Evet, hazırım Hocam! Bu konuyu detaylıca anlatır mısın?
18:02:58
💭 AI Öğretmen
Harika, hemen başlıyoruz
18:02:58
Görsel
18:03:00
AI Öğretmen
Beş duyu organımızdan biri veya birkaçını kullanarak algılayabildiğimiz varlıkları anlatan sözcüklere somut anlamlı sözcükler denir.
18:03:02
AI Öğretmen
Örneğin, masa, kalem, sıcak, acı, hava gibi sözcükler somut anlamlıdır çünkü bu varlıkları ya da özellikleri görebilir, dokunabilir, koklayabilir, tadabilir veya işitebiliriz.
18:03:04
AI Öğretmen
Eğer bir sözcük, beş duyu organımızla algılanamayan bir varlığı, durumu ya da kavramı anlatıyorsa buna soyut anlamlı sözcük denir.
18:03:05
AI Öğretmen
Mutluluk, korku, özlem, endişe gibi kelimeler soyut anlamlıdır çünkü onları yalnızca hissedebiliriz ama dokunamayız, göremeyiz, duyamayız, koklayamayız veya tadamayız.
18:03:06
AI Öğretmen
Bir sözcük, kullanıldığı cümleye göre soyut ya da somut anlam taşıyabilir, yani anlamı bulunduğu yere göre değişebilir.
18:03:07
AI Öğretmen
Bazı somut anlamlı sözcükler, "-lık" eki aldıklarında soyut anlam kazanırlar; örneğin, anne sözcüğüne "-lik" eki gelince annelik olur ve artık soyut bir kavrama dönüşür.
18:03:09
AI Öğretmen
Aynı şekilde, insan kelimesine "-lık" eki eklendiğinde insanlık olur ve soyut bir anlama sahip olur.
18:03:10
AI Öğretmen
Anlattıklarımı anladın mı?
18:04:12
Öğrenci
Anladım
18:04:15
💭 AI Öğretmen
Şimdi diğer konuya geçelim
18:04:15
Görsel
18:04:17
AI Öğretmen
Aynı türden varlıkların hepsini içine alan sözcüklere genel anlamlı sözcükler denir.
18:04:19
AI Öğretmen
Eğer bir sözcük yalnızca tek bir varlığı belirtiyorsa buna özel anlamlı sözcük denir.
18:04:20
AI Öğretmen
Yani kapsam genişten dara doğru sıralanır: önce genel, sonra özel.
18:04:22
AI Öğretmen
Bunu daha iyi anlamak için bir zincir düşünebiliriz: "Bitki", "Ağaç", "Çam", "Kızıl Çam" şeklinde genelden özele doğru bir sıralama vardır.
18:04:23
AI Öğretmen
Cümlelerde kullanılan sözcükler de bulundukları yere göre genel ya da özel anlam taşıyabilir.
18:04:26
AI Öğretmen
Mesela "Günümüzde kullanımı azalan mektup, bir düşünce yazısıdır." cümlesinde "mektup" sözcüğü, tüm mektuplardan bahseder, yani genel anlamlıdır.
18:04:29
AI Öğretmen
"Oğlumdan gelen mektubu okuyunca içimi bir sevinç kapladı." cümlesinde ise "mektup" kelimesi, sadece oğlundan gelen belirli bir mektubu anlattığı için özel anlamlıdır.
18:04:30
AI Öğretmen
Anlattığım kısımları anladın mı?
18:05:16
Öğrenci
Anladım
18:05:18
💭 AI Öğretmen
Şimdi biraz düşünelim
18:05:18
❓ Soru basic
Sözcükler, bazen söylenişte tekil olsalar da kendi türlerinin tamamını ifade edebilirler. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ağaç” sözcüğü genel anlamda kullanılmıştır?
18:06:12
Öğrenci
Cevabım D Şıkkıdır.
18:06:12
💭 AI Öğretmen
Hemen Bakıyorum
18:06:17
AI Öğretmen
Cevabınız doğru değil, çünkü D şıkkındaki "ağaç" kelimesi belirli bir ağacı anlatıyor, yani özel anlamda kullanılmış.
18:06:19
AI Öğretmen
Genel anlamda kullanılan sözcük, bir türün tamamını ifade eder. C şıkkındaki "Ağaç, beşikten mezara insanın dostudur." cümlesi tüm ağaçlar için geçerli bir anlam taşır.
18:06:21
AI Öğretmen
Bu yüzden "ağaç" burada türünün tamamını kapsayan genel anlamda kullanılmıştır. Özel anlam ise sadece belirli bir şeyi anlatır, mesela D şıkkındaki gibi.
18:06:24
AI Öğretmen
Örnek olarak, "Kedi geceleri avlanır." cümlesinde "kedi" genel anlamda kullanılmıştır çünkü tüm kedilerden bahsedilir.
18:06:25
AI Öğretmen
Bu yüzden doğru cevap C şıkkıdır; "Ağaç, beşikten mezara insanın dostudur." ifadesi genel anlam taşır.
18:06:26
AI Öğretmen
Öğrenmeye devam et, böylece anlam farklarını daha rahat ayırt edebilirsin!
18:06:26
AI Öğretmen
Derse devam edelim mi?
18:07:05
Öğrenci
Olur, devam edelim
18:07:06
💭 AI Öğretmen
Tamam, devam ediyoruz
18:07:14
Görsel
18:07:19
AI Öğretmen
Nicel anlamlı sözcükler; sayılabilen, ölçülebilen özellikleri ifade eden kelimelerdir.
18:07:22
AI Öğretmen
Nitel anlamlı sözcükler ise ölçülemeyen, sayılamayan, bir şeyin nasıl olduğunu anlatan kelimelerdir.
18:07:24
AI Öğretmen
Bir sözcük, kullanıldığı cümleye göre nicel ya da nitel anlam taşıyabilir.
18:07:26
AI Öğretmen
Örneğin, "Üst sokakta birbirine çok yakın evler vardı." cümlesinde "yakın" kelimesi nicel anlamdadır, çünkü evlerin mesafesi ölçülebilir.
18:07:28
AI Öğretmen
"Onlar çok yakın arkadaşlardı." cümlesinde ise "yakın" kelimesi nitel anlamdadır, çünkü arkadaşlığın derecesi ölçülemez.
18:07:30
AI Öğretmen
Başka örnekler vermek gerekirse; "İyi bir insana benziyor." cümlesinde "iyi" nitel anlamdadır, çünkü iyiliğin ölçüsü yoktur.
18:07:32
AI Öğretmen
"İyi para kazanıyor." cümlesinde ise "iyi" kelimesi nicel anlamdadır, çünkü para miktarı ölçülebilir.
18:07:34
AI Öğretmen
"Derin düşüncelere dalmıştı." cümlesinde "derin" kelimesi nitel anlam taşır, çünkü düşüncelerin derinliği ölçülemez.
18:07:38
AI Öğretmen
"Suyun derinliği istediği gibi değildi." cümlesinde ise "derinlik" nicel anlamdadır, çünkü suyun derinliği ölçülebilir.