pusuladaki bu renkli uç her zaman kuzey yönünü gösterir.
18:36:55
AI Öğretmen
Pusulayı doğru kullanabilmek için pusulayı düz ve yatay bir zemine koymak gerekir.
18:36:56
AI Öğretmen
Bunların dışında ağaçların yosun tutan kısımlarına bakarak, karınca yuvalarına bakarak ve gece Kutup Yıldızı’nı bularak da yönümüzü tayin edebiliriz.
18:36:56
AI Öğretmen
Ülkemizin bulunduğu kuzey yarım kürede ağaç ve taşların kuzeye bakan tarafları daha çok yosun tutar.
18:36:58
AI Öğretmen
Bu yüzeyler Güneş’i daha az gördükleri için yosunludur ve bu tarafları kullanarak kuzeyi bulabiliriz.
18:36:58
AI Öğretmen
Karıncalar yuvalarının girişine toprak yığarlar ve bu toprak yığınını yuvanın kuzey tarafına doğru yaparlar.
18:36:59
AI Öğretmen
Bunun amacı yuvayı rüzgâr ve yağmur gibi olumsuz durumlardan korumaktır.
18:37:00
AI Öğretmen
Geceleri ise yönümüzü gökyüzündeki Kutup Yıldızı’nı kullanarak bulabiliriz.
18:37:00
AI Öğretmen
Kutup Yıldızı gökyüzünde her zaman kuzey yönünü gösterir.
18:37:01
AI Öğretmen
Bulutsuz bir gece gökyüzüne baktığımızda önce Büyükayı ve Küçükayı adlı takımyıldızlarını görürüz.
18:37:02
AI Öğretmen
Bu takımyıldızların diziliş şekilleri dikkat çeker ve içlerinde bir yıldız parlaklığıyla öne çıkar.
18:37:03
AI Öğretmen
Bu parlak yıldız Kutup Yıldızı’dır ve her zaman kuzeyi gösterir.
18:37:04
AI Öğretmen
Teknoloji geliştikçe yön bulmak ve gitmek istediğimiz yerlere ulaşmak daha da kolaylaşmıştır.
18:37:05
AI Öğretmen
Örneğin akıllı telefonlarda bulunan GPS teknolojisi sayesinde yönümüzü ve konumumuzu kolayca bulabiliriz.
18:37:12
AI Öğretmen
GPS özelliği olan cihazlar uydulara sinyal gönderir ve bu sayede cihazın dünya üzerindeki yeri net bir şekilde tespit edilir.
18:37:13
AI Öğretmen
Böylece bize yakın veya bizden uzak olan doğal ve beşerî unsurları ve hangi yönlerde olduklarını görebiliriz.
18:37:14
AI Öğretmen
Bu teknoloji, araçlarda kullanılan navigasyon cihazlarında da bulunur.
18:37:15
AI Öğretmen
Navigasyon cihazı bulunduğumuz yeri belirleyerek gitmek istediğimiz adrese bizi yönlendirir.
18:37:15
AI Öğretmen
İnternet üzerinden ulaşabildiğimiz uydu görüntüleri de bulunduğumuz yerdeki bize yakın ve uzak unsurları tanımamızda çok önemlidir.
18:37:16
AI Öğretmen
Yakın çevremizi tanımaya yönelik yaptığımız çalışmalarda da bu durumun ne kadar faydalı olduğunu görmüşüzdür.
18:37:17
AI Öğretmen
Yön bulma, özellikle doğa yürüyüşlerinde çok önemli bir konudur.
18:37:17
AI Öğretmen
Doğada yürüyüş yaparken kaybolan insanlarla ilgili pek çok haber duymuş ya da okumuşuzdur.
18:37:18
AI Öğretmen
Neyse ki yön bulma ve doğal çevreyi tanıma alanında çalışan uzman kuruluşlar vardır.
18:37:19
AI Öğretmen
Bu kuruluşlardan biri de Arama Kurtarma Teşkilatı yani AKUT’tur.
18:37:19
AI Öğretmen
AKUT her yıl kaybolan pek çok insana yardım ederek onların bulunmasını ve kurtarılmasını sağlamaktadır.
18:37:20
AI Öğretmen
Zaman içinde yönleri kullanarak bir yerleri bulma ve çevremizdeki doğal ve beşerî unsurları tanıma işi bir spor dalına da dönüşmüştür.
18:37:22
AI Öğretmen
Doğada yön bulma sporu olan oryantiring, ilk kez 1800’lü yıllarda İsveç, Norveç ve Danimarka gibi Kuzey Avrupa ülkelerinde ortaya çıkmıştır.
18:37:24
AI Öğretmen
Oryantiring, özel hazırlanmış bir harita ve pusula yardımıyla yön bulunarak, belirli bir parkurda zamana karşı koşulan bir spordur.
18:37:24
AI Öğretmen
Oryantiring alanında yarışmacıların gitmesi gereken hedeflerde kontrol noktaları bulunur.
18:37:25
AI Öğretmen
Bu hedefler harita üzerinde işaretlenir ve yarışmacılar harita ile pusulayı kullanarak bu hedeflere sırayla ulaşmaya çalışırlar.
18:37:27
AI Öğretmen
Bu hedeflere giderken çevredeki yakın ve uzak doğal unsurlar, örneğin bir şelale, bir yamaç veya bir mağara keşfedilir.
18:37:27
AI Öğretmen
Ülkemizde ve başka birçok ülkede farklı yaş gruplarına uygun ulusal ve uluslararası oryantiring yarışmaları yapılmaktadır.
18:37:28
AI Öğretmen
Ülkemizde bu yarışmalarla ilgilenen kuruluş Türkiye Oryantiring Federasyonudur.
18:37:29
AI Öğretmen
Yakın çevremizdeki bir dere, bir çayır veya bir tepenin bize göre nerede olduğunu anlatırken yönlerden yararlanabiliriz.
18:37:31
AI Öğretmen
Aynı şekilde bir alışveriş merkezi, okul binası ya da tarihî bir köprünün konumunu tarif ederken de yönleri kullanabiliriz.
18:37:32
AI Öğretmen
Yönleri ve tahmini mesafeleri kullanarak çevremizdeki doğal ve beşerî unsurların bize ne kadar yakın ya da uzak olduğu hakkında sonuçlar çıkarabiliriz.
18:37:33
AI Öğretmen
Yaşadığımız evi ya da apartmanı düşündüğümüzde çevremizde sadece evler değil, insanlar için önemli başka yapılar da olduğunu görürüz.
18:37:34
AI Öğretmen
Örneğin hastaneler, okullar, marketler ve ibadethaneler bu yapılara örnek olarak verilebilir.
18:37:35
AI Öğretmen
Mahallemiz işte bu tür yapıları ve evleri bir arada bulunduran yerdir.
18:37:36
AI Öğretmen
Tüm bu yapılarla birlikte mahallede yaşayan insanlar için adreslerini tarif edebilmek önemli bir ihtiyaçtır.
18:37:36
AI Öğretmen
Adresimizi öğrenmek için yaptığımız çalışmalarda da adres tarifinin önemini fark ederiz.
18:37:38
AI Öğretmen
Yaşadığımız yeri birine anlatırken önce mahallemizin, caddemizin veya sokağımızın adını söyler, sonra apartman numaramızı ve varsa apartman ismini belirtiriz.
18:37:39
AI Öğretmen
Bu kadar çok yapının arasından yaşadığımız yeri doğru açıklayabilmek için kroki denilen çizimlerden yararlanabiliriz.
18:37:39
AI Öğretmen
Krokiler, bir bölgeyi yukarıdan bakıyormuşuz gibi kuş bakışı gösteren ve o bölgedeki yapıları ana hatlarıyla belirten basit çizimlerdir.
18:37:40
AI Öğretmen
Kroki çizerken önce çizim yapacağımız alanı olabildiğince gerçeğe yakın şekilde yansıtmalıyız.
18:37:42
AI Öğretmen
Kroki çizerken binaların büyüklüklerini göz kararıyla, yani yaklaşık olarak orantılı bir biçimde çizmeye dikkat etmeliyiz.
18:37:42
AI Öğretmen
Görüntüyü çizerken sanki kuş gibi yukarıdan bakıyormuşuz gibi kuş bakışı olarak göstermeliyiz.
18:37:43
AI Öğretmen
Krokide çizilecek unsurların tüm ayrıntılarını göstermek zorunda değiliz.
18:37:44
AI Öğretmen
Yolları basit çizgiler hâlinde, binaları ise küçük kutucuklar şeklinde gösterebiliriz.
18:37:45
AI Öğretmen
Krokide hangi tarafın hangi yöne denk geldiğini, yani kuzey, güney, doğu ve batı yönlerini mutlaka işaretlemeliyiz.
18:37:45
AI Öğretmen
Krokide bizim için önemli olan hastane, okul, park gibi yapılara yer vermemiz gerekir.
18:37:46
AI Öğretmen
Ayrıca krokide sokak ve caddelerin isimlerini de yazmalıyız.
18:37:47
AI Öğretmen
Krokimizde acil bir durumda kullanılacak sığınak, acil toplanma yeri, acil çıkış ve diğer güvenli alanları da göstermeliyiz.
18:37:49
AI Öğretmen
Kroki sadece mahallemiz için değil, evimizin, sınıfımızın, okulumuzun ve aklımıza gelebilecek farklı yerlerin gösterimi için de çizilebilir.
18:37:49
AI Öğretmen
Çizdiğimiz krokilerde sığınak, acil toplanma yeri, acil çıkışlar ve diğer güvenli bölgeleri gösteririz.
18:37:50
AI Öğretmen
Böylece acil bir durumda insanların hangi yöne doğru hareket etmesi gerektiğini krokiden anlayabilmesini sağlarız.
18:37:51
AI Öğretmen
Yaşamımızı sürdürdüğümüz mahalle, bizim yakın çevremiz olarak kabul edilir.
18:37:52
AI Öğretmen
Mahallemizde dolaşmaya çıktığımızda çevremizde birçok farklı unsurla karşılaşırız.
18:37:52
AI Öğretmen
Dünyada kendiliğinden oluşan ve oluşumunda insan etkisi olmayan yapılara doğal unsur denir.
18:37:53
AI Öğretmen
İnsanların kendi ihtiyaçları için yaptıkları tüm yapılara ise beşerî unsur adı verilir.
18:37:55
AI Öğretmen
Ormanlar, dağlar, tepeler, göller, ovalar, akarsular, şelaleler, mağaralar ve denizler birer doğal unsurdur.
18:37:55
AI Öğretmen
Bu unsurların ortaya çıkışında insanların bir etkisi yoktur, tamamen doğanın süreçleriyle oluşmuşlardır.
18:37:56
AI Öğretmen
Bu tür oluşumların hepsi doğanın bir parçasını oluşturur.
18:37:57
AI Öğretmen
Okul, hastane, yol, bina, köprü, park ve benzeri pek çok yapı ise beşerî unsurdur.
18:37:58
AI Öğretmen
Her beşerî unsur, insan hayatını kolaylaştırmak ve güzelleştirmek amacıyla insanlar tarafından yapılmıştır.
18:38:00
AI Öğretmen
Beşerî unsurlar inşa edilirken doğadaki taş, kum, su gibi malzemeler kullanılır.
18:38:00
AI Öğretmen
Örneğin barınma ihtiyacımızı karşılamak için evler yaparız.
18:38:01
AI Öğretmen
Eğitimimizi güvenli ve korunaklı bir ortamda sürdürebilmemiz için okul binalarına ihtiyaç duyarız.
18:38:02
AI Öğretmen
Bir yerden başka bir yere rahat ve hızlı şekilde gidebilmek için yollara, köprülere, tünellere ve viyadüklere ihtiyaç vardır.
18:38:03
AI Öğretmen
İçme ve kullanma suyumuzu, inşa ettiğimiz barajlar sayesinde elde ederiz.
18:38:04
AI Öğretmen
Üretim yapmak için fabrikalar, ibadet edebilmek için ibadethaneler, hastalandığımızda yardım alabilmemiz için hastaneler kurulur.
18:38:05
AI Öğretmen
Ülkemizde dört mevsim yaşandığı için farklı bölgelerde farklı hava olayları görülebilir.
18:38:05
AI Öğretmen
Belirli bir bölgede kısa süre içinde etkili olan hava olaylarının genel durumuna hava durumu denir.
18:38:06
AI Öğretmen
Hava durumunu bilmek günlük hayatımızdaki planları doğru yapabilmemiz için önemlidir.
18:38:07
AI Öğretmen
Örneğin yağmurlu bir günde yanımıza şemsiye alarak ıslanmayı önleyebiliriz.
18:38:08
AI Öğretmen
Hava durumu; yağmur, kar, rüzgâr, sis gibi hava olaylarının belli aralıklarla gözlemlenmesiyle ortaya çıkar.
18:38:09
AI Öğretmen
Gün içinde yapacağımız etkinlikler için hava durumunu önceden öğrenmek önemlidir.
18:38:10
AI Öğretmen
Mesela rüzgârın çok şiddetli eseceği bir günde piknik yapmak uygun olmayabilir.
18:38:11
AI Öğretmen
Çünkü yakılan piknik ateşi rüzgâr yüzünden etrafa sıçrayarak yangınlara sebep olabilir.
18:38:11
AI Öğretmen
Aşırı sıcak havalarda dışarıda fazla kalmak özellikle yaşlılar, tansiyon hastaları ve çocuklar için tehlikeli olabilir.
18:38:12
AI Öğretmen
Hava gözlemi yapmak ve hava durumunu rapor hâline getirmek uzmanlık gerektiren bir iştir.
18:38:12
AI Öğretmen
Ülkemizde hava olaylarını inceleyen ve çalışmalar yapan kuruluş Meteoroloji Genel Müdürlüğüdür.
18:38:13
AI Öğretmen
Merkezi Ankara’da bulunan bu kuruluş hava tahminlerini hazırlayıp rapor olarak sunar.
18:38:14
AI Öğretmen
İnsanların hava durumunu kolayca takip edebilmesi için Meteoroloji Genel Müdürlüğü çeşitli görseller belirlemiştir.
18:38:15
AI Öğretmen
Yaşadığımız yerin coğrafi özelliklerini bilmek, ülkemizi tanımak açısından çok önemlidir.
18:38:16
AI Öğretmen
Ülkemizin coğrafi özellikleri, nüfusun nerelerde yoğunlaştığı gibi pek çok durumu etkilemiştir.
18:38:16
AI Öğretmen
Ülkemizin coğrafi özelliklerini daha iyi anlayabilmek için haritalardan yararlanırız.
18:38:17
AI Öğretmen
Yeryüzünün tamamının ya da bir bölümünün belli oranda küçültülerek düz bir yüzey üzerine çizilmesine harita denir.
18:38:17
AI Öğretmen
Haritalar; coğrafya, dil, nüfus, doğa gibi birçok konunun dağılışını göstermek için kullanılabilir.
18:38:19
AI Öğretmen
Türkiye siyasi haritasında ülkemizin komşu ülkelerle sınırlarını, illerin sınırlarını ve il merkezlerinin yerini görebiliriz.
18:38:20
AI Öğretmen
Dağ, ova, göl, vadi, ırmak gibi yer şekillerinin gösterildiği haritalara fiziki harita denir.
18:38:21
AI Öğretmen
Fiziki haritalarda yer şekilleri farklı renklerle ifade edilir.
18:38:22
AI Öğretmen
Yüksek bölgeler kahverengi renkle gösterilir ve yükselti arttıkça kahverenginin tonu koyulaşır.
18:38:22
AI Öğretmen
Yükseltinin az olduğu alanlar sarı, deniz seviyesine yakın ve çukur olan yerler ise yeşil renk ile gösterilir.
18:38:23
AI Öğretmen
Denizler, göller ve akarsular fiziki haritalarda mavi renkle gösterilir.
18:38:24
AI Öğretmen
Ülkemizi tanımaya yönelik araştırmalar yaptığımızda nüfusun her yerde eşit dağılmadığını fark ederiz.
18:38:25
AI Öğretmen
Bu durumun en temel nedeni, ülkemizdeki yer şekillerinin her yerde aynı olmamasıdır.
18:38:25
AI Öğretmen
Yer şekilleri, insanların nerelerde daha çok veya daha az yaşayacağını etkiler.
18:38:26
AI Öğretmen
Yer şekillerinin ülkenin her yerinde farklı olduğunu, Türkiye’nin uydu görüntülerini inceleyerek görebiliriz.
18:38:27
AI Öğretmen
Türkiye üç tarafı denizlerle çevrili bir ülkedir.
18:38:28
AI Öğretmen
Ülkemizin kuzeyinde ve güneyinde uzanan yüksek sıradağlar vardır.
18:38:29
AI Öğretmen
Doğu bölgemizde ise genel olarak yüksek ve engebeli alanlar bulunur.
18:38:30
AI Öğretmen
Ülkemizin engebeli bölgelerinde nüfus seyrektir, yani daha az insan yaşar.
18:38:30
AI Öğretmen
Yeryüzü şekillerinin daha sade ve düzlük olduğu bölgelerde ise nüfus daha fazladır.
18:38:32
AI Öğretmen
Doğal afetler; insan gücüyle durdurulamayan, can ve mal kayıplarına yol açan, büyük yıkım ve zarara neden olan olaylardır.
18:38:33
AI Öğretmen
Doğal afetlerin nerede ve ne zaman ortaya çıkacağını önceden tam olarak bilmek çok zordur.
18:38:34
AI Öğretmen
Ülkemizde en sık görülen doğal afetler deprem, sel, orman yangınları, heyelan ve çığ düşmesidir.
18:38:35
AI Öğretmen
Ayrıca çölleşme, erozyon, fırtınalar, tsunami, aşırı sıcaklar ve aşırı soğuklar da doğal afetler arasında yer alır.
18:38:35
AI Öğretmen
Doğal afetler toplumun günlük yaşamını olumsuz yönde etkiler.
18:38:36
AI Öğretmen
Ancak bu afetlerin neden olduğu olumsuzluklar, çeşitli önlemler alınarak büyük ölçüde azaltılabilir.
18:38:37
AI Öğretmen
Ülkemiz, pek çok ülke gibi sık sık doğal afetlerin yaşandığı bir coğrafyada yer almaktadır.
18:38:38
AI Öğretmen
Bu doğal afetlerin başında deprem gelir.
18:38:39
AI Öğretmen
Deprem, yeryüzünün aniden ve şiddetli bir şekilde sallanması olayıdır.
18:38:40
AI Öğretmen
Depremler, yer kabuğunda bulunan fay hatlarının hareket etmesiyle meydana gelir.
18:38:41
AI Öğretmen
Ülkemiz, şiddetli depremler oluşturabilecek önemli fay hatları üzerinde bulunmaktadır.
18:38:41
AI Öğretmen
Ülkemizde görülen bir diğer doğal afet heyelandır.
18:38:43
AI Öğretmen
Zemini kayalardan oluşan bir yamacın üzerindeki toprak kütlesinin, yer çekimi, eğim, su ve benzeri kuvvetlerin etkisiyle yerinden koparak aşağıya doğru kaymasına heyelan veya toprak kayması denir.
18:38:44
AI Öğretmen
Heyelan bazen bir anda hızla gerçekleşen bir afet olabilir, bazen de yavaş yavaş zaman içinde oluşabilir.
18:38:44
AI Öğretmen
Bu nedenle heyelan riski olduğu bilinen bölgelerde yerleşim alanları kurulmamalıdır.
18:38:45
AI Öğretmen
Bu tehlikeli bölgelere yakın yerlerde oturan insanlar iyi bir gözlemci olmalı ve fark ettikleri toprak hareketlerini yerel yöneticilere bildirmelidir.
18:38:46
AI Öğretmen
Heyelan sadece yumuşak toprağın kayması değildir; toprakla birlikte dev kayalar, ağaçlar, yollar ve dolgu malzemeleri de hareket eder.
18:38:46
AI Öğretmen
Bu yüzden heyelan çok yıkıcı bir etkiye sahip olabilir.
18:38:48
AI Öğretmen
Heyelan tehlikesi fark edildiğinde, o bölgede bulunan yerleşim birimleri hemen boşaltılmalıdır.
18:38:50
AI Öğretmen
Heyelan sırasında, kaymanın olduğu yolun üzerinden uzak durmak, mümkün olduğunca daha yüksek yerlere çıkmak veya başka bir yöne doğru uzaklaşmak ve çevredeki insanları uyarmak gerekir.
18:38:51
AI Öğretmen
Gelen kütlelerden kaçmaya zaman yoksa, etrafta sağlam olduğunu düşündüğümüz bir yapının arkasına saklanmalı, baş ve boynumuzu koruyarak güvenli bir pozisyon almalıyız.
18:38:51
AI Öğretmen
Heyelanların zararlarını azaltmak için yerleşim alanları yer bilimleri ve mühendislik uzmanları tarafından detaylı olarak incelenmelidir.
18:38:52
AI Öğretmen
Heyelan riski taşıyan alanların haritası çıkarılmalı, yeni bilgiler geldikçe güncellenmeli ve halk bu konuda bilinçlendirilmelidir.
18:38:53
AI Öğretmen
Ülkemizde sık görülen bir başka doğal afet orman yangınlarıdır.
18:38:54
AI Öğretmen
Orman yangınlarının çıkmasında hem doğal nedenler hem de insanların dikkatsizliği gibi beşerî nedenler rol oynar.
18:38:55
AI Öğretmen
Orman yangınlarını önleyebilmek için ormanlık bölgelerde gelişigüzel ateş yakılmamalıdır.
18:38:55
AI Öğretmen
Piknik için ateş yakıldıysa, piknikten ayrılmadan önce ateşin tamamen söndüğünden emin olunmalıdır.
18:38:56
AI Öğretmen
Ormanlara yanıcı kimyasal maddeler, cam şişeler veya metal parçalar atılmamalıdır.
18:38:57
AI Öğretmen
Orman yangınları sadece ağaçlara değil, ormanda yaşayan tüm canlılara büyük zarar verir.
18:38:57
AI Öğretmen
Çünkü yangında hem bitkiler yanar hem de ormanda yaşayan hayvanlar zarar görür.
18:38:58
AI Öğretmen
Yangınlar sırasında oksijen kaynağımız olan ağaçlarla birlikte aslında geleceğimiz de yok olur.
18:38:59
AI Öğretmen
Bu nedenle insanlara, yangınlara karşı hangi önlemleri almaları gerektiği konusunda eğitim verilmelidir.
18:39:00
AI Öğretmen
Ülkemizde görülen bir diğer doğal afet ise çığdır.
18:39:02
AI Öğretmen
Eğimli bir arazide birikmiş kalın kar tabakasının, yer çekimi, deprem, şiddetli rüzgâr, aşırı kar yağışı veya dengesiz kar erimesi nedeniyle hızla aşağı kaymasına çığ denir.
18:39:03
AI Öğretmen
Çığ tehlikesini azaltmak için, özellikle yamaçlarda bulunan orman örtüsünün zarar görmemesi gerekir.
18:39:04
AI Öğretmen
Kalın gövdeli ağaçlar ve ormandaki diğer bitkiler çığın hızını ve gücünü azaltabilir.
18:39:04
AI Öğretmen
Bazı dönemlerde çığ riski artar ve bu dönemlerde ilgili kurumların uyarı ve duyurularını dikkatle takip etmek gerekir.
18:39:05
AI Öğretmen
Çığ başlamadan önce bazı belirtiler ortaya çıkabilir.
18:39:05
AI Öğretmen
Bunların başında sesler gelir; örneğin çığ kütlesinin etkisiyle ince gövdeli ağaçların kırılma sesleri duyulabilir.
18:39:06
AI Öğretmen
Böyle durumlarda çığın etkileyebileceği bölgeler hızla terk edilmelidir.
18:39:06
AI Öğretmen
Çevredeki diğer insanlar da tehlike konusunda uyarılmalıdır.
18:39:07
AI Öğretmen
Çığ haberi alır almaz yetkililere haber vermek çok önemlidir.
18:39:08
AI Öğretmen
Çünkü yetkililer gerekli araç gereçlere ve eğitime sahip oldukları için çığdan etkilenenleri nasıl kurtaracaklarını bilirler.
18:39:08
AI Öğretmen
Ülkemizde sık görülen bir başka afet türü de seldir.
18:39:10
AI Öğretmen
Sel, aşırı yağmur yağdıktan sonra toprağın suyu emememesi ve suyun yüzeyde akmaya başlamasıyla oluşan su baskınlarıdır.
18:39:10
AI Öğretmen
Büyük su kütleleri önlerine çıkan pek çok şeyi sürükleyerek büyük bir yıkıcı güce dönüşür.
18:39:11
AI Öğretmen
Sel sırasında özellikle alçak yerlerde bulunan evler ve iş yerleri su ve çamur altında kalabilir.
18:39:12
AI Öğretmen
Plansız ve yanlış yapılaşmanın olduğu, beton binaların yoğunlaştığı ve nehir yataklarına ev yapıldığı bölgelerde selin verdiği zarar çok daha fazla olur.
18:39:13
AI Öğretmen
Sellerden korunmak için akarsu yatakları yerleşime kapatılmalı, bu yataklara koruyucu setler yapılmalı ve doğaya uygun, ağaç ve toprak varlığına zarar vermeyen kentler kurulmalıdır.
18:39:14
AI Öğretmen
Afetlerden sonra bazen bir süre evlerimize geri dönemeyebiliriz.
18:39:15
AI Öğretmen
Ancak bu süre boyunca yemek, su, barınma gibi temel ihtiyaçlarımız devam eder.
18:39:15
AI Öğretmen
Bu ihtiyaçlarımızı karşılayabilmek için önceden bir afet ve acil durum çantası hazırlamamız gerekir.
18:39:16
AI Öğretmen
Afetten sonra hızlıca ulaşabileceğimiz bir yerde duran bu çanta, çok önemlidir.
18:39:17
AI Öğretmen
Afet ve acil durum çantası sadece evler için değil, okullar ve iş yerleri için de hazırlanabilir.
18:39:18
AI Öğretmen
Bu çantanın içinde, ailemizde varsa yaşlılar, bebekler ve engelliler için özel olarak ihtiyaç duyabilecekleri eşyalar da bulunmalıdır.
18:39:19
AI Öğretmen
Bakımını üstlendiğimiz evcil hayvanlarımız da bizimle olacağı için, onların da ihtiyaç duyacağı bazı malzemeler çantaya konulmalıdır.
18:39:21
AI Öğretmen
Afet ve acil durum çantasında; su, konserveler, kuru gıdalar, meyve suları, kimlik kartı gibi önemli belgelerin fotokopileri ve banka cüzdanları yer almalıdır.
18:39:23
AI Öğretmen
Ayrıca giyecekler, dezenfektanlar, ıslak mendil, tuvalet kâğıdı gibi hijyen malzemeleri de çantanın içinde olmalıdır.
18:39:25
AI Öğretmen
İlk yardım çantası, uyku tulumu, kolay kurulabilen çadır, battaniye, eldiven, çakı, ip, tornavida, düdük, makas, kâğıt, kalem, pilli radyo, el feneri ve ışıldak da her birey için yeterli miktarda çantaya konmalıdır.
18:39:26
AI Öğretmen
Bunlara ek olarak gerekli gördüğümüz başka malzemeler de afet çantasına eklenebilir.
18:39:27
AI Öğretmen
Bu malzemelerin çantada bulunmasının nedeni, afetten sonra dışarıda geçirmek zorunda olduğumuz sürede yaşamımızı kolaylaştırmaktır.
18:39:27
AI Öğretmen
Bu malzemelerden bazıları, afet ekipleri gelene kadar afetten etkilenen insanlara yardımcı olmamıza da imkân sağlayabilir.
18:39:28
AI Öğretmen
Afetlerden önce, afet sırasında ve afet sonrasında alınması gereken bazı önemli önlemler vardır.
18:39:29
AI Öğretmen
Ailemizden başlayarak okulumuzda ve yakın çevremizde bu önlemlerin alınmasına destek olmalıyız.
18:39:29
AI Öğretmen
Ailemin afet ve acil durum planı kapsamında, afetlerden önce yapmamız gereken bazı hazırlıklar vardır.
18:39:31
AI Öğretmen
Bunlar; ailemiz için bir afet ve acil durum planı hazırlamak, bir afet ve acil durum çantası oluşturmak ve son acil durum uyarıları hakkında bilgi sahibi olmaktır.
18:39:32
AI Öğretmen
Ayrıca tahliye durumunda gidebileceğimiz güvenli yerleri belirlemek, tahliye planlarının hazırlanmasına yardımcı olmak ve yapılan tatbikatlara katılmak da bu hazırlıklar arasındadır.
18:39:33
AI Öğretmen
Biz bu kapsamda önce bir afet ve acil durum çantası hazırladık.
18:39:34
AI Öğretmen
Çantamızın içine su, yiyecek, battaniye ve ilk yardım malzemeleri koyduk.
18:39:35
AI Öğretmen
Bunlara ek olarak yedek kıyafet, ilaç ve diğer gerekli eşyaları da yerleştirdik.
18:39:36
AI Öğretmen
Kuru gıdalar ve konserveleri de çantaya ekledik ve çantayı evimizde belirlediğimiz tahliye yoluna yakın, ulaşması kolay bir yere koyduk.
18:39:37
AI Öğretmen
Evimizin içinde ve yakın çevremizde güvenli bölgeleri belirledik.
18:39:38
AI Öğretmen
Evde “yaşam üçgeni” oluşturabileceğimiz yerleri tespit ettik ve bunu yaparken uzmanların tavsiyelerini dikkate aldık.
18:39:39
AI Öğretmen
Daha sonra en yakın acil toplanma alanına nasıl gidebileceğimize yönelik bir plan hazırladık.
18:39:39
AI Öğretmen
Acil durum telefon numaralarını ailemle birlikte gözden geçirdik.
18:39:42
AI Öğretmen
Ailem, ülkemizde daha önce farklı farklı olan acil çağrı numaralarının artık tek bir numarada, 112’de toplandığını ve bu numarayı nasıl arayacağımı bana öğretti.
18:39:42
AI Öğretmen
Bu numarayı sadece gerçekten acil bir durumda aramam gerektiğini biliyorum.
18:39:43
AI Öğretmen
Afetlerle ilgili doğru bilgileri takip etmeyi de öğrendim.
18:39:44
AI Öğretmen
Ailemle birlikte yaşadığımız yerde meydana gelebilecek afetlerle ilgili haberleri nasıl kontrol edebileceğimizi konuştuk.
18:39:45
AI Öğretmen
Bunun için günlük olarak takip ettiğimiz haberleri ve yetkililerin yaptığı duyuruları birbirimizle paylaşmaya karar verdik.
18:39:46
AI Öğretmen
Ailemle birlikte bir iletişim planı da oluşturduk.
18:39:46
AI Öğretmen
Acil bir durumda nerede buluşacağımızı ve kimi arayacağımızı önceden belirledik.
18:39:47
AI Öğretmen
Ayrıca acil durumlarda ne yapacağımızı öğrenmek için tatbikatlar yaptık.
18:39:48
AI Öğretmen
Böylece gerçek bir afet anında nasıl davranmamız gerektiğini pratik ederek öğrendik.
18:39:48
AI Öğretmen
Afet esnasında yapmamız gereken bazı önemli şeyler vardır.
18:39:49
AI Öğretmen
Afet sırasında kapı ve pencerelerden uzak durmalı ve asla asansörleri kullanmamalıyız.
18:39:50
AI Öğretmen
Elektrik ve gazı kapatmalı ve afetin zararlarından korunmak için önceden belirlediğimiz güvenli alanlara gitmeliyiz.
18:39:51
AI Öğretmen
Ben ve ailem, afet anında önceden hazırladığımız plana bağlı kalacak ve belirlediğimiz acil durum tahliye yolunu kullanacağız.
18:39:52
AI Öğretmen
Bu sırada afet ve acil durum çantamızı yanımıza almayı kesinlikle unutmamaya dikkat edeceğiz.
18:39:52
AI Öğretmen
Afet sonrasında da uymamız gereken kurallar vardır.
18:39:53
AI Öğretmen
Afet yardımı sağlayan yerel ve ulusal kuruluşlardan yardım istemeli ve onların yönlendirmelerini dikkatle takip edip bunlara uymalıyız.
18:39:53
AI Öğretmen
Kendimizde ve çevremizde yaralanma olup olmadığını kontrol etmeli, gerekirse tıbbi yardım istemeliyiz.
18:39:54
AI Öğretmen
Mümkün olduğunca sakin kalmaya çalışmalı ve afetten etkilenen insanlara destek olmalıyız.
18:39:55
AI Öğretmen
Ben ve ailem, afet sonrasında güvende kalmamızı sağlayacak bu önlemleri biliyoruz.
18:39:55
AI Öğretmen
Planımıza uyarak afetin ardından geçecek süreci daha iyi yönetebileceğimizi düşünüyoruz.
18:39:56
AI Öğretmen
Herhangi bir afet veya acil durumda bizi korumak için ailemin önceden hazırladığı bir planı olduğunu biliyorum.
18:39:56
AI Öğretmen
Bu plan sayesinde afetlerden önce gerekli hazırlıkları yapmış olduk.
18:39:57
AI Öğretmen
Ayrıca afet sırasında ve sonrasında neler yapmamız gerektiğini de artık biliyoruz.
18:39:58
AI Öğretmen
Şimdi bu konuda daha iyi anladın mı, yoksa özellikle tekrar açıklamamı istediğin bir kısım var mı?

Voltran Okul Analiz Sistemi