Akıllı Not Detayı

Fen ikinci yazılı sınavına hazırlık niteliğindeki bu özette, üç ana konu detaylı bir şekilde işlenmektedir: "Gökyüzünde Komşularımız", "Kuvveti Tanıyalım" ve "Canlıların Yapısına Yolculuk". Milli Eğitim Bakanlığı senaryolarına uygun olarak hazırlanmış bu çalışma, sınavda yüksek not almayı hedeflemektedir.

Anahtar Noktalar:

• Gökyüzünde Komşularımız:
• Güneş ve Güneş Lekeleri: Güneş, Dünya'dan milyonlarca kat büyük olmasına rağmen, uzaklığından dolayı küçük görünür. Yüzey sıcaklığı 6.000°C iken çekirdek sıcaklığı 15 milyon °C'dir. Güneş lekeleri, Güneş'in yüzeyindeki daha soğuk bölgelerdir ve bu lekelerin hareketleri sayesinde Güneş'in kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru döndüğü keşfedilmiştir.

Güneş, Dünya'dan bakıldığında Ay'dan çok daha büyük olsa da, aramızdaki mesafenin çok daha fazla olması nedeniyle Ay'la neredeyse aynı büyüklükte görünür.

• Ay ve Özellikleri: Ay, Dünya'nın tek doğal uydusudur ve bir ışık kaynağı değildir; Güneş'ten aldığı ışığı yansıtır. Atmosferi olmadığı için yüzeyinde gök taşı çarpmaları sonucu oluşan kraterler bulunur ve yüzeydeki izler (örn. Neil Armstrong'un ayak izleri) kalıcıdır.
• Ayın Evreleri: Ay, Dünya etrafında dönerken aldığı Güneş ışığına göre farklı şekillerde görünür. Başlıca evreler Yeni Ay (Ay, Dünya ile Güneş arasındaysa görünmez), İlk Dördün, Dolunay (Ay, Dünya'nın arkasındaysa tamamen aydınlık görünür) ve Son Dördün'dür. Bu ana evreler arasında Hilal ve Şişkin Ay gibi ara evreler de bulunur.

"Ay, Dünya ile Güneş arasında" konumunda olan evre "Yeni Ay"dır. Bu temel bilgiyi hatırlamak, diğer evrelerin sıralamasını anlamanızı kolaylaştırır.

• Gök Cisimlerinin Hareketleri: Dünya kendi ekseni etrafında 24 saatte (1 gün), Ay kendi ekseni etrafında ve Dünya etrafında 27 günde döner/dolanır (bu nedenle Ay'ın hep aynı yüzünü görürüz). Dünya, Güneş etrafında ise 365 günde (1 yıl) dolanır.

• Kuvveti Tanıyalım:
• Dinamometre: Kuvveti ölçen bir araçtır ve esnek yaylardan oluşur. Yayın uzama miktarı uygulanan kuvvete bağlıdır. Her dinamometrenin ölçebileceği maksimum bir değer ve bölme hassasiyeti vardır.
• Kütle ve Ağırlık Kavramları:
• Kütle: Değişmeyen madde miktarıdır, birimi kilogram (kg) veya gram (g) olup eşit kollu terazi ile ölçülür. Konuma göre değişmez.
• Ağırlık: Cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir, birimi Newton (N) olup dinamometre ile ölçülür. Ağırlık konuma, yüksekliğe ve gezegenin çekim kuvvetine göre değişir.

Kütle ile ağırlığı karıştırmamak önemlidir. Kütle her yerde aynıdır (örn. 60 kg), ancak ağırlığınız Dünya'da 600 N iken Ay'da yer çekimi düşük olduğundan 100 N gibi daha az bir değer alır.

• Yer Çekimi Kuvveti: Ağırlığımızı belirleyen kuvvettir. Dağ tepeleri gibi Dünya yüzeyinden uzaklaştıkça ağırlığımız azalır. Ayrıca, Dünya'nın kutuplardan basık şekli nedeniyle, ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe yer çekimi artar ve ağırlığımız da artar.
• Sürtünme Kuvveti: Cisimlerin temas yüzeyleri arasında oluşan ve hareketi zorlaştıran kuvvettir. Her zaman hareket yönünün tersine etki eder.
• Hava ve Su Direnci: Hava ve su gibi akışkan ortamlarda cisimlerin hareketini engelleyen sürtünme kuvvetidir.

Paraşütler hava direncini artırarak güvenli iniş sağlarken, hızlı trenler ve yarış arabaları hava direncini azaltmak için aerodinamik (sivri) tasarımlara sahiptir.

• Sürtünmenin Yararları ve Zararları: Sürtünme yürüme, yazı yazma ve araçların yol tutuşu için hayati öneme sahiptir (örn. kış lastikleri, kramponlar). Ancak, makine parçalarında aşınmaya neden olabileceği için bazen azaltılması (örn. yağlama) veya artırılması (örn. zincir takma) gerekebilir.

• Canlıların Yapısına Yolculuk:
• Hücre Yapısı: Canlıların en küçük yapı birimi olan hücre, temel olarak üç ana kısımdan oluşur:
• Hücre Zarı: Hücreyi dış etkilerden korur, şekil verir ve hücre içine madde giriş çıkışlarını kontrol eder (seçici geçirgenlik).
• Sitoplazma: Hücre zarı ile çekirdek arasını dolduran yarı akışkan sıvıdır. Yaşamsal faaliyetlerin çoğu ve organeller burada bulunur.
• Çekirdek: Hücrenin yönetim merkezidir ve kalıtsal özellikleri (DNA) taşır.
• Bitki ve Hayvan Hücresi Farkları: İki hücre türü arasında belirgin farklılıklar vardır:
• Şekil: Bitki hücreleri köşelidir, hayvan hücreleri yuvarlak veya ovaldir.
• Hücre Duvarı: Bitki hücrelerinde hücre zarının dışında bulunur ve hücreye sağlamlık verir. Hayvan hücrelerinde yoktur.
• Kloroplast: Bitki hücrelerinde bulunur ve fotosentez yaparak besin üretir. Hayvan hücrelerinde yoktur.
• Sentrozom: Hayvan hücrelerinde bulunur ve hücre bölünmesinde rol oynar. İlkel bitki hücreleri hariç bitki hücrelerinde yoktur.
• Koful: Bitki hücrelerinde genellikle büyük ve az sayıda olup depolama görevi yapar. Hayvan hücrelerinde ise küçük ve çok sayıdadır.
• Lizozom: Hayvan hücrelerinde bulunur ve sindirimden sorumludur. Bitki hücrelerinde bulunmaz (ilkel bitkiler hariç).
• Hücreden Organizmaya Hiyerarşi: Canlılar, işbirliği içinde çalışan yapılardan oluşur. En basitten en karmaşığa doğru sıralama şöyledir:

Hücre → Doku → Organ → Sistem → Organizma.

Örneğin, kas hücreleri birleşerek kas dokusunu, kas dokusu diğer dokularla birleşerek mideyi (organ), mide ve ilgili organlar sindirim sistemini, sindirim sistemi de diğer sistemlerle birlikte bir insan organizmasını oluşturur.

Video, 5. sınıf Fen Bilimleri dersinin 2. yazılı sınavına hazırlık amacıyla üç ana konuyu detaylı bir şekilde ele almaktadır: "Gökyüzünde Komşularımız ve Biz", "Kuvveti Tanıyalım" ve "Canlıların Yapısına Yolculuk". Ders notları, Milli Eğitim Bakanlığı'nın yayınladığı senaryolar ve örnek sorulara uygun olarak hazırlanmıştır. Özellikle ikinci yazılı konuları olan kütle-ağırlık ilişkisi, sürtünme kuvveti, hücre ve organeller konularına ağırlık verilmiştir.

Gökyüzünde Komşularımız ve Biz

Bu bölümde Güneş Sistemi'nin temel bileşenleri olan Güneş, Dünya ve Ay'ın yapıları, hareketleri ve birbirleriyle olan ilişkileri incelenmektedir.

Güneş

Güneş, devasa boyutlarda bir yıldızdır. İçine yaklaşık 1 milyon Dünya sığabilir. Dünya'dan bakıldığında küçük görünmesinin sebebi, Dünya'ya olan çok uzak mesafesidir. Dünya ile Ay arasındaki mesafe 384.000 km iken, Güneş ile Dünya arasındaki mesafe yaklaşık 150 milyon km'dir. Uzak cisimler, gerçek boyutları büyük olsa bile küçük görünürler.

Güneş yüzey sıcaklığı 6.000 °C, çekirdek sıcaklığı ise 15 milyon °C'dir.

Güneş Lekeleri:

Güneş yüzeyinde oluşan koyu renkli bölgelere güneş lekeleri denir. Bu lekeler, Güneş'in diğer bölgelerine göre daha soğuktur.

Galileo yaptığı gözlemlerle güneş lekelerinin yer değiştirdiğini fark etmiştir. Bu hareketler sayesinde Güneş'in kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru döndüğü kanıtlanmıştır. Bu, sıkça sorulan bir sınav sorusudur.

Ay

Ay, Dünya'nın tek doğal uydusu ve gökyüzündeki en yakın gök cismidir. Kendisi ışık kaynağı değildir; Güneş'ten aldığı ışığı yansıtır.

Ay'ın Özellikleri:

• Üzerinde kraterler (çukurlar) bulunur. Bu kraterler, Ay'ın atmosferi olmadığı için göktaşlarının yüzeye doğrudan çarpması sonucu oluşmuştur.
• Ay'ın atmosferi olmadığı için hava olayları (yağmur, rüzgar vb.) görülmez. Bu nedenle Ay yüzeyindeki ayak izleri hala bozulmadan durmaktadır.
• Yüzeyi ince bir toz tabakasıyla kaplıdır.

Ay'ın kendi ışık kaynağı olduğu düşüncesi yanlıştır. Ay, Güneş'ten aldığı ışığı yansıtır.

Ay'ın Evreleri

Ay'ın Dünya etrafındaki dolanımı sırasında Güneş, Dünya ve Ay'ın konumlarına göre evreler oluşur. Ay'ın 4 ana ve 2 ara evresi vardır.

Sadece Ay Dünya ile Güneş arasında olduğunda Yeni Ay evresi yaşandığını bilmeniz, diğer evreleri sıralamanız için yeterlidir.

Ana Evreler:

1. Yeni Ay: Ay, Dünya ile Güneş arasında olduğunda gerçekleşir ve Ay'ın Dünya'dan görünmeyen yüzü aydınlandığı için Dünya'dan karanlık görünür.

2. İlk Dördün: Yeni Ay'dan yaklaşık bir hafta sonra görülür. Ay'ın sağ tarafı aydınlık D harfi şeklinde görünür.

3. Dolunay: Ay, Dünya'nın arkasında Güneş ile karşı karşıya geldiğinde gerçekleşir. Ay'ın tamamen aydınlık görünür.

4. Son Dördün: Dolunay'dan yaklaşık bir hafta sonra görülür. Ay'ın sol tarafı aydınlık, ters D (C) harfi şeklinde görünür.

Ara Evreler:

• Hilal: Yeni Ay'a yakın görülen evrelerdir.
• Şişkin Ay: Dolunay'a yakın görülen evrelerdir.

Evreler arasında yaklaşık birer hafta geçer. Örneğin, Yeni Ay 20 Haziran'da ise, İlk Dördün 27 Haziran'da, Dolunay 4 Temmuz'da ve Son Dördün 11 Temmuz'da görülebilir.

Güneş, Dünya ve Ay'ın Hareketleri

• Güneş: Kendi ekseni etrafında döner (Batıdan Doğuya).
• Dünya:
• Kendi ekseni etrafında döner (24 saat = 1 gün). Bu dönüş, gece ve gündüzü oluşturur.
• Ay ile birlikte Güneş etrafında dolanır (365 gün = 1 yıl). Bu dolanım mevsimleri oluşturur.
• Ay:
• Kendi ekseni etrafında döner (yaklaşık 27 gün).
• Dünya etrafında dolanır (yaklaşık 27 gün).

Ay'ın kendi ekseni etrafındaki dönüş süresi ile Dünya etrafındaki dolanma süresi birbirine yakın olduğu için Ay'ın her zaman aynı yüzünü görürüz. Bu, önemli bir sınav bilgisidir.

Kuvvet ve Kuvvetin Ölçülmesi

Bu bölümde kuvvetin tanımı, ölçülmesi, kütle ve ağırlık ilişkisi, kütle çekim kuvveti ve sürtünme kuvveti detaylı olarak açıklanmaktadır.

Kuvvetin Ölçülmesi

Kuvvet, dinamometre adı verilen bir aletle ölçülür. Kuvvet birimi Newton (N)'dur.

Dinamometreler, esnek cisimlerden (genellikle yaylardan) yapılır. Bir dinamometrenin ölçebileceği maksimum değer, bölme sayısına bölünerek her bir bölmenin kaç Newton'a denk geldiği bulunabilir.

100 Newton'a kadar ölçebilen 10 bölmeli bir dinamometrede her bölme 100/10 = 10N'a denktir. Eğer bir cisim asıldığında 3 bölme uzarsa, cismin ağırlığı 3 x 10 = 30N'dur.

Kütle ve Ağırlık

Kütle ve ağırlık birbirinden farklı kavramlardır.

• Kütle: Değişmeyen madde miktarıdır. Evrenin her yerinde sabittir. Eşit kollu terazi ile ölçülür. Birimi kilogram (kg) veya gram (g)'dır.

Bir kişinin Dünya'daki kütlesi 60 kg ise, Ay'daki kütlesi de 60 kg'dır.

• Ağırlık: Cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir. Bir kuvvettir ve dinamometre ile ölçülür. Birimi Newton (N)'dur. Ağırlık, cismin bulunduğu konuma ve yer çekimi kuvvetine göre değişir.

Dünya'daki ağırlığı 600 N olan bir kişinin Ay'daki ağırlığı yaklaşık 100 N olur (Dünya yüzeyindeki ağırlığın yaklaşık 1/6'sı). Bu, Ay'da daha hafif hissetmemize ve zıplayarak yürümemize neden olur.

Kütle Çekim Kuvveti

İki cismin birbirine uyguladığı çekim kuvvetidir. Kütle çekim kuvveti, cisimlerin kütleleriyle doğru orantılı, aralarındaki mesafenin karesiyle ters orantılıdır. Gezegenlerin birbirini çekmesi, Güneş'in Dünya'yı çekmesi gibi olaylar kütle çekim kuvvetinden kaynaklanır.

Yer çekimi kuvveti de aslında kütle çekim kuvvetinin bir örneğidir ve bizim ağırlığımızı oluşturur.

Ağırlığın Değişimi:

Ağırlık, yer yüzeyinde yükseldikçe azalır çünkü yerin merkezinden uzaklaşılır.

Dağların tepesine çıkıldıkça ağırlık azalır çünkü yer çekimi kuvveti düşer. Uzayda ise ağırlık sıfıra yaklaşır.

Ağırlık, Dünya'nın farklı noktalarında da değişir:

• Ekvator: Dünya'nın tam ortasından geçen ekvator çizgisi üzerinde yarıçap daha fazladır. Bu nedenle yerin merkezine daha uzak olunduğu için ağırlık daha azdır.
• Kutuplar: Dünya'nın kutuplardan basık olması nedeniyle kutuplarda yerin merkezine daha yakın olunduğu için ağırlık daha fazladır.

Ekvator'da ağırlığı 90 N olan bir cismin kutuplarda ağırlığı 100 N olabilir.

Sürtünme Kuvveti

Sürtünme kuvveti, temas eden yüzeyler arasında cismin hareketini zorlaştırıcı yönde etki eden kuvvettir. Hareket eden bir cismin hareket yönünün her zaman tersine etki eder.

Ellerinizi birbirine sürttüğünüzde ısınması, sürtünme kuvvetinin etkisiyle oluşan ısı enerjisidir.

Sürtünme Kuvvetini Etkileyen Faktörler:

• Yüzeyin Pürüzlülüğü: Pürüzlü yüzeylerde sürtünme kuvveti daha fazladır (örn: kum, toprak, çakıl, halı). Pürüzsüz yüzeylerde ise sürtünme daha azdır (örn: buz, cam, fayans).
• Cismin Yüzeye Uyguladığı Basınç (Ağırlık): Ağırlık arttıkça sürtünme kuvveti de artar.

Hava ve Su Direnci

Hava ve su direnci, sürtünme kuvvetinin özel isimleridir.

• Hava Direnci: Havanın cisimlerin hareketine karşı uyguladığı kuvvettir. Paraşütle atlarken paraşütün bizi yavaşlatması hava direncine örnektir.
• Su Direnci: Suyun cisimlerin hareketine karşı uyguladığı kuvvettir. Teknelerin suda ilerlemesi sırasında karşılaştığı kuvvettir.

Sürtünme Kuvvetinin Azaltılması ve Arttırılması

Sürtünme Kuvvetini Azaltan Durumlar (Yararları):

• Pürüzlü yüzeylerin zımparalanması: Yüzeyin pürüzlülüğünü azaltarak sürtünmeyi düşürür.
• Yağlama: Makine parçaları veya menteşeler yağlandığında sürtünme azalır, aşınma önlenir. Bu, makinelere uzun ömür kazandırır.
• Tekerlek kullanma: Valizlerin altına tekerlek takılması, yuvarlanma sürtünmesini azaltarak taşımayı kolaylaştırır.
• Aerodinamik Tasarım: Araçların (hızlı tren, uçak, yarış arabası, tekne) özel şekillerde tasarlanması (sivri burun, aerodinamik gövde yapısı), hava ve su direncini azaltarak daha hızlı hareket etmelerini sağlar.

"Yağlama sürtünmeyi azaltır" bilgisi sınavlarda sıklıkla karşınıza çıkar.

Sürtünme Kuvvetini Artıran Durumlar (Yararları):

• Kışlık ayakkabıların tabanında girinti ve çıkıntı olması: Kaymayı önleyerek rahat yürümemizi sağlar.
• Araba lastiklerine zincir takılması: Kar ve buzlu zeminlerde aracın kaymasını önler, güvenli sürüş sağlar.
• Futbolcuların krampon giymesi: Çim sahada kaymayı önler, daha iyi tutunma sağlar.
• Haltercilerin ellerini tozla ovalaması: Halterin ellerinden kaymasını engelleyerek daha iyi kavrama sağlar.
• Yazı yazma: Kalem ucu ile kağıt arasındaki sürtünme sayesinde yazı yazabiliriz.

Sürtünme kuvvetinin her zaman zararlı olduğu düşüncesi yanlıştır. Yürüme, yazı yazma, araçların hareket etmesi gibi günlük hayattaki birçok faaliyet sürtünme sayesinde gerçekleşir.

Canlıların Yapısına Yolculuk

Bu bölümde hücrenin temel yapısı, organelleri ve canlılardaki organizasyon basamakları detaylıca işlenmektedir.

Hücre

Canlıların en küçük yapı taşına hücre denir. Bütün canlılar (insanlar, bitkiler, hayvanlar vb.) hücrelerden oluşur. İnsan vücudunda yaklaşık 37 trilyon hücre bulunur.

Hücrenin Temel Yapıları:

Her hücrenin üç temel kısmı vardır:

1. Hücre Zarı:

• Hücreyi dıştan saran, ona şekil veren ve koruyan bir yapıdır.
• Canlı, esnek ve "seçici geçirgen" özelliktedir. Bu sayede hücre içine gerekli maddelerin alınmasını, atık maddelerin dışarıya atılmasını kontrol eder.
• Madde alışverişini düzenler. Zararlı maddelerin hücreye girmesini engeller.

2. Sitoplazma:

• Hücre zarı ile çekirdek arasında bulunan yarı akışkan, yarı saydam bir sıvıdır.
• Yaşamsal faaliyetlerin (metabolizma olayları) gerçekleştiği yerdir. İçerisinde organeller bulunur.

3. Çekirdek:

• Hücrenin yönetim ve kalıtım merkezidir.
• Nesilden nesile aktarılan genetik özellikleri (DNA) taşır. Hücreyi yönetir ve bölünmesini sağlar.

Bir yumurtayı düşünün: Kabuğu hücre zarı, sarısı çekirdek, akı ise sitoplazma gibi düşünülebilir.

Bitki ve Hayvan Hücresi Arasındaki Farklar

| Özellik | Bitki Hücresi | Hayvan Hücresi |

| -------------- | ---------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------- |

| Şekil | Köşeli (dikdörtgen benzeri) | Yuvarlak veya oval |

| Hücre Duvarı | Var (Hücre zarının dışında, ekstra koruma sağlar) | Yok |

| Kloroplast | Var (Fotosentez yapar, bitkiye yeşil rengini verir) | Yok |

| Lizozom | İlkel bitkilerde bulunabilir, gelişmişlerde genelde yok | Var (Sindirim yapar) |

| Sentrozom | İlkel bitkilerde bulunabilir, gelişmişlerde genelde yok | Var (Hücre bölünmesinde görev alır) |

| Koful | Büyük ve az sayıda (Su, besin, atık depolar) | Küçük ve çok sayıda |

Bitki hücresinin köşeli olmasının nedeni hücre duvarıdır. Kloroplast sadece bitkilerde bulunur çünkü sadece bitkiler fotosentez yapar. Bu iki fark sınavda kesinlikle sorulur!

Hücre Organelleri ve Görevleri

Ortak Organeller (Bitki ve Hayvan Hücresinde Bulunanlar):

• Ribozom: Protein sentezler.
• Mitokondri: Enerji üretir (hücresel solunum yapar).
• Endoplazmik Retikulum: Kanalcıklar sistemidir, madde taşınmasını sağlar.
• Golgi Cisimciği: Salgı ve paketleme yapar.
• Koful: Depo organelidir. Su, besin, atık depolar. Bitkilerde büyük ve az sayıda, hayvanlarda küçük ve çok sayıdadır.

Farklı Organeller:

• Kloroplast (Sadece Bitki Hücresi): Fotosentez yapar, bitkiye yeşil rengini verir.
• Lizozom (Sadece Hayvan Hücresi): Sindirim yapar.
• Sentrozom (Sadece Hayvan Hücresi): Hücre bölünmesinde görev alır (ilkel bitkilerde de bulunabilir).

Hücreden Organizmaya (Canlılardaki Organizasyon Basamakları)

Canlılar, belirli bir hiyerarşik düzende organize olmuştur:

1. Hücre: Canlıların en küçük yapı ve görev birimidir.

2. Doku: Aynı görevi yapan hücrelerin bir araya gelmesiyle oluşur.

Kas hücreleri birleşerek kas dokusunu oluşturur.

3. Organ: Aynı görevi yapan dokuların bir araya gelmesiyle oluşur.

Kas doku, bağ doku vb. birleşerek mide organını oluşturur. Bitkilerde yaprak bir organdır.

4. Sistem: Belirli bir görevi yerine getirmek için bir araya gelen organlardan oluşur.

Mide, bağırsaklar gibi organlar birleşerek sindirim sistemini oluşturur. Bitkilerde dallar, yaprakları taşıyan bir sistem olarak düşünülebilir.

5. Organizma: Tüm sistemlerin uyumlu bir şekilde çalışmasıyla oluşan canlı yapıdır (insan, bitki, hayvan vb.).

Organizasyon basamaklarının sıralaması önemlidir: Hücre → Doku → Organ → Sistem → Organizma. Bu sıralamayı küçükten büyüğe veya büyükten küçüğe bilmek gerekir.

Genel Sınav İpuçları ve Tekrar

• Konu Özetini İyi Dinle: Soru çözmeden önce konu özeti kritik bilgilerle doludur.
• Kitap Kullanımı: Yazılı notlarından sayfa 52-65 arasını, yazılı denemelerinden sayfa 82-91 arasını mutlaka tamamlayın. Bu bölümler sınavda en çok çıkacak konuları içermektedir.
• Örnek Soruları Çöz: Milli Eğitim Bakanlığı'nın yayınladığı senaryolar ve örnek sorulara benzer soruları çözmek sınav başarısını artırır.
• Cevapları Kontrol Et: Anlamadığınız veya çözemediğiniz sorularda cevap anahtarını incelemek, doğru çözüm yollarını öğrenmenizi sağlar ve bilgilerin kalıcılığını artırır.
• Odaklanılması Gereken Konular:
• Güneş lekelerine bakarak Güneş'in kendi ekseni etrafında döndüğünün kanıtlanması.
• Ay'ın Dünya'dan bakıldığında Güneş ile aynı büyüklükte görünmesinin nedeni (Ay'ın daha yakın olması).
• Ay, Dünya ve Güneş'in hareket süreleri ve Ay'ın hep aynı yüzünün görülme nedeni.
• Ay'ın evreleri ve doğru çizim ile adlandırmaları (özellikle Yeni Ay, İlk Dördün, Dolunay, Son Dördün).
• Dinamometre ile ağırlık ölçme prensibi (bölme değeri hesaplama).
• Kütle ve ağırlık farkları, ölçüm aletleri ve birimleri.
• Ağırlığın Dünya üzerindeki yer çekimi farklılıklarına göre değişimi (ekvatorda az, kutuplarda fazla; yükseklik arttıkça azalır).
• Sürtünme kuvvetinin tanımı, hareket yönüne etkisi, hava ve su direnci.
• Sürtünmeyi artıran ve azaltan uygulamalar (örneklerini bilmek).
• Hücrenin temel kısımları (hücre zarı, sitoplazma, çekirdek) ve görevleri.
• Bitki ve hayvan hücresi arasındaki temel farklar (şekil, hücre duvarı, kloroplast, lizozom, sentrozom, koful).
• Canlılardaki organizasyon basamakları (hücre, doku, organ, sistem, organizma) ve örneklerle açıklanması.